६. पटिच्चसमुप्पादविभङ्गो
१. सुत्तन्तभाजनीयं
२२५. अविज्जापच्चया सङ्खारा, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतनं, सळायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सुपायासा सम्भवन्ति. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२२६. तत्थ कतमा अविज्जा? दुक्खे अञ्ञाणं, दुक्खसमुदये अञ्ञाणं, दुक्खनिरोधे अञ्ञाणं, दुक्खनिरोधगामिनिया पटिपदाय अञ्ञाणं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमे अविज्जापच्चया सङ्खारा? पुञ्ञाभिसङ्खारो, अपुञ्ञाभिसङ्खारो, आनेञ्जाभिसङ्खारो, कायसङ्खारो, वचीसङ्खारो, चित्तसङ्खारो.
तत्थ कतमो पुञ्ञाभिसङ्खारो? कुसला चेतना कामावचरा रूपावचरा दानमया सीलमया भावनामया – अयं वुच्चति ‘‘पुञ्ञाभिसङ्खारो’’.
तत्थ कतमो अपुञ्ञाभिसङ्खारो? अकुसला चेतना कामावचरा – अयं वुच्चति ‘‘अपुञ्ञाभिसङ्खारो’’.
तत्थ कतमो आनेञ्जाभिसङ्खारो? कुसला चेतना अरूपावचरा – अयं वुच्चति ‘‘आनेञ्जाभिसङ्खारो’’.
तत्थ कतमो कायसङ्खारो? कायसञ्चेतना कायसङ्खारो, वचीसञ्चेतना वचीसङ्खारो, मनोसञ्चेतना चित्तसङ्खारो. इमे वुच्चन्ति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारा’’.
२२७. तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? चक्खुविञ्ञाणं, सोतविञ्ञाणं, घानविञ्ञाणं, जिव्हाविञ्ञाणं, कायविञ्ञाणं, मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
२२८. तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं? अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चत्तारो महाभूता, चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादाय रूपं – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामरूपं’’.
२२९. तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायतनं? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं – इदं वुच्चति ‘‘नामरूपपच्चया सळायतनं’’.
२३०. तत्थ कतमो सळायतनपच्चया फस्सो? चक्खुसम्फस्सो सोतसम्फस्सो घानसम्फस्सो जिव्हासम्फस्सो कायसम्फस्सो मनोसम्फस्सो – अयं वुच्चति ‘‘सळायतनपच्चया फस्सो’’.
२३१. तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? चक्खुसम्फस्सजा वेदना, सोतसम्फस्सजा वेदना, घानसम्फस्सजा वेदना, जिव्हासम्फस्सजा वेदना, कायसम्फस्सजा वेदना, मनोसम्फस्सजा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
२३२. तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा? रूपतण्हा, सद्दतण्हा, गन्धतण्हा, रसतण्हा, फोट्ठब्बतण्हा, धम्मतण्हा – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया तण्हा’’.
२३३. तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं? कामुपादानं, दिट्ठुपादानं, सीलब्बतुपादानं, अत्तवादुपादानं – इदं वुच्चति ‘‘तण्हापच्चया उपादानं’’.
२३४. तत्थ कतमो उपादानपच्चया भवो? भवो दुविधेन – अत्थि कम्मभवो, अत्थि उपपत्तिभवो. तत्थ कतमो कम्मभवो? पुञ्ञाभिसङ्खारो, अपुञ्ञाभिसङ्खारो, आनेञ्जाभिसङ्खारो – अयं वुच्चति ‘‘कम्मभवो’’. सब्बम्पि भवगामिकम्मं कम्मभवो.
तत्थ कतमो उपपत्तिभवो? कामभवो, रूपभवो, अरूपभवो, सञ्ञाभवो, असञ्ञाभवो, नेवसञ्ञानासञ्ञाभवो, एकवोकारभवो, चतुवोकारभवो, पञ्चवोकारभवो – अयं वुच्चति ‘‘उपपत्तिभवो’’. इति अयञ्च कम्मभवो, अयञ्च उपपत्तिभवो. अयं वुच्चति ‘‘उपादानपच्चया भवो’’.
२३५. तत्थ कतमा भवपच्चया जाति? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जाति सञ्जाति ओक्कन्ति अभिनिब्बत्ति, खन्धानं पातुभावो, आयतनानं पटिलाभो – अयं वुच्चति ‘‘भवपच्चया जाति’’.
२३६. तत्थ कतमं जातिपच्चया जरामरणं? अत्थि जरा, अत्थि मरणं. तत्थ कतमा जरा? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हि तम्हि सत्तनिकाये जरा जीरणता खण्डिच्चं पालिच्चं वलित्तचता आयुनो संहानि इन्द्रियानं परिपाको – अयं वुच्चति ‘‘जरा’’.
