१. सुत्तन्तभाजनीयं

१. पञ्चक्खन्धा – रूपक्खन्धो, वेदनाक्खन्धो, सञ्ञाक्खन्धो, सङ्खारक्खन्धो, विञ्ञाणक्खन्धो.

१. रूपक्खन्धो

२. तत्थ कतमो रूपक्खन्धो? यं किञ्चि रूपं अतीतानागतपच्चुप्पन्नं अज्झत्तं वा बहिद्धा वा ओळारिकं वा सुखुमं वा हीनं वा पणीतं वा यं दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति रूपक्खन्धो.

३. तत्थ कतमं रूपं अतीतं? यं रूपं अतीतं निरुद्धं विगतं विपरिणतं अत्थङ्गतं अब्भत्थङ्गतं उप्पज्जित्वा विगतं अतीतं अतीतंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अतीतं.

तत्थ कतमं रूपं अनागतं? यं रूपं अजातं अभूतं असञ्जातं अनिब्बत्तं अनभिनिब्बत्तं अपातुभूतं अनुप्पन्नं असमुप्पन्नं अनुट्ठितं असमुट्ठितं अनागतं अनागतंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अनागतं.

तत्थ कतमं रूपं पच्चुप्पन्नं? यं रूपं जातं भूतं सञ्जातं निब्बत्तं अभिनिब्बत्तं पातुभूतं उप्पन्नं समुप्पन्नं उट्ठितं समुट्ठितं पच्चुप्पन्नं पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहितं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं पच्चुप्पन्नं.

४. तत्थ कतमं रूपं अज्झत्तं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं अज्झत्तं.

तत्थ कतमं रूपं बहिद्धा? यं रूपं तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चत्तारो च महाभूता चतुन्नञ्च महाभूतानं उपादायरूपं – इदं वुच्चति रूपं बहिद्धा.

५. तत्थ कतमं रूपं ओळारिकं? चक्खायतनं…पे… फोट्ठब्बायतनं – इदं वुच्चति रूपं ओळारिकं.

तत्थ कतमं रूपं सुखुमं? इत्थिन्द्रियं…पे… कबळीकारो [कबळिंकारो (सी. स्या.)] आहारो – इदं वुच्चति रूपं सुखुमं.

६. तत्थ कतमं रूपं हीनं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं उञ्ञातं अवञ्ञातं हीळितं परिभूतं अचित्तीकतं हीनं हीनमतं हीनसम्मतं अनिट्ठं अकन्तं अमनापं, रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा – इदं वुच्चति रूपं हीनं.

तत्थ कतमं रूपं पणीतं? यं रूपं तेसं तेसं सत्तानं अनुञ्ञातं अनवञ्ञातं अहीळितं अपरिभूतं चित्तीकतं पणीतं पणीतमतं पणीतसम्मतं इट्ठं कन्तं मनापं, रूपा सद्दा गन्धा रसा फोट्ठब्बा – इदं वुच्चति रूपं पणीतं. तं तं वा पन रूपं उपादायुपादाय रूपं हीनं पणीतं दट्ठब्बं.

७. तत्थ कतमं रूपं दूरे? इत्थिन्द्रियं…पे… कबळीकारो आहारो, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं अनासन्ने अनुपकट्ठे दूरे असन्तिके – इदं वुच्चति रूपं दूरे.

तत्थ कतमं रूपं सन्तिके? चक्खायतनं…पे… फोट्ठब्बायतनं, यं वा पनञ्ञम्पि अत्थि रूपं आसन्ने उपकट्ठे अविदूरे सन्तिके – इदं वुच्चति रूपं सन्तिके. तं तं वा पन रूपं उपादायुपादाय रूपं दूरे सन्तिके दट्ठब्बं.

२. वेदनाक्खन्धो

८. तत्थ कतमो वेदनाक्खन्धो? या काचि वेदना अतीतानागतपच्चुप्पन्ना अज्झत्ता वा बहिद्धा वा ओळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा या दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति वेदनाक्खन्धो.

९. तत्थ कतमा वेदना अतीता? या वेदना अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता अत्थङ्गता अब्भत्थङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतंसेन सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना अतीता.

तत्थ कतमा वेदना अनागता? या वेदना अजाता अभूता असञ्जाता अनिब्बत्ता अनभिनिब्बत्ता अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्ठिता असमुट्ठिता अनागता अनागतंसेन सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना अनागता.

तत्थ कतमा वेदना पच्चुप्पन्ना? या वेदना जाता भूता सञ्जाता निब्बत्ता अभिनिब्बत्ता पातुभूता उप्पन्ना समुप्पन्ना उट्ठिता समुट्ठिता पच्चुप्पन्ना पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहिता, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना पच्चुप्पन्ना.

