८. निगण्ठवत्थु

अलज्जितायेति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो निगण्ठे आरब्भ कथेसि.

एकस्मिञ्हि दिवसे भिक्खू निगण्ठे दिस्वा कथं समुट्ठापेसुं, ‘‘आवुसो, सब्बसो अप्पटिच्छन्नेहि अचेलकेहि इमे निगण्ठा वरतरा, ये एकं पुरिमपस्सम्पि ताव पटिच्छादेन्ति, सहिरिका मञ्ञे एते’’ति. तं सुत्वा निगण्ठा ‘‘न मयं एतेन कारणेन पटिच्छादेम, पंसुरजादयो पन पुग्गला एव, जीवितिन्द्रियपटिबद्धा एव, ते नो भिक्खाभाजनेसु मा पतिंसूति इमिना कारणेन पटिच्छादेमा’’ति वत्वा तेहि सद्धिं वादपटिवादवसेन बहुं कथं कथेसुं. भिक्खू सत्थारं उपसङ्कमित्वा निसिन्नकाले तं पवत्तिं आरोचेसुं. सत्था, ‘‘भिक्खवे, अलज्जितब्बेन लज्जित्वा लज्जितब्बेन अलज्जमाना नाम दुग्गतिपरायणाव होन्ती’’ति वत्वा धम्मं देसेन्तो इमा गाथा अभासि –

३१६. ‘‘अलज्जिताये लज्जन्ति, लज्जिताये न लज्जरे;

मिच्छादिट्ठिसमादाना, सत्ता गच्छन्ति दुग्गतिं.

३१७. ‘‘अभये भयदस्सिनो, भये चाभयदस्सिनो;

मिच्छादिट्ठिसमादाना, सत्ता गच्छन्ति दुग्गति’’न्ति.

तत्थ अलज्जितायेति अलज्जितब्बेन. भिक्खाभाजनञ्हि अलज्जितब्बं नाम, ते पन तं पटिच्छादेत्वा विचरन्ता तेन लज्जन्ति नाम. लज्जितायेति अपटिच्छन्नेन हिरिकोपीनङ्गेन लज्जितब्बेन. ते पन तं अपटिच्छादेत्वा विचरन्ता लज्जिताये न लज्जन्ति नाम. तेन तेसं अलज्जितब्बेन लज्जितं लज्जितब्बेन अलज्जितं तुच्छगहणभावेन च अञ्ञथागहणभावेन च मिच्छादिट्ठि होति. तं समादियित्वा विचरन्ता पन ते मिच्छादिट्ठिसमादाना सत्ता निरयादिभेदं दुग्गतिं गच्छन्तीति अत्थो. अभयेति भिक्खाभाजनं निस्साय रागदोसमोहमानदिट्ठिकिलेसदुच्चरितभयानं अनुप्पज्जनतो भिक्खाभाजनं अभयं नाम, भयेन तं पटिच्छादेन्ता पन अभये भयदस्सिनो नाम. हिरिकोपीनङ्गं पन निस्साय रागादीनं उप्पज्जनतो तं भयं नाम, तस्स अपटिच्छादनेन भये चाभयदस्सिनो. तस्स तं अयथागहणस्स समादिन्नत्ता मिच्छादिट्ठिसमादाना सत्ता दुग्गहिं गच्छन्तीति अत्थो.

देसनावसाने बहू निगण्ठा संविग्गमानसा पब्बजिंसु, सम्पत्तानम्पि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.

निगण्ठवत्थु अट्ठमं.