३. छन्नत्थेरवत्थु

न भजे पापके मित्तेति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो छन्नत्थेरं आरब्भ कथेसि.

सो किर आयस्मा ‘‘अहं अम्हाकं अय्यपुत्तेन सद्धिं महाभिनिक्खमनं निक्खन्तो तदा अञ्ञं एकम्पि न पस्सामि, इदानि पन ‘अहं सारिपुत्तो नाम, अहं मोग्गल्लानो नाम, मयं अग्गसावकम्हा’ति वत्वा इमे विचरन्ती’’ति द्वे अग्गसावके अक्कोसति. सत्था भिक्खूनं सन्तिका तं पवत्तिं सुत्वा छन्नत्थेरं पक्कोसापेत्वा ओवदति. सो तङ्खणेयेव तुण्ही हुत्वा पुन गन्त्वा थेरे अक्कोसतियेव. एवं यावततियं अक्कोसन्तं पक्कोसापेत्वा सत्था ओवदित्वा ‘‘छन्न, द्वे अग्गसावका नाम तुय्हं कल्याणमित्ता उत्तमपुरिसा, एवरूपे कल्याणमित्ते सेवस्सु भजस्सू’’ति वत्वा धम्मं देसेन्तो इमं गाथमाह –

७८. ‘‘न भजे पापके मित्ते, न भजे पुरिसाधमे;

भजेथ मित्ते कल्याणे, भजेथ पुरिसुत्तमे’’ति.

तस्सत्थो – कायदुच्चरितादिअकुसलकम्माभिरता पापमित्ता नाम. सन्धिच्छेदनादिके वा एकवीसतिअनेसनादिभेदे वा अट्ठाने नियोजका पुरिसाधमा नाम. उभोपि वा एते पापमित्ता चेव पुरिसाधमा च, ते न भजेय्य न पयिरुपासेय्य, विपरीता पन कल्याणमित्ता चेव सप्पुरिसा च, ते भजेथ पयिरुपासेथाति.

देसनावसाने बहू सोतापत्तिफलादीनि पापुणिंसूति.

छन्नत्थेरो पन तं ओवादं सुत्वापि पुरिमनयेनेव भिक्खू अक्कोसति परिभासति. पुनपि सत्थु आरोचेसुं. सत्था, ‘‘भिक्खवे, मयि धरन्ते छन्नं सिक्खापेतुं न सक्खिस्सथ, मयि पन परिनिब्बुते सक्खिस्सथा’’ति वत्वा परिनिब्बानकाले आयस्मता आनन्देन, ‘‘भन्ते, कथं छन्नत्थेरे अम्हेहि पटिपज्जितब्ब’’न्ति वुत्ते, ‘‘आनन्द, छन्नस्स भिक्खुनो ब्रह्मदण्डो दातब्बो’’ति आणापेसि. सो सत्थरि परिनिब्बुते आनन्दत्थेरेन आरोचितं ब्रह्मदण्डं सुत्वा दुक्खी दुम्मनो तिक्खत्तुं मुच्छितो पतित्वा ‘‘मा मं, भन्ते, नासयित्था’’ति याचित्वा सम्मा वत्तं पूरेन्तो न चिरस्सेव सह पटिसम्भिदाहि अरहत्तं पापुणीति.

छन्नत्थेरवत्थु ततियं.