४. मेत्तजित्थेरगाथावण्णना

नमो हि तस्स भगवतोति आयस्मतो मेत्तजित्थेरस्स गाथा. का उप्पत्ति? सो किर अनोमदस्सिस्स भगवतो काले कुलगेहे निब्बत्तित्वा विञ्ञुतं पत्तो सासने अभिप्पसन्नो हुत्वा बोधिरुक्खस्स इट्ठकाहि वेदिकं चिनित्वा सुधापरिकम्मं कारेसि. सत्था तस्स अनुमोदनं अकासि. सो तेन पुञ्ञकम्मेन देवलोके निब्बत्तित्वा अपरापरं पुञ्ञानि कत्वा देवमनुस्सेसु संसरन्तो इमस्मिं बुद्धुप्पादे मगधरट्ठे अञ्ञतरस्स ब्राह्मणस्स पुत्तो हुत्वा निब्बत्ति, मेत्तजीतिस्स नामं अहोसि. सो वयप्पत्तो कामेसु आदीनवं दिस्वा तापसपब्बज्जं पब्बजित्वा अरञ्ञे विहरन्तो बुद्धुप्पादं सुत्वा पुब्बहेतुना चोदियमानो सत्थु सन्तिकं गन्त्वा पवत्तिनिवत्तियो आरब्भ पञ्हं पुच्छित्वा सत्थारा पञ्हे विस्सज्जिते पटिलद्धसद्धो पब्बजित्वा विपस्सनं पट्ठपेत्वा अरहत्तं पापुणि. तेन वुत्तं अपदाने (अप. थेर १.१५.२६-३१) –

‘‘अनोमदस्सीमुनिनो, बोधिवेदिमकासहं;

सुधाय पिण्डं दत्वान, पाणिकम्मं अकासहं.

‘‘दिस्वा तं सुकतं कम्मं, अनोमदस्सी नरुत्तमो;

भिक्खुसङ्घे ठितो सत्था, इमा गाथा अभासथ.

‘‘इमिना सुधकम्मेन, चेतनापणिधीहि च;

सम्पत्तिं अनुभोत्वान, दुक्खस्सन्तं करिस्सति.

‘‘पसन्नमुखवण्णोम्हि, एकग्गो सुसमाहितो;

धारेमि अन्तिमं देहं, सम्मासम्बुद्धसासने.

‘‘इतो कप्पसते आसिं, परिपुण्णे अनूनके;

राजा सब्बघनो नाम, चक्कवत्ती महब्बलो.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे… कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति.

अरहत्तं पन पत्वा सत्थारं थोमेन्तो –

९४. ‘‘नमो हि तस्स भगवतो, सक्यपुत्तस्स सिरीमतो;

तेनायं अग्गप्पत्तेन, अग्गधम्मो सुदेसितो’’ति. – गाथं अभासि;

तत्थ नमोति नमक्कारो. हीति निपातमत्तं. तस्साति यो सो भगवा समत्तिंसपारमियो पूरेत्वा सब्बकिलेसे भञ्जित्वा अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुद्धो, सक्यराजस्स पुत्तोति सक्यपुत्तो. अनञ्ञसाधारणाय पुञ्ञसम्पत्तिया च सम्भावितो उत्तमाय रूपकायसिरिया धम्मकायसिरिया च समन्नागतत्ता सिरीमा, तस्स भगवतो सक्यपुत्तस्स सिरीमतो नमो अत्थु, तं नमामीति अत्थो. तेनाति तेन भगवता. अयन्ति तस्स धम्मस्स अत्तनो पच्चक्खताय वदति. अग्गप्पत्तेनाति अग्गं सब्बञ्ञुतं, सब्बेहि वा गुणेहि अग्गभावं सेट्ठभावं पत्तेन. अग्गधम्मोति अग्गो उत्तमो नवविधलोकुत्तरो धम्मो सुट्ठु अविपरीतं देसितो पवेदितोति.

मेत्तजित्थेरगाथावण्णना निट्ठिता.