वरो वरञ्ञूतिगाथावण्णना

१४. एवं भगवा परियत्तिधम्मेन बुद्धाधिट्ठानं सच्चं वत्वा इदानि लोकुत्तरधम्मेन वत्तुमारद्धो ‘‘वरो वरञ्ञू’’ति. तत्थ वरोति पणीताधिमुत्तिकेहि इच्छितो ‘‘अहो वत मयम्पि एवरूपा अस्सामा’’ति, वरगुणयोगतो वा वरो उत्तमो सेट्ठोति अत्थो. वरञ्ञूति निब्बानञ्ञू. निब्बानञ्हि सब्बधम्मानं उत्तमट्ठेन वरं, तञ्चेस बोधिमूले सयं पटिविज्झित्वा अञ्ञासि. वरदोति पञ्चवग्गियभद्दवग्गियजटिलादीनं अञ्ञेसञ्च देवमनुस्सानं निब्बेधभागियवासनाभागियवरधम्मदायीति अत्थो. वराहरोति वरस्स मग्गस्स आहटत्ता वराहरोति वुच्चति. सो हि भगवा दीपङ्करतो पभुति समतिंस पारमियो पूरेन्तो पुब्बकेहि सम्मासम्बुद्धेहि अनुयातं पुराणमग्गवरमाहरि, तेन ‘‘वराहरो’’ति वुच्चति.

अपिच सब्बञ्ञुतञ्ञाणप्पटिलाभेन वरो, निब्बानसच्छिकिरियाय वरञ्ञू, सत्तानं विमुत्तिसुखदानेन वरदो, उत्तमपटिपदाहरणेन वराहरो. एतेहि लोकुत्तरगुणेहि अधिकस्स कस्सचि गुणस्स अभावतो अनुत्तरो.

अपरो नयो – वरो उपसमाधिट्ठानपरिपूरणेन, वरञ्ञू पञ्ञाधिट्ठानपरिपूरणेन, वरदो चागाधिट्ठानपरिपूरणेन, वराहरो सच्चाधिट्ठानपरिपूरणेन, वरं मग्गसच्चमाहरीति. तथा वरो पुञ्ञुस्सयेन, वरञ्ञू पञ्ञुस्सयेन, वरदो बुद्धभावत्थिकानं तदुपायसम्पदानेन, वराहरो पच्चेकबुद्धभावत्थिकानं तदुपायाहरणेन, अनुत्तरो तत्थ तत्थ असदिसताय, अत्तना वा अनाचरियको हुत्वा परेसं आचरियभावेन, धम्मवरं अदेसयि सावकभावत्थिकानं तदत्थाय स्वाक्खाततादिगुणयुत्तस्स धम्मवरस्स देसनतो. सेसं वुत्तनयमेवाति.

एवं भगवा नवविधेन लोकुत्तरधम्मेन अत्तनो गुणं वत्वा इदानि तमेव गुणं निस्साय बुद्धाधिट्ठानं सच्चवचनं पयुञ्जति ‘‘इदम्पि बुद्धे’’ति. तस्सत्थो पुब्बे वुत्तनयेनेव वेदितब्बो. केवलं पन यं वरं लोकुत्तरधम्मं एस अञ्ञासि, यञ्च अदासि, यञ्च आहरि, यञ्च देसेसि, इदम्पि बुद्धे रतनं पणीतन्ति एवं योजेतब्बं. इमिस्सापि गाथाय आणा कोटिसतसहस्सचक्कवाळेसु अमनुस्सेहि पटिग्गहिताति.