७. तिस्सत्थेरवत्थु

पविवेकरसन्ति इमं धम्मदेसनं सत्था वेसालियं विहरन्तो अञ्ञतरं भिक्खुं आरब्भ कथेसि.

सत्थारा हि, ‘‘भिक्खवे, अहं इतो चतूहि मासेहि परिनिब्बायिस्सामी’’ति वुत्ते सत्थु सन्तिके सत्त भिक्खुसतानि सन्तासं आपज्जिंसु, खीणासवानं धम्मसंवेगो उप्पज्जि, पुथुज्जना अस्सूनि सन्धारेतुं नासक्खिंसु. भिक्खू वग्गा वग्गा हुत्वा ‘‘किं नु खो करिस्सामा’’ति मन्तेन्ता विचरन्ति. अथेको तिस्सत्थेरो नाम भिक्खू ‘‘सत्था किर चतुमासच्चयेन परिनिब्बायिस्सति, अहञ्चम्हि अवीतरागो, सत्थरि धरमानेयेव मया अरहत्तं गण्हितुं वट्टती’’ति चतूसु इरियापथेसु एककोव विहासि. भिक्खूनं सन्तिके गमनं वा केनचि सद्धिं कथासल्लापो वा नत्थि. अथ नं भिक्खू आहंसु – ‘‘आवुसो, तिस्स तस्मा एवं करोसी’’ति. सो तेसं कथं न सुणाति. ते तस्स पवत्तिं सत्थु आरोचेत्वा, ‘‘भन्ते, तुम्हेसु तिस्सत्थेरस्स सिनेहो नत्थी’’ति आहंसु. सत्था तं पक्कोसापेत्वा ‘‘कस्मा तिस्स एवं अकासी’’ति पुच्छित्वा तेन अत्तनो अधिप्पाये आरोचिते ‘‘साधु, तिस्सा’’ति साधुकारं दत्वा, ‘‘भिक्खवे, मयि सिनेहो तिस्ससदिसोव होतु. गन्धमालादीहि पूजं करोन्तापि नेव मं पूजेन्ति, धम्मानुधम्मं पटिपज्जमानायेव पन मं पूजेन्ती’’ति वत्वा इमं गाथमाह –

२०५. ‘‘पविवेकरसं पित्वा, रसं उपसमस्स च;

निद्दरो होति निप्पापो, धम्मपीतिरसं पिव’’न्ति.

तत्थ पविवेकरसन्ति पविवेकतो उप्पन्नं रसं, एकीभावसुखन्ति अत्थो. पित्वाति दुक्खपरिञ्ञादीनि करोन्तो आरम्मणतो सच्छिकिरियावसेन पिवित्वा. उपसमस्स चाति किलेसूपसमनिब्बानस्स च रसं पित्वा. निद्दरो होतीति तेन उभयरसपानेन खीणासवो भिक्खु अब्भन्तरे रागदरथादीनं अभावेन निद्दरो चेव निप्पापो च होति. रसं पिवन्ति नवविधलोकुत्तरधम्मवसेन उप्पन्नं पीतिरसं पिवन्तोपि निद्दरो निप्पापो च होति.

देसनावसाने तिस्सत्थेरो अरहत्तं पापुणि, महाजनस्सापि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.

तिस्सत्थेरवत्थु सत्तमं.