६. पटिच्चसमुप्पादवण्णना
६१. पटिच्चसमुप्पादनिद्देसे – ‘‘अविज्जा कतिहि खन्धेही’’ति पुच्छं अनारभित्वा अविज्जा एकेन खन्धेनाति एवं विस्सज्जनमेव दस्सितं. तत्थ सङ्खारपच्चया विञ्ञाणन्ति पटिसन्धियं पवत्ते च सब्बम्पि विपाकविञ्ञाणं. तेनेवाह – ‘‘सत्तहि धातूहि सङ्गहित’’न्ति. नामरूपम्पि पटिसन्धिपवत्तिवसेनेव वेदितब्बं. तेनेवेत्थ सद्दायतनम्पि सङ्गहेत्वा एकादसहायतनेहि सङ्गहो दस्सितो. फस्सादीसु खन्धभेदो वेदितब्बो. अञ्ञेनेव हि एकेन खन्धेन फस्सो सङ्गहितो, अञ्ञेन वेदना, तण्हाउपादानकम्मभवा पन सङ्खारक्खन्धेनेव सङ्गहिता. भवपदञ्चेत्थ कम्मभवादीनं वसेन एकादसधा विभत्तं. तत्थ कम्मभवो फस्सादीहि सदिसविसज्जनत्ता तेहि सद्धिं एकतो दस्सितो. उपपत्तिभवकामभवसञ्ञाभवपञ्चवोकारभवा अञ्ञमञ्ञसदिसविस्सज्जनत्ता एकतो दस्सिता. यस्मा चेते उपादिन्नकधम्माव तस्मा ‘‘एकादसहायतनेहि सत्तरसहि धातूही’’ति वुत्तं. सद्दायतनञ्हि अनुपादिन्नं, तं एत्थ न गहितं.
६८. रूपभवनिद्देसे – पञ्चहायतनेहीति चक्खुसोतमनरूपधम्मायतनेहि. अट्ठहि धातूहीति चक्खुसोतचक्खुविञ्ञाणसोतविञ्ञाणरूपधम्ममनोधातुमनोविञ्ञाणधातूहि. अरूपभवादयोपि तयो सदिसविस्सज्जनत्ताव एकतो दस्सिता. तथा असञ्ञाभवएकवोकारभवा. तत्थ द्वीहायतनेहीति रूपायतनधम्मायतनेहि. धातूसुपि एसेव नयो. एकतलवासिकानञ्हि सेसब्रह्मानं चक्खुसब्भावतो तस्सारम्मणत्ता तत्थ रूपायतनं उद्धटं.
७१. जाति द्वीहि खन्धेहीति रूपजाति रूपक्खन्धेन, अरूपजाति सङ्खारक्खन्धेन. जरामरणेसुपि एसेव नयो. सोकादीसुपि एकेन खन्धेनाति सोकदुक्खदोमनस्सानि वेदनाक्खन्धेन, परिदेवो रूपक्खन्धेन, उपायासादयो सङ्खारक्खन्धेनाति एवं खन्धविसेसो वेदितब्बो.
७३. इद्धिपादो द्वीहीति सङ्खारविञ्ञाणक्खन्धेहि, मनायतनधम्मायतनेहि, धम्मधातुमनोविञ्ञाणधातूहि च. झानं द्वीहीति वेदनाक्खन्धसङ्खारक्खन्धेहि. अप्पमञ्ञादयो सदिसविस्सज्जनत्ता एकतो निद्दिट्ठा. चित्तं पन चेतनानन्तरं निक्खित्तम्पि असदिसविस्सज्जनत्ता पच्छा गहितं. तत्थ अप्पमञ्ञादीसु एकेन खन्धेनाति वेदना वेदनाक्खन्धेन, सञ्ञा सञ्ञाक्खन्धेन, सेसा सङ्खारक्खन्धेन सङ्गहिताति एवं खन्धविसेसो वेदितब्बो.