१. रूपक्खन्धो

२. तत्थ कतमो रूपक्खन्धो? यं किञ्चि रूपं अतीतानागतपच्चुप्पन्नं अज्झत्तं वा बहिद्धा वा ओळारिकं वा सुखुमं वा हीनं वा पणीतं वा यं दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति रूपक्खन्धो.

३. तत्थ कतमं रूपं अतीतं? यं रूपं अतीतं निरुद्धं विगतं विपरिणतं अत्थङ्गतं अब्भत्थङ्गतं उप्पज्जित्वा विगतं अतीतं अतीतंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अतीतं.

तत्थ कतमं रूपं अनागतं? यं रूपं अजातं अभूतं असञ्जातं अनिब्बत्तं अनभिनिब्बत्तं अपातुभूतं अनुप्पन्नं असमुप्पन्नं अनुट्ठितं असमुट्ठितं अनागतं अनागतंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अनागतं.

तत्थ कतमं रूपं पच्चुप्पन्नं? यं रूपं जातं भूतं सञ्जातं निब्बत्तं अभिनिब्बत्तं पातुभूतं उप्पन्नं समुप्पन्नं उट्ठितं समुट्ठितं पच्चुप्पन्नं पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं पच्चुप्पन्नं.

४. तत्थ कतमं रूपं अज्झत्तं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अज्झत्तं.

तत्थ कतमं रूपं बहिद्धा? यं रूपं तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं बहिद्धा.

५. तत्थ कतमं रूपं ओळारिकं? चक्खायतनं…पे… फोट्ठब्बायतनं – इदं वुच्चति रूपं ओळारिकं.

तत्थ कतमं रूपं सुखुमं? इत्थिन्द्रियं…पे… कबळीकारो [कबळिंकारो (सी. स्या.)] आहारो – इदं वुच्चति रूपं सुखुमं.

६. तत्थ कतमं रूपं हीनं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं उञ्ञातं अवञ्ञातं हीळितं परिभूतं अचित्तीकतं हीनं हीनमतं हीनसम्मतं अनिट्ठं अकन्तं अमनापं, रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा – इदं वुच्चति रूपं हीनं.

तत्थ कतमं रूपं पणीतं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं अनुञ्ञातं अनवञ्ञातं अहीळितं अपरिभूतं चित्तीकतं पणीतं पणीतमतं पणीतसम्मतं इट्ठं कन्तं मनापं, रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा – इदं वुच्चति रूपं पणीतं. तं तं वा पन रूपं उपादायुपादाय रूपं हीनं पणीतं दट्ठब्बं.

७. तत्थ कतमं रूपं दूरे? इत्थिन्द्रियं…पे… कबळीकारो आहारो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं अनासन्ने अनुपकट्ठे दूरे असन्तिके – इदं वुच्चति रूपं दूरे.

तत्थ कतमं रूपं सन्तिके? चक्खायतनं…पे… फोट्ठब्बायतनं, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं आसन्ने उपकट्ठे अविदूरे सन्तिके – इदं वुच्चति रूपं सन्तिके. तं तं वा पन रूपं उपादायुपादाय रूपं दूरे सन्तिके दट्ठब्बं.