१. पण्णत्तिउद्देसवारवण्णना
१-९. इदानि मूलयमके देसितेयेव कुसलादिधम्मे आयतनवसेनापि सङ्गण्हित्वा खन्धयमकानन्तरं देसितस्स आयतनयमकस्स वण्णना होति. तत्थ खन्धयमके वुत्तनयेनेव पाळिववत्थानं वेदितब्बं. यथेव हि तत्थ पण्णत्तिवारो, पवत्तिवारो, परिञ्ञावारोति तयो महावारा होन्ति, तथा इधापि. वचनत्थोपि नेसं तत्थ वुत्तनयेनेव वेदितब्बो. इधापि च पण्णत्तिवारो उद्देसनिद्देसवसेन द्विधा ववत्थितो. इतरे निद्देसवसेनेव. ‘तत्थ द्वादसायतनानी’ति पदं आदिं कत्वा याव नायतना न मनोति, ताव पण्णत्तिवारस्स उद्देसवारो वेदितब्बो. तत्थ द्वादसायतनानीति अयं यमकवसेन पुच्छितब्बानं आयतनानं उद्देसो. चक्खायतनं…पे… धम्मायतनन्ति तेसञ्ञेव पभेदतो नामववत्थानं. यमकवसेन पुच्छासुखत्थञ्चेत्थ पठमं पटिपाटिया अज्झत्तरूपायतनानि वुत्तानि. पच्छा बाहिररूपायतनानि. परियोसाने मनायतनधम्मायतनानि.
यथा पन हेट्ठा खन्धवसेन, एवमिध इमेसं आयतनानं वसेन पदसोधनवारो, पदसोधनमूलचक्कवारो, सुद्धायतनवारो, सुद्धायतनमूलचक्कवारोति, चत्तारोव नयवारा होन्ति. एकेको चेत्थ अनुलोमपटिलोमवसेन दुविधोयेव. तेसमत्थो तत्थ वुत्तनयेनेव वेदितब्बो. यथा पन खन्धयमके पदसोधनवारस्स अनुलोमवारे ‘रूपं रूपक्खन्धो, रूपक्खन्धो रूप’न्तिआदीनि पञ्च यमकानि, तथा इध ‘चक्खु, चक्खायतनं; चक्खायतनं; चक्खू’तिआदीनि द्वादस. पटिलोमवारेपि ‘न चक्खु, न चक्खायतनं; न चक्खायतनं, न चक्खू’तिआदीनि द्वादस, पदसोधनमूलचक्कवारस्स पनेत्थ अनुलोमवारे एकेकायतनमूलकानि एकादस एकादस कत्वा द्वत्तिंससतं यमकानि. पटिलोमवारेपि द्वत्तिंससतमेव. सुद्धायतनवारस्सापि अनुलोमवारे द्वादस, पटिलोमवारे द्वादस, सुद्धायतनमूलचक्कवारस्सापि अनुलोमवारे एकेकायतनमूलकानि एकादस एकादस कत्वा द्वत्तिंससतं यमकानि. पटिलोमवारेपि द्वत्तिंससतमेवाति एवमिध छसत्तताधिकेहि पञ्चहि यमकसतेहि, द्विपञ्ञासाधिकेहि एकादसहि पुच्छासतेहि, चतुराधिकेहि तेवीसाय अत्थसतेहि च पटिमण्डितो पण्णत्तिवारस्स उद्देसवारो वेदितब्बो.
पण्णत्तिउद्देसवारवण्णना.