तत्थ कतमं मरणं? या तेसं तेसं सत्तानं तम्हा तम्हा सत्तनिकाया चुति चवनता भेदो अन्तरधानं मच्चु मरणं कालकिरिया [कालंकिरिया (क.)] खन्धानं भेदो कळेवरस्स निक्खेपो जीवितिन्द्रियस्सुपच्छेदो – इदं वुच्चति ‘‘मरणं’’. इति अयञ्च जरा, इदञ्च मरणं. इदं वुच्चति ‘‘जातिपच्चया जरामरणं’’.
२३७. तत्थ कतमो सोको? ञातिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलब्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिट्ठिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन ब्यसनेन समन्नागतस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन दुक्खधम्मेन फुट्ठस्स सोको सोचना सोचितत्तं अन्तोसोको अन्तोपरिसोको चेतसो परिज्झायना दोमनस्सं सोकसल्लं – अयं वुच्चति ‘‘सोको’’.
२३८. तत्थ कतमो परिदेवो? ञातिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलब्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिट्ठिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन ब्यसनेन समन्नागतस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन दुक्खधम्मेन फुट्ठस्स आदेवो परिदेवो आदेवना परिदेवना आदेवितत्तं परिदेवितत्तं वाचा पलापो विप्पलापो लालप्पो लालप्पना लालप्पितत्तं – अयं वुच्चति परिदेवो’’.
२३९. तत्थ कतमं दुक्खं? यं कायिकं असातं कायिकं दुक्खं कायसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं कायसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना – इदं वुच्चति ‘‘दुक्खं’’.
२४०. तत्थ कतमं दोमनस्सं? यं चेतसिकं असातं, चेतसिकं दुक्खं, चेतोसम्फस्सजं असातं दुक्खं वेदयितं, चेतोसम्फस्सजा असाता दुक्खा वेदना – इदं वुच्चति ‘‘दोमनस्सं’’.
२४१. तत्थ कतमो उपायासो? ञातिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, भोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, रोगब्यसनेन वा फुट्ठस्स, सीलब्यसनेन वा फुट्ठस्स, दिट्ठिब्यसनेन वा फुट्ठस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन ब्यसनेन समन्नागतस्स, अञ्ञतरञ्ञतरेन दुक्खधम्मेन फुट्ठस्स आयासो उपायासो आयासितत्तं उपायासितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘उपायासो’’.
२४२. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होतीति, एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समोधानं होति, पातुभावो होति. तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
सुत्तन्तभाजनीयं.
२. अभिधम्मभाजनीयं
१. पच्चयचतुक्कं
२४३. अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
पच्चयचतुक्कं.
२. हेतुचतुक्कं
२४४. अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं, नामपच्चया फस्सो नामहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं, नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
हेतुचतुक्कं.
३. सम्पयुत्तचतुक्कं
२४५. अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणसम्पयुत्तं नामं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपसम्पयुत्तं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणसम्पयुत्तं नामं, नामरूपपच्चया सळायतनं नामसम्पयुत्तं छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं उपादानसम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
सम्पयुत्तचतुक्कं.
४. अञ्ञमञ्ञचतुक्कं
२४६. अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चयापि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि सङ्खारो; विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चयापि विञ्ञाणं; नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चयापि नामं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चयापि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चयापि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चयापि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चयापि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चयापि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि सङ्खारो; विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चयापि विञ्ञाणं; नामपच्चया फस्सो, फस्सपच्चयापि नामं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चयापि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चयापि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चयापि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चयापि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि सङ्खारो; विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चयापि विञ्ञाणं; नामरूपपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चयापि नामरूपं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चयापि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चयापि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चयापि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चयापि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चयापि अविज्जा; सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चयापि सङ्खारो; विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चयापि विञ्ञाणं; नामरूपपच्चया सळायतनं, छट्ठायतनपच्चयापि नामरूपं; छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चयापि छट्ठायतनं; फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चयापि फस्सो; वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चयापि वेदना; तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चयापि तण्हा; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
अञ्ञमञ्ञचतुक्कं.
मातिका
२४७. सङ्खारपच्चया अविज्जा…पे… विञ्ञाणपच्चया अविज्जा…पे… नामपच्चया अविज्जा…पे… छट्ठायतनपच्चया अविज्जा…पे… फस्सपच्चया अविज्जा…पे… वेदनापच्चया अविज्जा…पे… तण्हापच्चया अविज्जा…पे… उपादानपच्चया अविज्जा…पे… अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
मातिका.