१०. तत्थ कतमा वेदना अज्झत्ता? या वेदना तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना अज्झत्ता.

तत्थ कतमा वेदना बहिद्धा? या वेदना तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, सुखा वेदना दुक्खा वेदना अदुक्खमसुखा वेदना – अयं वुच्चति वेदना बहिद्धा.

११. तत्थ कतमा वेदना ओळारिका सुखुमा? अकुसला वेदना ओळारिका, कुसलाब्याकता वेदना सुखुमा. कुसलाकुसला वेदना ओळारिका, अब्याकता वेदना सुखुमा. दुक्खा वेदना ओळारिका, सुखा च अदुक्खमसुखा च वेदना सुखुमा. सुखदुक्खा वेदना ओळारिका, अदुक्खमसुखा वेदना सुखुमा. असमापन्नस्स वेदना ओळारिका, समापन्नस्स वेदना सुखुमा. सासवा वेदना ओळारिका, अनासवा वेदना सुखुमा. तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना ओळारिका सुखुमा दट्ठब्बा.

१२. तत्थ कतमा वेदना हीना पणीता? अकुसला वेदना हीना, कुसलाब्याकता वेदना पणीता. कुसलाकुसला वेदना हीना, अब्याकता वेदना पणीता. दुक्खा वेदना हीना, सुखा च अदुक्खमसुखा च वेदना पणीता. सुखदुक्खा वेदना हीना, अदुक्खमसुखा वेदना पणीता. असमापन्नस्स वेदना हीना, समापन्नस्स वेदना पणीता. सासवा वेदना हीना, अनासवा वेदना पणीता. तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना हीना पणीता दट्ठब्बा.

१३. तत्थ कतमा वेदना दूरे? अकुसला वेदना कुसलाब्याकताहि वेदनाहि दूरे; कुसलाब्याकता वेदना अकुसलाय वेदनाय दूरे; कुसला वेदना अकुसलाब्याकताहि वेदनाहि दूरे; अकुसलाब्याकता वेदना कुसलाय वेदनाय दूरे; अब्याकता वेदना कुसलाकुसलाहि वेदनाहि दूरे; कुसलाकुसला वेदना अब्याकताय वेदनाय दूरे. दुक्खा वेदना सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि दूरे; सुखा च अदुक्खमसुखा च वेदना दुक्खाय वेदनाय दूरे; सुखा वेदना दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि दूरे; दुक्खा च अदुक्खमसुखा च वेदना सुखाय वेदनाय दूरे; अदुक्खमसुखा वेदना सुखदुक्खाहि वेदनाहि दूरे; सुखदुक्खा वेदना अदुक्खमसुखाय वेदनाय दूरे. असमापन्नस्स वेदना समापन्नस्स वेदनाय दूरे; समापन्नस्स वेदना असमापन्नस्स वेदनाय दूरे. सासवा वेदना अनासवाय वेदनाय दूरे; अनासवा वेदना सासवाय वेदनाय दूरे – अयं वुच्चति वेदना दूरे.

तत्थ कतमा वेदना सन्तिके? अकुसला वेदना अकुसलाय वेदनाय सन्तिके; कुसला वेदना कुसलाय वेदनाय सन्तिके; अब्याकता वेदना अब्याकताय वेदनाय सन्तिके. दुक्खा वेदना दुक्खाय वेदनाय सन्तिके; सुखा वेदना सुखाय वेदनाय सन्तिके; अदुक्खमसुखा वेदना अदुक्खमसुखाय वेदनाय सन्तिके. असमापन्नस्स वेदना असमापन्नस्स वेदनाय सन्तिके; समापन्नस्स वेदना समापन्नस्स वेदनाय सन्तिके. सासवा वेदना सासवाय वेदनाय सन्तिके; अनासवा वेदना अनासवाय वेदनाय सन्तिके. अयं वुच्चति वेदना सन्तिके. तं तं वा पन वेदनं उपादायुपादाय वेदना दूरे सन्तिके दट्ठब्बा.

३. सञ्ञाक्खन्धो

१४. तत्थ कतमो सञ्ञाक्खन्धो? या काचि सञ्ञा अतीतानागतपच्चुप्पन्ना अज्झत्ता वा बहिद्धा वा ओळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा या दूरे सन्तिके वा तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति सञ्ञाक्खन्धो.

