८. सुराधत्थेरगाथावण्णना

खीणा हि मय्हं जातीतिआदिका आयस्मतो सुराधत्थेरस्स गाथा. का उप्पत्ति? अयम्पि पुरिमबुद्धेसु कताधिकारो तत्थ तत्थ भवे पुञ्ञानि उपचिनन्तो सिखिस्स भगवतो काले कुलगेहे निब्बत्तित्वा विञ्ञुतं पत्तो एकदिवसं सत्थारं दिस्वा पसन्नमानसो मातुलुङ्गफलं अदासि. सो तेन पुञ्ञकम्मेन देवलोके निब्बत्तित्वा अपरापरं पुञ्ञानि कत्वा सुगतीसुयेव संसरन्तो इमस्मिं बुद्धुप्पादे अनन्तरं वुत्तस्स राधत्थेरस्स कनिट्ठो हुत्वा निब्बत्ति, सुराधोतिस्स नामं अहोसि. सो जेट्ठभातरि राधे पब्बजिते सयम्पि पब्बजित्वा विपस्सनाय कम्मं करोन्तो नचिरस्सेव अरहत्तं पापुणि. तेन वुत्तं अपदाने (अप. थेर २.५१.६८-७२) –

‘‘कणिकारंव जलितं, पुण्णमायेव चन्दिमं;

जलन्तं दीपरुक्खंव, अद्दसं लोकनायकं.

‘‘मातुलुङ्गफलं गय्ह, अदासिं सत्थुनो अहं;

दक्खिणेय्यस्स वीरस्स, पसन्नो सेहि पाणिभि.

‘‘एकतिंसे इतो कप्पे, यं फलं अददिं तदा;

दुग्गतिं नाभिजानामि, फलदानस्सिदं फलं.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

अरहत्तं पन पत्वा सासनस्स निय्यानिकभावदस्सनत्थं अञ्ञं ब्याकरोन्तो ‘‘खीणा ही मय्ह’’न्तिआदिना गाथाद्वयमाह.

१३५-६. तत्थ खीणाति खयं परियोसानं गता. जातीति भवो भवनिब्बत्ति वा. वुसितं जिनसासनन्ति जिनस्स सम्मासम्बुद्धस्स सासनं मग्गब्रह्मचरियं वुट्ठं परिवुट्ठं. पहीनो जालसङ्खातोति सत्तसन्तानस्स ओत्थरणतो निस्सरितुं अप्पदानतो च ‘‘जालसङ्खातो’’ति च लद्धनामा दिट्ठि अविज्जा च पहीना मग्गेन समुच्छिन्ना. भवनेत्ति समूहताति कामभवादिकस्स भवस्स नयनतो पवत्तनतो भवनेत्तिसञ्ञिता तण्हा समुग्घाटिता. यस्सत्थाय पब्बजितोति यस्स अत्थाय यदत्थं अहं अगारस्मा गेहतो अनगारियं पब्बज्जं पब्बजितो उपगतो. सो सब्बेसं ओरम्भागियुद्धम्भागियप्पभेदानं संयोजनानं बन्धनानं खयभूतो अत्थो निब्बानसङ्खातो परमत्थो अरहत्तसङ्खातो सदत्थो च मया अनुप्पत्तो अधिगतोति अत्थो.

सुराधत्थेरगाथावण्णना निट्ठिता.