५. पच्चयचतुक्कं
२४८. कतमे धम्मा अकुसला? यस्मिं समये अकुसलं चित्तं उप्पन्नं होति सोमनस्ससहगतं दिट्ठिगतसम्पयुत्तं रूपारम्मणं वा सद्दारम्मणं वा गन्धारम्मणं वा रसारम्मणं वा फोट्ठब्बारम्मणं वा धम्मारम्मणं वा यं यं वा पनारब्भ, तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२४९. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं [चेतयितत्तं (सी. क.)] – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विञ्ञाणं विञ्ञाणक्खन्धो तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं’’.
तत्थ कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं? यं चित्तं मनो मानसं हदयं पण्डरं मनो मनायतनं मनिन्द्रियं विञ्ञाणं विञ्ञाणक्खन्धो तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामपच्चया छट्ठायतनं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना’’.
तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा? यो रागो सारागो अनुनयो अनुरोधो नन्दी नन्दिरागो चित्तस्स सारागो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया तण्हा’’.
तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं? या दिट्ठि दिट्ठिगतं दिट्ठिगहनं दिट्ठिकन्तारो दिट्ठिविसूकायिकं दिट्ठिविप्फन्दितं दिट्ठिसंयोजनं गाहो पतिट्ठाहो अभिनिवेसो परामासो कुम्मग्गो मिच्छापथो मिच्छत्तं तित्थायतनं विपरियासग्गाहो [विपरियेसग्गाहो (बहूसु)] – इदं वुच्चति ‘‘तण्हापच्चया उपादानं’’.
तत्थ कतमो उपादानपच्चया भवो? ठपेत्वा उपादानं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – अयं वुच्चति ‘‘उपादानपच्चया भवो’’.
तत्थ कतमा भवपच्चया जाति? या तेसं तेसं धम्मानं जाति सञ्जाति निब्बत्ति अभिनिब्बत्ति पातुभावो – अयं वुच्चति ‘‘भवपच्चया जाति’’.
तत्थ कतमं जातिपच्चया जरामरणं? अत्थि जरा, अत्थि मरणं. तत्थ कतमा जरा? या तेसं तेसं धम्मानं जरा जीरणता आयुनो संहानि – अयं वुच्चति ‘‘जरा’’. तत्थ कतमं मरणं? यो तेसं तेसं धम्मानं खयो वयो भेदो परिभेदो अनिच्चता अन्तरधानं – इदं वुच्चति ‘‘मरणं’’. इति अयञ्च जरा, इदञ्च मरणं. इदं वुच्चति ‘‘जातिपच्चया जरामरणं’’.
एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होतीति. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स सङ्गति होति, समागमो होति, समोधानं होति, पातुभावो होति. तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
२५०. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामं, नामपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२५१. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं’’.
नामपच्चया फस्सोति. तत्थ कतमं नामं? ठपेत्वा फस्सं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’.
तत्थ कतमो नामपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘नामपच्चया फस्सो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२५३. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं? अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामरूपं’’.
नामरूपपच्चया छट्ठायतनन्ति. अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? यं रूपं निस्साय मनोविञ्ञाणधातु वत्तति – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘नामरूपं’’.
तत्थ कतमं नामरूपपच्चया छट्ठायतनं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामरूपपच्चया छट्ठायतनं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
२५४. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं, नामरूपपच्चया सळायतनं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो, फस्सपच्चया वेदना, वेदनापच्चया तण्हा, तण्हापच्चया उपादानं, उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२५५. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं? अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामरूपं’’.
नामरूपपच्चया सळायतनन्ति. अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चत्तारो च महाभूता, यञ्च रूपं निस्साय मनोविञ्ञाणधातु वत्तति – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘नामरूपं’’.
तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायतनं? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं – इदं वुच्चति ‘‘नामरूपपच्चया सळायतनं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
पच्चयचतुक्कं.
६. हेतुचतुक्कं
२५६. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२५७. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं’’.
तत्थ कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामपच्चया छट्ठायतनं नामहेतुकं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका’’.
तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका? यो रागो सारागो…पे… चित्तस्स सारागो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका’’.
तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं? या दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… तित्थायतनं विपरियासग्गाहो – इदं वुच्चति ‘‘तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति’’ति.
२५८. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं, नामपच्चया फस्सो नामहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२५९. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणहेतुकं’’.
नामपच्चया फस्सो नामहेतुकोति. तत्थ कतमं नामं? ठपेत्वा फस्सं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’.
