१. विमुत्तिकथावण्णना
४१८. इदानि विमुत्तिकथा नाम होति. तत्थ विपस्सना, मग्गो, फलं, पच्चवेक्खणन्ति चतुन्नं ञाणानं विमुत्तिञाणन्ति नामं. तेसु विपस्सनाञाणं निच्चनिमित्तादीहि विमुत्तत्ता, तदङ्गविमुत्तिभावेन वा विमुत्तत्ता विमुत्तिञाणं. मग्गो समुच्छेदविमुत्ति, फलं पटिप्पस्सद्धिविमुत्ति, पच्चवेक्खणञाणं पन विमुत्तिं जानातीति विमुत्तिञाणं. एवं चतुब्बिधे विमुत्तिञाणे निप्परियायेन फलञाणमेव विमुत्ति. सेसानि ‘‘विमुत्तानी’’ति वा ‘‘अविमुत्तानी’’ति वा न वत्तब्बानि. तस्मा ‘‘इदं नाम विमुत्तिञाणं विमुत्त’’न्ति अवत्वा अविसेसेनेव ‘‘विमुत्तिञाणं विमुत्त’’न्ति येसं लद्धि, सेय्यथापि अन्धकानं; ते सन्धाय पुच्छा सकवादिस्स, पटिञ्ञा परवादिस्स. पुन यंकिञ्चीति पुट्ठो पच्चवेक्खणादीनि सन्धाय पटिक्खिपति. पटिपन्नस्साति पुट्ठो मग्गञाणस्स अनासवतं सन्धाय पटिजानाति. यस्मा पन तं सोतापन्नस्स फले ठितस्स ञाणं न होति, तस्मा विमुत्तं नाम न होतीति चोदनत्थं पुन सकवादी सोतापन्नस्सातिआदिमाह. इमिना उपायेन सब्बत्थ अत्थो वेदितब्बो.
विमुत्तिकथावण्णना.