५. वजिरूपमसुत्तवण्णना

२५. पञ्चमे अरुकूपमचित्तोति पुराणवणसदिसचित्तो. विज्जूपमचित्तोति इत्तरकालोभासनेन विज्जुसदिसचित्तो. वजिरूपमचित्तोति किलेसानं मूलघातकरणसमत्थताय वजिरेन सदिसचित्तो. अभिसज्जतीति लग्गति. कुप्पतीति कोपवसेन कुप्पति. ब्यापज्जतीति पकतिभावं पजहति, पूतिको होति. पतित्थीयतीति थिनभावं थद्धभावं आपज्जति. कोपन्ति दुब्बलकोधं. दोसन्ति दुस्सनवसेन ततो बलवतरं. अप्पच्चयन्ति अतुट्ठाकारं दोमनस्सं. दुट्ठारुकोति पुराणवणो. कट्ठेनाति दण्डककोटिया. कठलेनाति कपालेन. आसवं देतीति अपरापरं सवति. पुराणवणो हि अत्तनो धम्मतायेव पुब्बं लोहितं यूसन्ति इमानि तीणि सवति, घट्टितो पन तानि अधिकतरं सवति.

एवमेव खोति एत्थ इदं ओपम्मसंसन्दनं – दुट्ठारुको विय हि कोधनपुग्गलो, तस्स अत्तनो धम्मताय सवनं विय कोधनस्सपि अत्तनो धम्मताय उद्धुमातस्स विय चण्डिकतस्स चरणं, कट्ठेन वा कठलाय वा घट्टनं विय अप्पमत्तं वचनं, भिय्योसोमत्ताय सवनं विय ‘‘मादिसं नाम एस एवं वदती’’ति भिय्योसोमत्ताय उद्धुमायनभावो दट्ठब्बो.

रत्तन्धकारतिमिसायन्ति रत्तिं चक्खुविञ्ञाणुप्पत्तिनिवारणेन अन्धभावकरणे बहलतमे. विज्जन्तरिकायाति विज्जुप्पत्तिक्खणे. इधापि इदं ओपम्मसंसन्दनं – चक्खुमा पुरिसो विय हि योगावचरो दट्ठब्बो, अन्धकारं विय सोतापत्तिमग्गवज्झा किलेसा, विज्जुसञ्चरणं विय सोतापत्तिमग्गञाणस्स उप्पत्तिकालो, विज्जन्तरिकाय चक्खुमतो पुरिसस्स समन्ता रूपदस्सनं विय सोतापत्तिमग्गक्खणे निब्बानदस्सनं, पुन अन्धकारावत्थरणं विय सकदागामिमग्गवज्झा किलेसा, पुन विज्जुसञ्चरणं विय सकदागामिमग्गञाणस्स उप्पादो, विज्जन्तरिकाय चक्खुमतो पुरिसस्स समन्ता रूपदस्सनं विय सकदागामिमग्गक्खणे निब्बानदस्सनं, पुन अन्धकारावत्थरणं विय अनागामिमग्गवज्झा किलेसा, पुन विज्जुसञ्चरणं विय अनागामिमग्गञाणस्स उप्पादो, विज्जन्तरिकाय चक्खुमतो पुरिसस्स समन्ता रूपदस्सनं विय अनागामिमग्गक्खणे निब्बानदस्सनं वेदितब्बं.

वजिरूपमचित्ततायपि इदं ओपम्मसंसन्दनं – वजिरं विय हि अरहत्तमग्गञाणं दट्ठब्बं, मणिगण्ठिपासाणगण्ठि विय अरहत्तमग्गवज्झा किलेसा, वजिरस्स मणिगण्ठिम्पि वा पासाणगण्ठिम्पि वा विनिविज्झित्वा अगमनभावस्स नत्थिता विय अरहत्तमग्गञाणेन अच्छेज्जानं किलेसानं नत्थिभावो, वजिरेन निब्बिद्धवेधस्स पुन अपतिपूरणं विय अरहत्तमग्गेन छिन्नानं किलेसानं पुन अनुप्पादो दट्ठब्बोति.