४. गण्ठिभेदकचोरवत्थु

यो बालोति इमं धम्मदेसनं सत्था जेतवने विहरन्तो गण्ठिभेदकचोरे आरब्भ कथेसि.

ते किर द्वे सहायका धम्मस्सवनत्थाय गच्छन्तेन महाजनेन सद्धिं जेतवनं गन्त्वा एको धम्मकथं अस्सोसि, एको अत्तनो गय्हूपगं ओलोकेसि. तेसु एको धम्मं सुणमानो सोतापत्तिफलं पापुणि, इतरो एकस्स दुस्सन्ते बद्धं पञ्चमासकमत्तं लभि. तस्स तं गेहे पाकभत्तं जातं, इतरस्स गेहे न पच्चति. अथ नं सहायकचोरो अत्तनो भरियाय सद्धिं उप्पण्डयमानो ‘‘त्वं अतिपण्डितताय अत्तनो गेहे पाकभत्तमूलम्पि न निप्फादेसी’’ति आह. इतरो पन ‘‘बालभावेनेव वतायं अत्तनो पण्डितभावं मञ्ञती’’ति तं पवत्तिं सत्थु आरोचेतुं ञातीहि सद्धिं जेतवनं गन्त्वा आरोचेसि. सत्था तस्स धम्मं देसेन्तो इमं गाथमाह –

६३. ‘‘यो बालो मञ्ञति बाल्यं, पण्डितो वापि तेन सो;

बालो च पण्डितमानी, स वे ‘बालो’ति वुच्चती’’ति.

तत्थ यो बालोति यो अन्धबालो अपण्डितो समानो ‘‘बालो अह’’न्ति अत्तनो बाल्यं बालभावं मञ्ञति जानाति. तेन सोति तेन कारणेन सो पुग्गलो पण्डितो वापि होति पण्डितसदिसो वा. सो हि ‘‘बालो अह’’न्ति जानमानो अञ्ञं पण्डितं उपसङ्कमन्तो पयिरुपासन्तो तेन पण्डितभावत्थाय ओवदियमानो अनुसासियमानो तं ओवादं गण्हित्वा पण्डितो वा होति पण्डिततरो वा. स वे बालोति यो च बालो समानो ‘‘को अञ्ञो मया सदिसो बहुस्सुतो वा धम्मकथिको वा विनयधरो वा धुतङ्गधरो वा अत्थी’’ति एवं पण्डितमानी होति. सो अञ्ञं पण्डितं अनुपसङ्कमन्तो अपयिरुपासन्तो नेव परियत्तिं उग्गण्हाति, न पटिपत्तिं पूरेति, एकन्तबालभावमेव पापुणाति. सो गण्ठिभेदकचोरो विय. तेन वुत्तं ‘‘स वे ‘बालो’ति वुच्चती’’ति.

देसनापरियोसाने इतरस्स ञातकेहि सद्धिं महाजनो सोतापत्तिफलादीनि पापुणीति.

गण्ठिभेदकचोरवत्थु चतुत्थं.