८. दुतियमिगलुद्दकपेतवत्थुवण्णना

कूटागारे च पासादेति इदं भगवति वेळुवने विहरन्ते अपरं मिगलुद्दकपेतं आरब्भ वुत्तं. राजगहे किर अञ्ञतरो मागविको माणवो विभवसम्पन्नोपि समानो भोगसुखं पहाय रत्तिन्दिवं मिगे हनन्तो विचरति. तस्स सहायभूतो एको उपासको अनुद्दयं पटिच्च – ‘‘साधु, सम्म, पाणातिपाततो विरमाहि, मा ते अहोसि दीघरत्तं अहिताय दुक्खाया’’ति ओवादं अदासि. सो तं अनादियि. अथ सो उपासको अञ्ञतरं अत्तनो मनोभावनीयं खीणासवत्थेरं याचि – ‘‘साधु, भन्ते, असुकपुरिसस्स तथा धम्मं देसेथ, यथा सो पाणातिपाततो विरमेय्या’’ति.

अथेकदिवसं सो थेरो राजगहे पिण्डाय चरन्तो तस्स गेहद्वारे अट्ठासि. तं दिस्वा सो मागविको सञ्जातबहुमानो पच्चुग्गन्त्वा गेहं पवेसेत्वा आसनं पञ्ञापेत्वा अदासि. निसीदि थेरो पञ्ञत्ते आसने, सोपि थेरं उपसङ्कमित्वा निसीदि. तस्स थेरो पाणातिपाते आदीनवं, ततो विरतिया आनिसंसञ्च पकासेसि. सो तं सुत्वापि ततो विरमितुं न इच्छि. अथ नं थेरो आह – ‘‘सचे, त्वं आवुसो, सब्बेन सब्बं विरमितुं न सक्कोसि, रत्तिम्पि ताव विरमस्सू’’ति, सो ‘‘साधु, भन्ते, विरमामि रत्ति’’न्ति ततो विरमि. सेसं अनन्तरवत्थुसदिसं. गाथासु पन –

४८८. ‘‘कूटागारे च पासादे, पल्लङ्के गोनकत्थते;

पञ्चङ्गिकेन तुरियेन, रमसि सुप्पवादिते.

४८९. ‘‘ततो रत्या विवसाने, सूरियुग्गमनं पति;

अपविद्धो सुसानस्मिं, बहुदुक्खं निगच्छसि.

४९०. ‘‘किं नु कायेन वाचाय, मनसा दुक्कटं कतं;

किस्सकम्मविपाकेन, इदं दुक्खं निगच्छसी’’ति. –

तीहि गाथाहि नारदत्थेरो नं पटिपुच्छि. अथस्स पेतो –

४९१. ‘‘अहं राजगहे रम्मे, रमणीये गिरिब्बजे;

मिगलुद्दो पुरे आसिं, लुद्दो चासिमसञ्ञतो.

४९२. ‘‘तस्स मे सहायो सुहदयो, सद्धो आसि उपासको;

तस्स कुलूपको भिक्खु, आसि गोतमसावको;

सोपि मं अनुकम्पन्तो, निवारेसि पुनप्पुनं.

४९३. ‘‘‘माकासि पापकं कम्मं, मा तात दुग्गतिं अगा;

सचे इच्छसि पेच्च सुखं, विरम पाणवधा असंयमा’.

४९४. ‘‘तस्साहं वचनं सुत्वा, सुखकामस्स हितानुकम्पिनो;

नाकासिं सकलानुसासनिं, चिरपापाभिरतो अबुद्धिमा.

४९५. ‘‘सो मं पुन भूरिसुमेधसो, अनुकम्पाय संयमे निवेसयि;

‘सचे दिवा हनसि पाणिनो, अथ ते रत्तिं भवतु संयमो’.

४९६. ‘‘स्वाहं दिवा हनित्वा पाणिनो, विरतो रत्तिमहोसि सञ्ञतो;

रत्ताहं परिचारेमि, दिवा खज्जामि दुग्गतो.

४९७. ‘‘तस्स कम्मस्स कुसलस्स, अनुभोमि रत्तिं अमानुसिं;

दिवा पटिहताव कुक्कुरा, उपधावन्ति समन्ता खादितुं.

४९८. ‘‘ये च ते सततानुयोगिनो, धुवं पयुत्ता सुगतस्स सासने;

मञ्ञामि ते अमतमेव केवलं, अधिगच्छन्ति पदं असङ्खत’’न्ति. –

तमत्थं आचिक्खि. तासं अत्थो हेट्ठा वुत्तनयोव.

दुतियमिगलुद्दकपेतवत्थुवण्णना निट्ठिता.