१५. तत्थ कतमा सञ्ञा अतीता? या सञ्ञा अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता अत्थङ्गता अब्भत्थङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा सञ्ञा सोतसम्फस्सजा सञ्ञा घानसम्फस्सजा सञ्ञा जिव्हासम्फस्सजा सञ्ञा कायसम्फस्सजा सञ्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्ञा – अयं वुच्चति सञ्ञा अतीता.

तत्थ कतमा सञ्ञा अनागता? या सञ्ञा अजाता अभूता असञ्जाता अनिब्बत्ता अनभिनिब्बत्ता अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्ठिता असमुट्ठिता अनागता अनागतंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा सञ्ञा सोतसम्फस्सजा सञ्ञा घानसम्फस्सजा सञ्ञा जिव्हासम्फस्सजा सञ्ञा कायसम्फस्सजा सञ्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्ञा – अयं वुच्चति सञ्ञा अनागता.

तत्थ कतमा सञ्ञा पच्चुप्पन्ना? या सञ्ञा जाता भूता सञ्जाता निब्बत्ता अभिनिब्बत्ता पातुभूता उप्पन्ना समुप्पन्ना उट्ठिता समुट्ठिता पच्चुप्पन्ना पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा सञ्ञा सोतसम्फस्सजा सञ्ञा घानसम्फस्सजा सञ्ञा जिव्हासम्फस्सजा सञ्ञा कायसम्फस्सजा सञ्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्ञा – अयं वुच्चति सञ्ञा पच्चुप्पन्ना.

१६. तत्थ कतमा सञ्ञा अज्झत्ता? या सञ्ञा तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा सञ्ञा सोतसम्फस्सजा सञ्ञा घानसम्फस्सजा सञ्ञा जिव्हासम्फस्सजा सञ्ञा कायसम्फस्सजा सञ्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्ञा – अयं वुच्चति सञ्ञा अज्झत्ता.

तत्थ कतमा सञ्ञा बहिद्धा? या सञ्ञा तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा सञ्ञा सोतसम्फस्सजा सञ्ञा घानसम्फस्सजा सञ्ञा जिव्हासम्फस्सजा सञ्ञा कायसम्फस्सजा सञ्ञा मनोसम्फस्सजा सञ्ञा – अयं वुच्चति सञ्ञा बहिद्धा.

१७. तत्थ कतमा सञ्ञा ओळारिका सुखुमा? पटिघसम्फस्सजा सञ्ञा ओळारिका, अधिवचनसम्फस्सजा सञ्ञा सुखुमा. अकुसला सञ्ञा ओळारिका, कुसलाब्याकता सञ्ञा सुखुमा. कुसलाकुसला सञ्ञा ओळारिका, अब्याकता सञ्ञा सुखुमा. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा ओळारिका, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखुमा. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा ओळारिका, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखुमा. असमापन्नस्स सञ्ञा ओळारिका, समापन्नस्स सञ्ञा सुखुमा. सासवा सञ्ञा ओळारिका, अनासवा सञ्ञा सुखुमा. तं तं वा पन सञ्ञं उपादायुपादाय सञ्ञा ओळारिका सुखुमा दट्ठब्बा.

१८. तत्थ कतमा सञ्ञा हीना पणीता? अकुसला सञ्ञा हीना, कुसलाब्याकता सञ्ञा पणीता. कुसलाकुसला सञ्ञा हीना, अब्याकता सञ्ञा पणीता. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा हीना, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा पणीता. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा हीना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा पणीता. असमापन्नस्स सञ्ञा हीना, समापन्नस्स सञ्ञा पणीता. सासवा सञ्ञा हीना, अनासवा सञ्ञा पणीता. तं तं वा पन सञ्ञं उपादायुपादाय सञ्ञा हीना पणीता दट्ठब्बा.

१९. तत्थ कतमा सञ्ञा दूरे? अकुसला सञ्ञा कुसलाब्याकताहि सञ्ञाहि दूरे; कुसलाब्याकता सञ्ञा अकुसलाय सञ्ञाय दूरे; कुसला सञ्ञा अकुसलाब्याकताहि सञ्ञाहि दूरे; अकुसलाब्याकता सञ्ञा कुसलाय सञ्ञाय दूरे. अब्याकता सञ्ञा कुसलाकुसलाहि सञ्ञाहि दूरे; कुसलाकुसला सञ्ञा अब्याकताय सञ्ञाय दूरे. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ताहि सञ्ञाहि दूरे; सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय दूरे; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ताहि सञ्ञाहि दूरे; दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय दूरे; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ताहि सञ्ञाहि दूरे; सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सञ्ञा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय दूरे. असमापन्नस्स सञ्ञा समापन्नस्स सञ्ञाय दूरे; समापन्नस्स सञ्ञा असमापन्नस्स सञ्ञाय दूरे. सासवा सञ्ञा अनासवाय सञ्ञाय दूरे; अनासवा सञ्ञा सासवाय सञ्ञाय दूरे – अयं वुच्चति सञ्ञा दूरे.

