११. अब्याकतनिद्देसो
३०६. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं चक्खुविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रूपारम्मणं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३०७. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जाचक्खुविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं’’.
तत्थ कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जाचक्खुविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामपच्चया छट्ठायतनं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया भवो? ठपेत्वा वेदनं, सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३०८. तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३०९. तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३१०. तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि सङ्खारो; विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चयापि विञ्ञाणं; नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चयापि नामं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चयापि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चयापि फस्सो; वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३११. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं सोतविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं सद्दारम्मणं…पे… घानविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं गन्धारम्मणं…पे… जिव्हाविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं…पे… कायविञ्ञाणं उप्पन्नं होति सुखसहगतं फोट्ठब्बारम्मणं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३१२. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं कायिकं सातं कायिकं सुखं कायसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं कायसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया भवो? ठपेत्वा वेदनं, सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३१३. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा वा रसारम्मणा वा फोट्ठब्बारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३१४. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया अधिमोक्खो’’.
तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘अधिमोक्खपच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३१५. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति सोमनस्ससहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा वा रसारम्मणा वा फोट्ठब्बारम्मणा वा धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३१६. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया अधिमोक्खो’’.
तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘अधिमोक्खपच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३१७. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा वा रसारम्मणा वा फोट्ठब्बारम्मणा वा धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३१८. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया अधिमोक्खो’’.
तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘अधिमोक्खपच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३१९. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये कामावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति सोमनस्ससहगता ञाणसम्पयुत्ता…पे… सोमनस्ससहगता ञाणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… सोमनस्ससहगता ञाणविप्पयुत्ता…पे… सोमनस्ससहगता ञाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… उपेक्खासहगता ञाणसम्पयुत्ता…पे… उपेक्खासहगता ञाणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… उपेक्खासहगता ञाणविप्पयुत्ता…पे… उपेक्खासहगता ञाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन रूपारम्मणा वा…पे… धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२०. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया पसादो? या सद्धा सद्दहना ओकप्पना अभिप्पसादो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया पसादो’’.
तत्थ कतमो पसादपच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता – अयं वुच्चति ‘‘पसादपच्चया अधिमोक्खो’’.
तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘अधिमोक्खपच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३२१. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये रूपूपपत्तिया मग्गं भावेति विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति – इमे धम्मा कुसला.
तस्सेव रूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२२. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये अरूपूपपत्तिया मग्गं भावेति सब्बसो आकिञ्चञ्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतं सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति – इमे धम्मा कुसला.
तस्सेव अरूपावचरस्स कुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं सब्बसो आकिञ्चञ्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतं सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२३. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये लोकुत्तरं झानं भावेति निय्यानिकं अपचयगामिं दिट्ठिगतानं पहानाय पठमाय भूमिया पत्तिया विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये फस्सो होति…पे… अविक्खेपो होति – इमे धम्मा कुसला.
तस्सेव लोकुत्तरस्स कुसलस्स झानस्स कतत्ता भावितत्ता विपाकं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति दुक्खपटिपदं दन्धाभिञ्ञं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतेसं धम्मानं समुदयो होति.
३२४. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाकं चक्खुविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रूपारम्मणं…पे… सोतविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं सद्दारम्मणं…पे… घानविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं गन्धारम्मणं…पे… जिव्हाविञ्ञाणं उप्पन्नं होति उपेक्खासहगतं रसारम्मणं…पे… कायविञ्ञाणं उप्पन्नं होति दुक्खसहगतं फोट्ठब्बारम्मणं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२५. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जाकायविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया भवो? ठपेत्वा वेदनं, सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३२६. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा सद्दारम्मणा वा गन्धारम्मणा वा रसारम्मणा वा फोट्ठब्बारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२७. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति सङ्खारो.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं नेव सातं नासातं चेतोसम्फस्सजं अदुक्खमसुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमो वेदनापच्चया अधिमोक्खो? यो चित्तस्स अधिमोक्खो अधिमुच्चना तदधिमुत्तता – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया अधिमोक्खो’’.
तत्थ कतमो अधिमोक्खपच्चया भवो? ठपेत्वा अधिमोक्खं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘अधिमोक्खपच्चया भवो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३२८. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये अकुसलस्स कम्मस्स कतत्ता उपचितत्ता विपाका मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा…पे… धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३२९. तत्थ कतमो सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
३३०. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये मनोधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा…पे… फोट्ठब्बारम्मणा वा…पे… मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता रूपारम्मणा वा…पे… धम्मारम्मणा वा…पे… मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका उपेक्खासहगता रूपारम्मणा वा…पे… धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३३१. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये मनोविञ्ञाणधातु उप्पन्ना होति किरिया नेव कुसला नाकुसला न च कम्मविपाका सोमनस्ससहगता ञाणसम्पयुत्ता…पे… सोमनस्ससहगता ञाणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… सोमनस्ससहगता ञाणविप्पयुत्ता…पे… सोमनस्ससहगता ञाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… उपेक्खासहगता ञाणसम्पयुत्ता…पे… उपेक्खासहगता ञाणसम्पयुत्ता ससङ्खारेन…पे… उपेक्खासहगता ञाणविप्पयुत्ता…पे… उपेक्खासहगता ञाणविप्पयुत्ता ससङ्खारेन रूपारम्मणा वा…पे… धम्मारम्मणा वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३३२. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये रूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं विविच्चेव कामेहि…पे… पठमं झानं उपसम्पज्ज विहरति पथवीकसिणं, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
३३३. कतमे धम्मा अब्याकता? यस्मिं समये अरूपावचरं झानं भावेति किरियं नेव कुसलं नाकुसलं न च कम्मविपाकं दिट्ठधम्मसुखविहारं सब्बसो आकिञ्चञ्ञायतनं समतिक्कम्म नेवसञ्ञानासञ्ञायतनसञ्ञासहगतं सुखस्स च पहाना…पे… चतुत्थं झानं उपसम्पज्ज विहरति, तस्मिं समये सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया पसादो, पसादपच्चया अधिमोक्खो, अधिमोक्खपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अब्याकतनिद्देसो.