१८. उप्पलवण्णाथेरीवत्थु
वारि पोक्खरपत्तेवाति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो उप्पलवण्णथेरिं आरब्भ कथेसि. वत्थु ‘‘मधुवा मञ्ञति बालो’’ति गाथावण्णनाय (ध. प. ६९) वित्थारितमेव. वुत्तञ्हि तत्थ (ध. प. अट्ठ. १.६९) –
अपरेन समयेन महाजनो धम्मसभायं कथं समुट्ठापेसि ‘‘खीणासवापि मञ्ञे कामसुखं सादियन्ति, कामं सेवन्ति, किं न सेविस्सन्ति. न हेते कोळापरुक्खा, न च वम्मिका, अल्लमंससरीराव, तस्मा एतेपि कामसुखं सादियन्ती’’ति. सत्था आगन्त्वा ‘‘काय नुत्थ, भिक्खवे, एतरहि कथाय सन्निसिन्ना’’ति पुच्छित्वा ‘‘इमाय नामा’’ति वुत्ते ‘‘न, भिक्खवे, खीणासवा कामसुखं सादियन्ति, न कामं सेवन्ति. यथा हि पदुमपत्ते पतितं उदकबिन्दु न लिम्पति न सण्ठाति, विनिवत्तित्वा पन पततेव. यथा च आरग्गे सासपो न उपलिम्पति न सण्ठाति, विनिवत्तित्वा पततेव, एवं खीणासवस्स चित्ते दुविधोपि कामो न लिम्पति न सण्ठाती’’ति अनुसन्धिं घटेत्वा धम्मं देसेन्तो इमं गाथमाह –
४०१. ‘‘वारि पोक्खरपत्तेव, आरग्गेरिव सासपो;
यो न लिम्पति कामेसु, तमहं ब्रूमि ब्राह्मण’’न्ति.
तत्थ यो न लिम्पतीति एवमेवं यो अब्भन्तरे दुविधेपि कामे न उपलिम्पति, तस्मिं कामे न सण्ठाति, तमहं ब्राह्मणं वदामीति अत्थो.
देसनावसाने बहू सोतापत्तिफलादीनि पापुणिंसूति.
उप्पलवण्णाथेरीवत्थु अट्ठारसमं.