२. सूकरमुखपेतवत्थुवण्णना

कायो ते सब्बसोवण्णोति इदं सत्थरि राजगहं उपनिस्साय वेळुवने कलन्दकनिवापे विहरन्ते अञ्ञतरं सूकरमुखपेतं आरब्भ वुत्तं. अतीते किर कस्सपस्स भगवतो सासने एको भिक्खु कायेन सञ्ञतो अहोसि, वाचाय असञ्ञतो, भिक्खू अक्कोसति परिभासति. सो कालं कत्वा निरये निब्बत्तो, एकं बुद्धन्तरं तत्थ पच्चित्वा ततो चवित्वा इमस्मिं बुद्धुप्पादे राजगहसमीपे गिज्झकूटपब्बतपादे तस्सेव कम्मस्स विपाकावसेसेन खुप्पिपासाभिभूतो पेतो हुत्वा निब्बत्ति. तस्स कायो सुवण्णवण्णो अहोसि, मुखं सूकरमुखसदिसं. अथायस्मा नारदो गिज्झकूटे पब्बते वसन्तो पातोव सरीरपटिजग्गनं कत्वा पत्तचीवरमादाय राजगहं पिण्डाय गच्छन्तो अन्तरामग्गे तं पेतं दिस्वा तेन कतकम्मं पुच्छन्तो –

४. ‘‘कायो ते सब्बसोवण्णो, सब्बा ओभासते दिसा;

मुखं ते सूकरस्सेव, किं कम्ममकरी पुरे’’ति. –

गाथमाह. तत्थ कायो ते सब्बसोवण्णोति तव कायो देहो सब्बो सुवण्णवण्णो उत्तत्तकनकसन्निभो. सब्बा ओभासते दिसाति तस्स पभाय सब्बापि दिसा समन्तन्तो ओभासति विज्जोतति. ओभासतेति वा अन्तोगधहोतुअत्थमिदं पदन्ति ‘‘ते कायो सब्बसोवण्णो सब्बा दिसा ओभासेति विज्जोतेती’’ति अत्थो दट्ठब्बो. मुखं ते सूकरस्सेवाति मुखं पन ते सूकरस्स विय, सूकरमुखसदिसं तव मुखन्ति अत्थो. किं कम्ममकरी पुरेति ‘‘त्वं पुब्बे अतीतजातियं कीदिसं कम्मं अकासी’’ति पुच्छति.

एवं थेरेन सो पेतो कतकम्मं पुट्ठो गाथाय विस्सज्जेन्तो –

५. ‘‘कायेन सञ्ञतो आसिं, वाचायासिमसञ्ञतो;

तेन मेतादिसो वण्णो, यथा पस्ससि नारदा’’ति. –

आह. तत्थ कायेन सञ्ञतो आसिन्ति कायिकेन संयमेन संयतो कायद्वारिकेन संवरेन संवुतो अहोसिं. वाचायासिमसञ्ञतोति वाचाय असञ्ञतो वाचसिकेन असंवरेन समन्नागतो अहोसिं. तेनाति तेन उभयेन संयमेन असंयमेन च. मेति मय्हं. एतादिसो वण्णोति एदिसो. यथा त्वं, नारद, पच्चक्खतो पस्ससि, एवरूपो, कायेन मनुस्ससण्ठानो सुवण्णवण्णो, मुखेन सूकरसदिसो आसिन्ति योजना. वण्णसद्दो हि इध छवियं सण्ठाने च दट्ठब्बो.

एवं पेतो थेरेन पुच्छितो तमत्थं विस्सज्जेत्वा तमेव कारणं कत्वा थेरस्स ओवादं देन्तो –

६. ‘‘तं त्याहं नारद ब्रूमि, सामं दिट्ठमिदं तया;

माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति. –

गाथमाह. तत्थ तन्ति तस्मा. त्याहन्ति ते अहं. नारदाति थेरं आलपति. ब्रूमीति कथेमि. सामन्ति सयमेव. इदन्ति अत्तनो सरीरं सन्धाय वदति. अयञ्हेत्थ अत्थो – यस्मा, भन्ते नारद, इदं मम सरीरं गलतो पट्ठाय हेट्ठा मनुस्ससण्ठानं, उपरि सूकरसण्ठानं, तया पच्चक्खतोव दिट्ठं, तस्मा ते अहं ओवादवसेन वदामीति. किन्ति चेति आह ‘‘माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति. तत्थ माति पटिसेधे निपातो. मुखसाति मुखेन. खोति अवधारणे, वाचाय पापकम्मं माकासि मा करोहि. मा खो सूकरमुखो अहूति अहं विय सूकरमुखो मा अहोसियेव. सचे पन त्वं मुखरो हुत्वा वाचाय पापं करेय्यासि, एकंसेन सूकरमुखो भवेय्यासि, तस्मा माकासि मुखसा पापन्ति फलपटिसेधनमुखेनपि हेतुमेव पटिसेधेति.

अथायस्मा नारदो राजगहे पिण्डाय चरित्वा पच्छाभत्तं पिण्डपातपटिक्कन्तो चतुपरिसमज्झे निसिन्नस्स सत्थुनो तमत्थं आरोचेसि. सत्था, ‘‘नारद, पुब्बेव मया सो सत्थो दिट्ठो’’ति वत्वा अनेकाकारवोकारं वचीदुच्चरितसन्निस्सितं आदीनवं, वचीसुचरितपटिसंयुत्तञ्च आनिसंसं पकासेन्तो धम्मं देसेसि. सा देसना सम्पत्तपरिसाय सात्थिका अहोसीति.

सूकरमुखपेतवत्थुवण्णना निट्ठिता.