२६. अञ्ञतरत्थेरवत्थु

योध दीघन्ति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो अञ्ञतरत्थेरं आरब्भ कथेसि.

सावत्थियं किरेको मिच्छादिट्ठिको ब्राह्मणो सरीरगन्धगहणभयेन उत्तरसाटकं अपनेत्वा एकमन्ते ठपेत्वा गेहद्वाराभिमुखो निसीदि. अथेको खीणासवो भत्तकिच्चं कत्वा विहारं गच्छन्तो तं साटकं दिस्वा इतो चितो च ओलोकेत्वा कञ्चि अपस्सन्तो ‘‘निस्सामिको अय’’न्ति पंसुकूलं अधिट्ठहित्वा गण्हि. अथ नं ब्राह्मणो दिस्वा अक्कोसन्तो उपसङ्कमित्वा ‘‘मुण्डक, समण, मम साटकं गण्हसी’’ति आह. तवेसो, ब्राह्मणाति. आम, समणाति. ‘‘मया कञ्चि अपस्सन्तेन पंसुकूलसञ्ञाय गहितो, गण्ह न’’न्ति तस्स दत्वा विहारं गन्त्वा भिक्खूनं तमत्थं आरोचेसि. अथस्स वचनं सुत्वा भिक्खू तेन सद्धिं केळिं करोन्ता ‘‘किं नु खो, आवुसो, साटको दीघो रस्सो थूलो सण्हो’’ति. आवुसो, दीघो वा होतु रस्सो वा थूलो वा सण्हो वा, नत्थि मय्हं तस्मिं आलयो, पंसुकूलसञ्ञाय नं गण्हिन्ति. तं सुत्वा भिक्खू तथागतस्स आरोचेसुं – ‘‘एस, भन्ते, भिक्खु अभूतं वत्वा अञ्ञं ब्याकरोती’’ति. सत्था ‘‘भूतं, भिक्खवे, एस कथेति, खीणासवा नाम परेसं सन्तकं न गण्हन्ती’’ति वत्वा इमं गाथमाह –

४०९. ‘‘योध दीघं व रस्सं वा, अणुं थूलं सुभासुभं;

लोके अदिन्नं नादियति, तमहं ब्रूमि ब्राह्मण’’न्ति.

तस्सत्थो – साटकाभरणादीसु दीघं वा रस्सं वा मणिमुत्तादीसु अणुं वा थूलं वा महग्घअप्पग्घवसेन सुभं वा असुभं वा यो पुग्गलो इमस्मिं लोके परपरिग्गहितं नादियति, तमहं ब्राह्मणं वदामीति अत्थो.

देसनावसाने बहू सोतापत्तिफलादीनि पापुणिंसूति.

अञ्ञतरत्थेरवत्थु छब्बीसतिमं.