१०. फलञाणकथावण्णना

४४३-४४४. इदानि फले ञाणकथा नाम होति. तत्थ ‘‘बुद्धापि सत्तानं अरियफलप्पत्तिया धम्मं देसेन्ति सावकापि, इति इमिना सामञ्ञेन बुद्धानं विय सावकानम्पि तेन तेन सत्तेन पत्तब्बे फले ञाणं अत्थी’’ति येसं लद्धि, सेय्यथापि अन्धकानं; ते सन्धाय सावकस्साति पुच्छा सकवादिस्स, पटिञ्ञा इतरस्स. अथ नं ‘‘यदि सावकस्स फले ञाणं अत्थि, यथा बुद्धा समानेपि सोतापत्तिफले अत्तनो ञाणबलेन ‘अयं एकबीजी, अयं कोलंकोलो, अयं सत्तक्खत्तुपरमो’ति फलस्सकतं पञ्ञपेन्ति, किं ते एवं सावकोपी’’ति चोदेतुं सावको फलस्स कतं पञ्ञपेतीति आह. इतरो पटिक्खिपति.

अत्थि सावकस्स फलपरोपरियत्तीतिआदि फले ञाणस्स अत्थिताय पच्चयपुच्छनत्थं वुत्तं. अयञ्हेत्थ अधिप्पायो – बुद्धानं ‘‘इदं फलं परं, इदं ओपर’’न्ति एवं फलानं उच्चावचभावजाननसङ्खाता फले परोपरियत्ति नाम अत्थि. तथा इन्द्रियपुग्गलपरोपरियत्तियो, तासं अत्थिताय तस्स तस्स पुग्गलस्स तेसं तेसं इन्द्रियानं वसेन तं तं फलं जानन्ति, किं ते सावकस्सापि एता परोपरियत्तियो अत्थीति.

अत्थि सावकस्स खन्धपञ्ञत्तीतिआदीनिपि ‘‘यदि ते सावकस्स बुद्धानं विय फले ञाणं अत्थि, इमा हि पिस्स पञ्ञत्तीहि भवितब्बं. किमस्स ता अत्थि, सक्कोति सो एता पञ्ञत्तियो अत्तनो बलेन जानितुं वा पञ्ञपेतुं वा’’ति चोदनत्थं वुत्तानि. सावको जिनोतिआदि ‘‘यदि सावकस्स बुद्धानं विय फले ञाणं अत्थि, एवं सन्ते स्वेव जिनो’’ति चोदनत्थं वुत्तं. सावको अनुप्पन्नस्साति पञ्हेपि अयमेव नयो. अञ्ञाणीति पञ्हे अविज्जासङ्खातस्स अञ्ञाणस्स विहतत्ता पटिक्खित्तो, न पनस्स बुद्धानं विय फले ञाणं अत्थि. तस्मा अप्पतिट्ठितोव परवादीवादोति.

फलञाणकथावण्णना.

पञ्चमो वग्गो.

महापण्णासको समत्तो.