६. तिंसमत्तपावेय्यकभिक्खुवत्थु
मुहुत्तमपि चे विञ्ञूति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो तिंसमत्ते पावेय्यके भिक्खू आरब्भ कथेसि.
तेसञ्हि भगवा इत्थिं परियेसन्तानं कप्पासिकवनसण्डे पठमं धम्मं देसेसि. तदा ते सब्बेव एहिभिक्खुभावं पत्वा इद्धिमयपत्तचीवरधरा हुत्वा तेरस धुतङ्गानि समादाय वत्तमाना पुनपि दीघस्स अद्धुनो अच्चयेन सत्थारं उपसङ्कमित्वा अनमतग्गधम्मदेसनं सुत्वा तस्मिंयेव आसने अरहत्तं पापुणिंसु. भिक्खू ‘‘अहो वतिमेहि भिक्खूहि खिप्पमेव धम्मो विञ्ञातो’’ति धम्मसभायं कथं समुट्ठापेसुं. सत्था तं सुत्वा ‘‘न, भिक्खवे, इदानेव, पुब्बेपि इमे तिंसमत्ता सहायका धुत्ता हुत्वा तुण्डिलजातके (जा. १.६.८८ आदयो) महातुण्डिलस्स धम्मदेसनं सुत्वापि खिप्पमेव धम्मं विञ्ञाय पञ्च सीलानि समादियिंसु, ते तेनेव उपनिस्सयेन एतरहि निसिन्नासनेयेव अरहत्तं पत्ता’’ति वत्वा धम्मं देसेन्तो इमं गाथमाह –
६५. ‘‘मुहुत्तमपि चे विञ्ञू, पण्डितं पयिरुपासति;
खिप्पं धम्मं विजानाति, जिव्हा सूपरसं यथा’’ति.
तस्सत्थो – विञ्ञू पण्डितपुरिसो मुहुत्तमपि चे अञ्ञं पण्डितं पयिरुपासति, सो तस्स सन्तिके उग्गण्हन्तो परिपुच्छन्तो खिप्पमेव परियत्तिधम्मं विजानाति. ततो कम्मट्ठानं कथापेत्वा पटिपत्तियं घटेन्तो वायमन्तो यथा नाम अनुपहतजिव्हापसादो पुरिसो रसविजाननत्थं जिव्हग्गे ठपेत्वा एव लोणिकादिभेदं रसं विजानाति, एवं पण्डितो खिप्पमेव लोकुत्तरधम्मम्पि विजानातीति.
देसनावसाने बहू भिक्खू अरहत्तं पापुणिंसूति.
तिंसमत्तपावेय्यकभिक्खुवत्थु छट्ठं.