२. दोणब्राह्मणसुत्तवण्णना
१९२. दुतिये त्वम्पि नोति त्वम्पि नु. पवत्तारोति पवत्तयितारो. येसन्ति येसं सन्तकं. मन्तपदन्ति वेदसङ्खातं मन्तमेव. गीतन्ति अट्ठकादीहि दसहि पोराणकब्राह्मणेहि सरसम्पत्तिवसेन सज्झायितं. पवुत्तन्ति अञ्ञेसं वुत्तं, वाचितन्ति अत्थो. समीहितन्ति समुपब्यूळ्हं रासिकतं, पिण्डं कत्वा ठपितन्ति अत्थो. तदनुगायन्तीति एतरहि ब्राह्मणा तं तेहि पुब्बेहि गीतं अनुगायन्ति अनुसज्झायन्ति. तदनुभासन्तीति तं अनुभासन्ति. इदं पुरिमस्सेव वेवचनं. भासितमनुभासन्तीति तेहि भासितं अनुभासन्ति. सज्झायितमनुसज्झायन्तीति तेहि सज्झायितं अनुसज्झायन्ति. वाचितमनुवाचेन्तीति तेहि अञ्ञेसं वाचितं अनुवाचेन्ति. सेय्यथिदन्ति ते कतमेति अत्थो. अट्ठकोतिआदीनि तेसं नामानि. ते किर दिब्बेन चक्खुना ओलोकेत्वा परूपघातं अकत्वा कस्सपसम्मासम्बुद्धस्स भगवतो पावचनेन सह संसन्देत्वा मन्ते गन्थेसुं. अपरापरे पन ब्राह्मणा पाणातिपातादीनि पक्खिपित्वा तयो वेदे भिन्दित्वा बुद्धवचनेन सद्धिं विरुद्धे अकंसु. त्यास्सु’मेति एत्थ अस्सूति निपातमत्तं, ते ब्राह्मणा इमे पञ्च ब्राह्मणे पञ्ञापेन्तीति अत्थो.
मन्ते अधीयमानोति वेदे सज्झायन्तो गण्हन्तो. आचरियधनन्ति आचरियदक्खिणं आचरियभागं. न इस्सत्थेनाति न योधाजीवकम्मेन उप्पादेति. न राजपोरिसेनाति न राजुपट्ठाकभावेन. केवलं भिक्खाचरियायाति सुद्धाय भिक्खाचरियाय एव. कपालं अनतिमञ्ञमानोति तं भिक्खाभाजनं अनतिमञ्ञमानो. सो हि पुण्णपत्तं आदाय सीसं न्हातो कुलद्वारेसु ठत्वा ‘‘अहं अट्ठचत्तालीस वस्सानि कोमारब्रह्मचरियं चरिं, मन्तापि मे गहिता, आचरियस्स आचरियधनं दस्सामि, धनं मे देथा’’ति याचति. तं सुत्वा मनुस्सा यथासत्ति यथाबलं अट्ठपि सोळसपि सतम्पि सहस्सम्पि देन्ति. एवं सकलगामं चरित्वा लद्धधनं आचरियस्स निय्यादेति. तं सन्धायेतं वुत्तं. एवं खो दोण ब्राह्मणो ब्रह्मसमो होतीति एवं ब्रह्मविहारेहि समन्नागतत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मसमो नाम होति.
नेव कयेन न विक्कयेनाति नेव अत्तना कयं कत्वा गण्हाति, न परेन विक्कयं कत्वा दिन्नं. उदकूपस्सट्ठन्ति उदकेन उपस्सट्ठं परिच्चत्तं. सो हि यस्मिं कुले वयप्पत्ता दारिका अत्थि, गन्त्वा तस्स द्वारे तिट्ठति. ‘‘कस्मा ठितोसी’’ति वुत्ते ‘‘अहं अट्ठचत्तालीस वस्सानि कोमारब्रह्मचरियं चरिं, तं सब्बं तुम्हाकं देमि, तुम्हे मय्हं दारिकं देथा’’ति वदति. ते दारिकं आनेत्वा तस्स हत्थे उदकं पातेत्वा देन्ति. सो तं उदकूपस्सट्ठं भरियं गण्हित्वा गच्छति. अतिमीळ्हजोति अतिमीळ्हे महागूथरासिम्हि जातो. तस्स साति तस्स एसा. न दवत्थाति न कीळनत्था. न रतत्थाति न कामरतिअत्था. मेथुनं उप्पादेत्वाति धीतरं वा पुत्तं वा उप्पादेत्वा ‘‘इदानि पवेणि घटीयिस्सती’’ति निक्खमित्वा पब्बजति. सुगतिं सग्गं लोकन्ति ब्रह्मलोकमेव सन्धायेतं वुत्तं. देवसमो होतीति दिब्बविहारेहि समन्नागतत्ता देवसमो नाम होति.
तमेव पुत्तस्सादं निकामयमानोति य्वास्स धीतरं वा पुत्तं वा जातं दिस्वा पुत्तपेमं पुत्तस्सादो उप्पज्जति, तं पत्थयमानो इच्छमानो. कुटुम्बं अज्झावसतीति कुटुम्बं सण्ठपेत्वा कुटुम्बमज्झे वसति. सेसमेत्थ उत्तानमेवाति.