२. सुद्धोदनवत्थु

उत्तिट्ठेति इमं धम्मदेसनं सत्था निग्रोधारामे विहरन्तो पितरं आरब्भ कथेसि.

एकस्मिञ्हि समये सत्था पठमगमनेन कपिलपुरं गन्त्वा ञातीहि कतपच्चुग्गमनो निग्रोधारामं पत्वा ञातीनं मानभिन्दनत्थाय आकासे रतनचङ्कमं मापेत्वा तत्थ चङ्कमन्तो धम्मं देसेसि. ञाती पसन्नचित्ता सुद्धोदनमहाराजानं आदिं कत्वा वन्दिंसु. तस्मिं ञातिसमागमे पोक्खरवस्सं वस्सि. तं आरब्भ महाजनेन कथाय समुट्ठापिताय ‘‘न, भिक्खवे, इदानेव, पुब्बेपि मय्हं ञातिसमागमे पोक्खरवस्सं वस्सियेवा’’ति वत्वा वेस्सन्तरजातकं (जा. २.२२.१६५५ आदयो) कथेसि. धम्मदेसनं सुत्वा पक्कमन्तेसु ञातीसु एकोपि सत्थारं न निमन्तेसि. राजापि ‘‘मय्हं पुत्तो मम गेहं अनागन्त्वा कहं गमिस्सती’’ति अनिमन्तेत्वाव अगमासि. गन्त्वा च पन गेहे वीसतिया भिक्खुसहस्सानं यागुआदीनि पटियादापेत्वा आसनानि पञ्ञापेसि. पुनदिवसे सत्था पिण्डाय पविसन्तो ‘‘किं नु खो अतीतबुद्धा पितु नगरं पत्वा उजुकमेव ञातिकुलं पविसिंसु, उदाहु पटिपाटिया पिण्डाय चरिंसू’’ति आवज्जेन्तो ‘‘पटिपाटिया चरिंसू’’ति दिस्वा पठमगेहतो पट्ठाय पिण्डाय चरन्तो पायासि. राहुलमाता पासादतले निसिन्नाव दिस्वा तं पवत्तिं रञ्ञो आरोचेसि. राजा साटकं सण्ठापेन्तो वेगेन निक्खमित्वा सत्थारं वन्दित्वा – ‘‘पुत्त, कस्मा मं नासेसि, अतिविय ते पिण्डाय चरन्तेन लज्जा उप्पादिता, युत्तं नाम वो इमस्मिंयेव नगरे सुवण्णसिविकादीहि विचरित्वा पिण्डाय चरितुं, किं मं लज्जापेसी’’ति? ‘‘नाहं तं, महाराज, लज्जापेमि, अत्तनो पन कुलवंसं अनुवत्तामी’’ति. ‘‘किं पन, तात, पिण्डाय चरित्वा जीवनवंसो मम वंसो’’ति? ‘‘नेसो, महाराज, तव वंसो, मम पनेसो वंसो. अनेकानि हि बुद्धसहस्सानि पिण्डाय चरित्वाव जीविंसू’’ति वत्वा धम्मं देसेन्तो इमा गाथा अभासि –

१६८. ‘‘उत्तिट्ठे नप्पमज्जेय्य, धम्मं सुचरितं चरे;

धम्मचारी सुखं सेति, अस्मिं लोके परम्हि च.

१६९. ‘‘धम्मं चरे सुचरितं, न नं दुच्चरितं चरे;

धम्मचारी सुखं सेति, अस्मिं लोके परम्हि चा’’ति.

तत्थ उत्तिट्ठेति उट्ठहित्वा परेसं घरद्वारे ठत्वा गहेतब्बपिण्डे. नप्पमज्जेय्याति पिण्डचारिकवत्तञ्हि हापेत्वा पणीतभोजनानि परियेसन्तो उत्तिट्ठे पमज्जति नाम, सपदानं पिण्डाय चरन्तो पन न पमज्जति नाम. एवं करोन्तो उत्तिट्ठे नप्पमज्जेय्य. धम्मन्ति अनेसनं पहाय सपदानं चरन्तो तमेव भिक्खाचरियधम्मं सुचरितं चरे. सुखं सेतीति देसनामत्तमेतं, एवं पनेतं भिक्खाचरियधम्मं चरन्तो धम्मचारी इध लोके चतूहि इरियापथेहि सुखं विहरतीति अत्थो. न नं दुच्चरितन्ति वेसियादिभेदे अगोचरे चरन्तो भिक्खाचरियधम्मं दुच्चरितं चरति नाम. एवं अचरित्वा धम्मं चरे सुचरितं, न नं दुच्चरितं चरे. सेसं वुत्तत्थमेव.

देसनावसाने राजा सोतापत्तिफले पतिट्ठहि, सम्पत्तानम्पि सात्थिका धम्मदेसना अहोसीति.

सुद्धोदनवत्थु दुतियं.