७. सत्तकनिद्देसवण्णना
२०३. सत्तके – सकिं निमुग्गोति एकवारं निमुग्गो. एकन्तकाळकेहीति एकन्तेनेव काळकेहि नत्थिकवादअहेतुकवादअकिरियवादसङ्खातेहि नियतमिच्छादिट्ठिधम्मेहि. एवं पुग्गलोति इमिना कारणेन पुग्गलो एकवारं निमुग्गो तथा निमुग्गोव होति. एतस्स हि पुन भवतो वुट्ठानं नाम नत्थीति वदन्ति. मक्खलिगोसालादयो विय हेट्ठा नरकग्गीनंयेव आहारो होति.
साहु सद्धा कुसलेसु धम्मेसूति कुसलधम्मेसु सद्धा नाम साधुलद्धिकाति उम्मुज्जति. सो तावतकेनेव कुसलेन उम्मुज्जति नाम. साधु हिरीतिआदीसुपि एसेव नयो. हायतियेवाति चङ्कवारे आसित्तउदकं विय एकन्तेन परिहायतेव. एवं पुग्गलोति एवं साहु सद्धाति. इमेसं सद्धादीनं वसेन एकवारं उम्मुज्जित्वा तेसं परिहानिया पुन निमुज्जतियेव, देवदत्तादयो विय. देवदत्तो हि अट्ठ समापत्तियो, पञ्च च अभिञ्ञायो निब्बत्तेत्वापि पुन बुद्धानं पटिकण्टकताय तेहि गुणेहि परिहीनो रुहिरुप्पादकम्मं सङ्घभेदकम्मञ्च कत्वा कायस्स भेदा दुतियचित्तवारेन निरये निब्बत्ति. कोकालिको द्वे अग्गसावके उपवदित्वा पदुमनिरये निब्बत्तो.
नेव हायति नो वड्ढतीति अप्पहोनककालेपि न हायति, पहोनककालेपि न वड्ढति. उभयम्पि पनेतं अगारिकेनपि अनगारिकेनपि दीपेतब्बं. एकच्चो हि अगारिको अप्पहोनककाले पक्खिकभत्तं वा सलाकभत्तं वा वस्सावासिकं वा उपनिबन्धापेति. सो पच्छा पहोनककालेपि पक्खिकभत्तादिमत्तमेव पवत्तेति. अनगारिकोपि आदिम्हि अप्पहोनककाले उद्देसं वा धुतङ्गं वा गण्हाति, मेधाबलवीरियसम्पत्तिया पहोनककालेपि ततो उत्तरिं न करोति. एवं पुग्गलोति एवं इमाय सद्धादीनं ठितिया पुग्गलो उम्मुज्जित्वा ठितो नाम होति.
उम्मुज्जित्वा विपस्सति विलोकेतीति सोतापन्नो पुग्गलो उट्ठहित्वा गमनमग्गं गन्तब्बं दिसं वा आलोकेति नाम.
उम्मुज्जित्वा पतरतीति सकदागामिपुग्गलो किलेसतनुताय उट्ठहित्वा गन्तब्बदिसाभिमुखो पतरति नाम.
पतिगाधप्पत्तो होतीति अनागामिपुग्गलो उट्ठाय विलोकेत्वा पतरित्वा गन्त्वा एकस्मिं ठाने पतिट्ठापत्तो नाम होति, तिट्ठति, न पुनागच्छति.
तिण्णो पारङ्गतो थले तिट्ठतीति सब्बकिलेसोघं तरित्वा परतीरं गन्त्वा निब्बानथले ठितो नाम होति. इमे पन सत्त पुग्गला उदकोपमेन दीपिता.
सत्त किर जङ्घवाणिजा अद्धानमग्गपटिपन्ना अन्तरामग्गे एकं पुण्णनदिं पापुणिंसु. तेसु पठमं ओतिण्णो उदकभीरुको पुरिसो ओतिण्णट्ठानेयेव निमुज्जित्वा पुन उट्ठातुं नासक्खि, अन्तोयेव मच्छकच्छपभक्खो जातो. दुतियो ओतिण्णट्ठाने निमुज्जित्वा सकिं उट्ठहित्वा पुन निमुग्गो उट्ठातुं नासक्खि, अन्तोयेव मच्छकच्छपभक्खो जातो. ततियो निमुज्जित्वा उट्ठहि. सो मज्झे नदिया ठत्वा नेव ओरतो आगन्तुं, न परतो गन्तुं असक्खि. चतुत्थो उट्ठाय ठितो उत्तरणतित्थं ओलोकेसि. पञ्चमो ओतरणतित्थं ओलोकेत्वा पतरि. छट्ठो तरित्वा पारिमतीरं गन्त्वा कटिप्पमाणे उदके ठितो. सत्तमो पारिमतीरं गन्त्वा गन्धचुण्णादीहि न्हात्वा वरवत्थानि निवासेत्वा सुरभिविलेपनं विलिम्पित्वा नीलुप्पलादीनि पिळन्धित्वा नानालङ्कारपटिमण्डितो महानगरं पविसित्वा पासादवरमारुय्ह उत्तमभोजनं भुञ्जि.
तत्थ सत्त जङ्घवाणिजा विय इमे सत्त पुग्गला. नदी विय वट्टं. पठमस्स उदकभीरुकस्स पुरिसस्स ओतिण्णट्ठानेयेव निमुज्जनं विय मिच्छादिट्ठिकस्स वट्टे निमुज्जनं. उम्मुज्जित्वा निमुग्गपुरिसो विय सद्धादीनं उप्पत्तिमत्तकेन उम्मुज्जित्वा तेसं परिहानिया निमुग्गपुग्गलो. मज्झे नदिया ठितो विय सद्धादीनं ठितिया ठितपुग्गलो. उत्तरणतित्थं ओलोकेन्तो विय गन्तब्बमग्गं गन्तब्बदिसं वा ओलोकेन्तो सोतापन्नो. पतरितपुरिसो विय किलेसतनुताय पतरन्तो सकदागामी. तरित्वा कटिमत्ते उदके ठितपुरिसो विय अनावत्तितधम्मताय ठितो अनागामी. न्हत्वा पारिमतीरं उत्तरित्वा थले ठितपुरिसो विय चत्तारो ओघे अतिक्कमित्वा निब्बानथले ठितो खीणासवब्राह्मणो. थले ठितपुरिसस्स नगरं पविसित्वा पासादवरं आरुय्ह उत्तमभोजनभुञ्जनं विय खीणासवस्स निब्बानारम्मणं फलसमापत्तिं अप्पेत्वा वीतिनामनं वेदितब्बं. उभतोभागविमुत्तादयो हेट्ठा पकासितायेवाति.
सत्तकनिद्देसवण्णना.
२०७. अट्ठकनवकनिद्देसापि हेट्ठा वुत्तनयेनेव वेदितब्बा.