६. कुमारपेतवत्थुवण्णना

सावत्थि नाम नगरन्ति इदं सत्था जेतवने विहरन्तो द्वे पेते आरब्भ कथेसि. सावत्थियं किर कोसलरञ्ञो द्वे पुत्ता पासादिका पठमवये ठिता योब्बनमदमत्ता परदारकम्मं कत्वा कालं कत्वा परिखापिट्ठे पेता हुत्वा निब्बत्तिंसु. ते रत्तियं भेरवेन सद्देन परिदेविंसु. मनुस्सा तं सुत्वा भीततसिता ‘‘एवं कते इदं अवमङ्गलं वूपसम्मती’’ति बुद्धप्पमुखस्स भिक्खुसङ्घस्स महादानं दत्वा तं पवत्तिं भगवतो आरोचेसुं. भगवा ‘‘उपासका तस्स सद्दस्स सवनेन तुम्हाकं न कोचि अन्तरायो’’ति वत्वा तस्स कारणं आचिक्खित्वा तेसं धम्मं देसेतुं –

७४६. ‘‘सावत्थि नाम नगरं, हिमवन्तस्स पस्सतो;

तत्थ आसुं द्वे कुमारा, राजपुत्ताति मे सुतं.

७४७. ‘‘सम्मत्ता रजनीयेसु, कामस्सादाभिनन्दिनो;

पच्चुप्पन्नसुखे गिद्धा, न ते पस्सिंसुनागतं.

७४८. ‘‘ते चुता च मनुस्सत्ता, परलोकं इतो गता;

तेध घोसेन्त्यदिस्सन्ता, पुब्बे दुक्कटमत्तनो.

७४९. ‘‘बहूसु वत सन्तेसु, देय्यधम्मे उपट्ठिते;

नासक्खिम्हा च अत्तानं, परित्तं कातुं सुखावहं.

७५०. ‘‘किं ततो पापकं अस्स, यं नो राजकुला चुता;

उपपन्ना पेत्तिविसयं, खुप्पिपाससमप्पिता.

७५१. ‘‘सामिनो इध हुत्वान, होन्ति असामिनो तहिं;

भमन्ति खुप्पिपासाय, मनुस्सा उन्नतोनता.

७५२. ‘‘एतमादीनवं ञत्वा, इस्सरमदसम्भवं;

पहाय इस्सरमदं, भवे सग्गगतो नरो;

कायस्स भेदा सप्पञ्ञो, सग्गं सो उपपज्जती’’ति – गाथा अभासि;

७४६. तत्थ इति मे सुतन्ति न केवलं अत्तनो ञाणेन दिट्ठमेव, अथ खो लोके पाकटभावेन एवं मया सुतन्ति अत्थो.

७४७. कामस्सादाभिनन्दिनोति कामगुणेसु अस्सादवसेन अभिनन्दनसीला. पच्चुप्पन्नसुखे गिद्धाति वत्तमानसुखमत्ते गिद्धा गथिता हुत्वा. न ते पस्सिंसुनागतन्ति दुच्चरितं पहाय सुचरितं चरित्वा अनागतं आयतिं देवमनुस्सेसु लद्धब्बं सुखं ते न चिन्तेसुं.

७४८. तेध घोसेन्त्यदिस्सन्ताति ते पुब्बे राजपुत्तभूता पेता इध सावत्थिया समीपे अदिस्समानरूपा घोसेन्ति कन्दन्ति. किं कन्दन्तीति आह ‘‘पुब्बे दुक्कटमत्तनो’’ति.

७४९. इदानि तेसं कन्दनस्स कारणं हेतुतो च फलतो च विभजित्वा दस्सेतुं ‘‘बहूसु वत सन्तेसू’’तिआदि वुत्तं.

तत्थ बहूसु वत सन्तेसूति अनेकेसु दक्खिणेय्येसु विज्जमानेसु. देय्यधम्मे उपट्ठितेति अत्तनो सन्तके दातब्बदेय्यधम्मेपि समीपे ठिते, लब्भमानेति अत्थो. परित्तं सुखावहन्ति अप्पमत्तकम्पि आयतिं सुखावहं पुञ्ञं कत्वा अत्तानं सोत्थिं निरुपद्दवं कातुं नासक्खिम्हा वताति योजना.

७५०. किं ततो पापकं अस्साति ततो पापकं लामकं नाम किं अञ्ञं अस्स सिया. यं नो राजकुला चुताति येन पापकम्मेन मयं राजकुलतो चुता इध पेत्तिविसयं उपपन्ना पेतेसु निब्बत्ता खुप्पिपाससमप्पिता विचरामाति अत्थो.

७५१. सामिनो इध हुत्वानाति इध इमस्मिं लोके यस्मिंयेव ठाने पुब्बे सामिनो हुत्वा विचरन्ति, तहिं तस्मिंयेव ठाने होन्ति अस्सामिनो. मनुस्सा उन्नतोनताति मनुस्सकाले सामिनो हुत्वा कालकता कम्मवसेन ओनता भमन्ति खुप्पिपासाय, पस्स संसारपकतिन्ति दस्सेति.

७५२. एतमादीनवं ञत्वा, इस्सरमदसम्भवन्ति एतं इस्सरियमदवसेन सम्भूतं अपायूपपत्तिसङ्खातं आदीनवं दोसं ञत्वा पहाय इस्सरियमदं पुञ्ञप्पसुतो हुत्वा. भवे सग्गगतो नरोति सग्गं देवलोकं गतोयेव भवेय्य.

इति सत्था तेसं पेतानं पवत्तिं कथेत्वा तेहि मनुस्सेहि कतं दानं तेसं पेतानं उद्दिसापेत्वा सम्पत्तपरिसाय अज्झासयानुरूपं धम्मं देसेसि. सा देसना महाजनस्स सात्थिका अहोसीति.

कुमारपेतवत्थुवण्णना निट्ठिता.