१. मेत्तासुत्तवण्णना
१. अट्ठकनिपातस्स पठमे आसेवितायाति आदरेन सेविताय. भावितायाति वड्ढिताय. बहुलीकतायाति पुनप्पुनं कताय. यानिकतायाति युत्तयानसदिसकताय. वत्थुकतायाति पतिट्ठानट्ठेन वत्थु विय कताय. अनुट्ठितायाति पच्चुपट्ठिताय. परिचितायाति समन्ततो चिताय उपचिताय. सुसमारद्धायाति सुट्ठु समारद्धाय सुकताय. आनिसंसाति गुणा. सुखं सुपतीतिआदीसु यं वत्तब्बं, तं एकादसकनिपाते वक्खाम.
अप्पमाणन्ति फरणवसेन अप्पमाणं. तनू संयोजना होन्ति, पस्सतो उपधिक्खयन्ति मेत्तापदट्ठानाय विपस्सनाय अनुक्कमेन उपधिक्खयसङ्खातं अरहत्तं पत्तस्स दस संयोजना पहीयन्तीति अत्थो. अथ वा तनू संयोजना होन्तीति पटिघञ्चेव पटिघसम्पयुत्तसंयोजना च तनुका होन्ति. पस्सतो उपधिक्खयन्ति तेसंयेव किलेसूपधीनं खयसङ्खातं मेत्तं अधिगमवसेन पस्सन्तस्स. कुसली तेन होतीति तेन मेत्तायनेन कुसलो होति. सत्तसण्डन्ति सत्तसङ्खातेन सण्डेन समन्नागतं, सत्तभरितन्ति अत्थो. विजेत्वाति अदण्डेन असत्थेन धम्मेनेव विजिनित्वा. राजिसयोति इसिसदिसा धम्मिकराजानो. यजमानाति दानानि ददमाना. अनुपरियगाति विचरिंसु.
अस्समेधन्तिआदीसु पोराणकराजकाले किर सस्समेधं, पुरिसमेधं, सम्मापासं, वाचापेय्यन्ति चत्तारि सङ्गहवत्थूनि अहेसुं, येहि राजानो लोकं सङ्गण्हिंसु. तत्थ निप्फन्नसस्सतो दसमभागग्गहणं सस्समेधं नाम, सस्ससम्पादने मेधाविताति अत्थो. महायोधानं छमासिकं भत्तवेतनानुप्पदानं पुरिसमेधं नाम, पुरिससङ्गण्हने मेधाविताति अत्थो. दलिद्दमनुस्सानं हत्थतो लेखं गहेत्वा तीणि वस्सानि विना वड्ढिया सहस्सद्विसहस्समत्तधनानुप्पदानं सम्मापासं नाम. तञ्हि सम्मा मनुस्से पासेति हदये बन्धित्वा विय ठपेति, तस्मा सम्मापासन्ति वुच्चति. ‘‘तात, मातुला’’तिआदिना नयेन पन सण्हवाचाभणनं वाचापेय्यं नाम, पियवाचाति अत्थो. एवं चतूहि सङ्गहवत्थूहि सङ्गहितं रट्ठं इद्धञ्चेव होति, फीतञ्च, बहुअन्नपानं, खेमं, निरब्बुदं. मनुस्सा मुदा मोदमाना उरे पुत्ते नच्चेन्ता अपारुतघरा विहरन्ति. इदं घरद्वारेसु अग्गळानं अभावतो निरग्गळन्ति वुच्चति. अयं पोराणिका पवेणि.
अपरभागे पन ओक्काकराजकाले ब्राह्मणा इमानि चत्तारि सङ्गहवत्थूनि इमञ्च रट्ठसम्पत्तिं परिवत्तेत्वा उद्धंमूलकं कत्वा अस्समेधं पुरिसमेधन्तिआदिके पञ्च यञ्ञे नाम अकंसु. तेसु अस्समेत्थ मेधन्ति वधेन्तीति अस्समेधो. द्वीहि परियञ्ञेहि यजितब्बस्स एकवीसतियूपस्स एकस्मिं पच्छिमदिवसेयेव सत्तनवुतिपञ्चपसुसतघातभिंसनस्स ठपेत्वा भूमिञ्च पुरिसे च अवसेससब्बविभवदक्खिणस्स यञ्ञस्सेतं अधिवचनं. पुरिसमेत्थ मेधन्तीति पुरिसमेधो. चतूहि परियञ्ञेहि यजितब्बस्स सद्धिं भूमिया अस्समेधे वुत्तविभवदक्खिणस्स यञ्ञस्सेतं अधिवचनं. सम्ममेत्थ पासन्तीति सम्मापासो. दिवसे दिवसे युगच्छिग्गळे पवेसनदण्डकसङ्खातं सम्मं खिपित्वा तस्स पतितोकासे वेदिं कत्वा संहारिमेहि यूपादीहि सरस्सतीनदिया निमुग्गोकासतो पभुति पटिलोमं गच्छन्तेन यजितब्बस्स सत्रयागस्सेतं अधिवचनं. वाजमेत्थ पिवन्तीति वाजपेय्यो. एकेन परियञ्ञेन सत्तरसहि पसूहि यजितब्बस्स बेलुवयूपस्स सत्तरसकदक्खिणस्स यञ्ञस्सेतं अधिवचनं. नत्थि एत्थ अग्गळाति निरग्गळो. नवहि परियञ्ञेहि यजितब्बस्स सद्धिं भूमिया च पुरिसेहि च अस्समेधे वुत्तविभवदक्खिणस्स सब्बमेधपरियायनामस्स अस्समेधविकप्पस्सेतं अधिवचनं.
कलम्पि ते नानुभवन्ति सोळसिन्ति ते सब्बेपि महायागा एकस्स मेत्ताचित्तस्स विपाकमहन्तताय सोळसिं कलं न अग्घन्ति, सोळसमं भागं न पापुणन्तीति अत्थो. न जिनातीति न अत्तना परस्स जानिं करोति. न जापयेति न परेन परस्स जानिं कारेति. मेत्तंसोति मेत्तायमानचित्तकोट्ठासो हुत्वा. सब्बभूतानन्ति सब्बसत्तेसु. वेरं तस्स न केनचीति तस्स केनचि सद्धिं अकुसलवेरं वा पुग्गलवेरं वा नत्थि.