तत्थ कतमो नामपच्चया फस्सो नामहेतुको? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘नामपच्चया फस्सो नामहेतुको’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
२६०. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं, विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं, नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२६१. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं? अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं’’.
नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकन्ति. अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? यं रूपं निस्साय मनोविञ्ञाणधातु वत्तति – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘नामरूपं’’.
तत्थ कतमं नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामरूपपच्चया छट्ठायतनं नामरूपहेतुकं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
२६२. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं, नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको, फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका, वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका, तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२६३. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जाहेतुको’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारहेतुकं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं? अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चक्खायतनस्स उपचयो, सोतायतनस्स उपचयो, घानायतनस्स उपचयो, जिव्हायतनस्स उपचयो, कायायतनस्स उपचयो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं चित्तजं चित्तहेतुकं चित्तसमुट्ठानं – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामरूपं विञ्ञाणहेतुकं’’.
नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकन्ति. अत्थि नामं, अत्थि रूपं. तत्थ कतमं नामं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’. तत्थ कतमं रूपं? चत्तारो च महाभूता, यञ्च रूपं निस्साय मनोविञ्ञाणधातु वत्तति – इदं वुच्चति ‘‘रूपं’’. इति इदञ्च नामं, इदञ्च रूपं. इदं वुच्चति ‘‘नामरूपं’’.
तत्थ कतमं नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं? चक्खायतनं, सोतायतनं, घानायतनं, जिव्हायतनं, कायायतनं, मनायतनं – इदं वुच्चति ‘‘नामरूपपच्चया सळायतनं नामरूपहेतुकं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनहेतुको’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना फस्सहेतुका’’.
तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका? यो रागो सारागो…पे… चित्तस्स सारागो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया तण्हा वेदनाहेतुका’’.
तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं? या दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… तित्थायतनं विपरियासग्गाहो – इदं वुच्चति ‘‘तण्हापच्चया उपादानं तण्हाहेतुकं’’…पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
हेतुचतुक्कं.
७. सम्पयुत्तचतुक्कं
तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं, छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२६५. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं’’.
तत्थ कतमं नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘नामपच्चया छट्ठायतनं नामसम्पयुत्तं’’.
तत्थ कतमो छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो? यो फस्सो फुसना सम्फुसना सम्फुसितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘छट्ठायतनपच्चया फस्सो छट्ठायतनसम्पयुत्तो’’.
तत्थ कतमा फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता? यं चेतसिकं सातं चेतसिकं सुखं चेतोसम्फस्सजं सातं सुखं वेदयितं चेतोसम्फस्सजा साता सुखा वेदना – अयं वुच्चति ‘‘फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता’’.
तत्थ कतमा वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता? यो रागो सारागो…पे… चित्तस्स सारागो – अयं वुच्चति ‘‘वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता’’.
तत्थ कतमं तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं? या दिट्ठि दिट्ठिगतं…पे… तित्थायतनं विपरियासग्गाहो – इदं वुच्चति ‘‘तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं’’ …पे… तेन वुच्चति ‘‘एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होती’’ति.
२६६. तस्मिं समये अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो, सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं, विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं, नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तो, फस्सपच्चया वेदना फस्ससम्पयुत्ता, वेदनापच्चया तण्हा वेदनासम्पयुत्ता, तण्हापच्चया उपादानं तण्हासम्पयुत्तं; उपादानपच्चया भवो, भवपच्चया जाति, जातिपच्चया जरामरणं. एवमेतस्स केवलस्स दुक्खक्खन्धस्स समुदयो होति.
२६७. तत्थ कतमा अविज्जा? यं अञ्ञाणं अदस्सनं…पे… अविज्जालङ्गी मोहो अकुसलमूलं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जा’’.
तत्थ कतमो अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो? या चेतना सञ्चेतना सञ्चेतयितत्तं – अयं वुच्चति ‘‘अविज्जापच्चया सङ्खारो अविज्जासम्पयुत्तो’’.
तत्थ कतमं सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं? यं चित्तं मनो मानसं…पे… तज्जामनोविञ्ञाणधातु – इदं वुच्चति ‘‘सङ्खारपच्चया विञ्ञाणं सङ्खारसम्पयुत्तं’’.
तत्थ कतमं विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं? वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘विञ्ञाणपच्चया नामं विञ्ञाणसम्पयुत्तं’’.
नामपच्चया फस्सो नामसम्पयुत्तोति. तत्थ कतमं नामं? ठपेत्वा फस्सं, वेदनाक्खन्धो सञ्ञाक्खन्धो सङ्खारक्खन्धो विञ्ञाणक्खन्धो – इदं वुच्चति ‘‘नामं’’.