३. विसाखावत्थु

पेमतो जायतीति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो विसाखं उपासिकं आरब्भ कथेसि.

सा किर पुत्तस्स धीतरं सुदत्तं नाम कुमारिकं अत्तनो ठाने ठपेत्वा गेहे भिक्खुसङ्घस्स वेय्यावच्चं कारेसि. सा अपरेन समयेन कालमकासि. सा तस्सा सरीरनिक्खेपं कारेत्वा सोकं सन्धारेतुं असक्कोन्ती दुक्खिनी दुम्मना सत्थु सन्तिकं गन्त्वा वन्दित्वा एकमन्तं निसीदि. अथ नं सत्था ‘‘किं नु खो त्वं, विसाखे, दुक्खिनी दुम्मना अस्सुमुखा रोदमाना निसिन्ना’’ति आह. सा तमत्थं आरोचेत्वा ‘‘पिया मे, भन्ते, सा कुमारिका वत्तसम्पन्ना, इदानि तथारूपं न पस्सामी’’ति आह. ‘‘कित्तका पन, विसाखे, सावत्थियं मनुस्सा’’ति? ‘‘भन्ते, तुम्हेहियेव मे कथितं सत्त जनकोटियो’’ति. ‘‘सचे पनायं एत्तको जनो तव नत्ताय सदिसो भवेय्य, इच्छेय्यासि न’’न्ति? ‘‘आम, भन्ते’’ति. ‘‘कति पन जना सावत्थियं देवसिकं कालं करोन्ती’’ति? ‘‘बहू, भन्ते’’ति. ‘‘ननु एवं, भन्ते, तव असोचनकालो न भवेय्य, रत्तिन्दिवं रोदन्तीयेव विचरेय्यासी’’ति. ‘‘होतु, भन्ते, ञातं मया’’ति. अथ नं सत्था ‘‘तेन हि मा सोचि, सोको वा भयं वा पेमतोव जायती’’ति वत्वा इमं गाथमाह –

२१३. ‘‘पेमतो जायती सोको, पेमतो जायती भयं;

पेमतो विप्पमुत्तस्स, नत्थि सोको कुतो भय’’न्ति.

तत्थ पेमतोति पुत्तधीतादीसु कतं पेममेव निस्साय सोको जायतीति अत्थो.

देसनावसाने बहू सोतापत्तिफलादीनि पापुणिंसूति.

विसाखावत्थु ततियं.