तत्थ कतमा सञ्ञा सन्तिके? अकुसला सञ्ञा अकुसलाय सञ्ञाय सन्तिके; कुसला सञ्ञा कुसलाय सञ्ञाय सन्तिके; अब्याकता सञ्ञा अब्याकताय सञ्ञाय सन्तिके. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय सन्तिके; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय सन्तिके; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सञ्ञा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ताय सञ्ञाय सन्तिके. असमापन्नस्स सञ्ञा असमापन्नस्स सञ्ञाय सन्तिके; समापन्नस्स सञ्ञा समापन्नस्स सञ्ञाय सन्तिके. सासवा सञ्ञा सासवाय सञ्ञाय सन्तिके; अनासवा सञ्ञा अनासवाय सञ्ञाय सन्तिके. अयं वुच्चति सञ्ञा सन्तिके. तं तं वा पन सञ्ञं उपादायुपादाय सञ्ञा दूरे सन्तिके दट्ठब्बा.

४. सङ्खारक्खन्धो

२०. तत्थ कतमो सङ्खारक्खन्धो? ये केचि सङ्खारा अतीतानागतपच्चुप्पन्ना अज्झत्ता वा बहिद्धा वा ओळारिका वा सुखुमा वा हीना वा पणीता वा ये दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति सङ्खारक्खन्धो.

२१. तत्थ कतमे सङ्खारा अतीता? ये सङ्खारा अतीता निरुद्धा विगता विपरिणता अत्थङ्गता अब्भत्थङ्गता उप्पज्जित्वा विगता अतीता अतीतंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना – इमे वुच्चन्ति सङ्खारा अतीता.

तत्थ कतमे सङ्खारा अनागता? ये सङ्खारा अजाता अभूता असञ्जाता अनिब्बत्ता अनभिनिब्बत्ता अपातुभूता अनुप्पन्ना असमुप्पन्ना अनुट्ठिता असमुट्ठिता अनागता अनागतंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना – इमे वुच्चन्ति सङ्खारा अनागता.

तत्थ कतमे सङ्खारा पच्चुप्पन्ना? ये सङ्खारा जाता भूता सञ्जाता निब्बत्ता अभिनिब्बत्ता पातुभूता उप्पन्ना समुप्पन्ना उट्ठिता समुट्ठिता पच्चुप्पन्ना पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहिता, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना – इमे वुच्चन्ति सङ्खारा पच्चुप्पन्ना.

२२. तत्थ कतमे सङ्खारा अज्झत्ता? ये सङ्खारा तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना – इमे वुच्चन्ति सङ्खारा अज्झत्ता.

तत्थ कतमे सङ्खारा बहिद्धा? ये सङ्खारा तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियका पाटिपुग्गलिका उपादिन्ना, चक्खुसम्फस्सजा चेतना सोतसम्फस्सजा चेतना घानसम्फस्सजा चेतना जिव्हासम्फस्सजा चेतना कायसम्फस्सजा चेतना मनोसम्फस्सजा चेतना – इमे वुच्चन्ति सङ्खारा बहिद्धा.

२३. तत्थ कतमे सङ्खारा ओळारिका सुखुमा? अकुसला सङ्खारा ओळारिका, कुसलाब्याकता सङ्खारा सुखुमा. कुसलाकुसला सङ्खारा ओळारिका, अब्याकता सङ्खारा सुखुमा. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा ओळारिका, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखुमा. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा ओळारिका, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखुमा. असमापन्नस्स सङ्खारा ओळारिका, समापन्नस्स सङ्खारा सुखुमा. सासवा सङ्खारा ओळारिका, अनासवा सङ्खारा सुखुमा. ते ते वा पन सङ्खारे उपादायुपादाय सङ्खारा ओळारिका सुखुमा दट्ठब्बा.

२४. तत्थ कतमे सङ्खारा हीना पणीता? अकुसला सङ्खारा हीना, कुसलाब्याकता सङ्खारा पणीता. कुसलाकुसला सङ्खारा हीना, अब्याकता सङ्खारा पणीता. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा हीना, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा पणीता. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा हीना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा पणीता. असमापन्नस्स सङ्खारा हीना, समापन्नस्स सङ्खारा पणीता. सासवा सङ्खारा हीना, अनासवा सङ्खारा पणीता. ते ते वा पन सङ्खारे उपादायुपादाय सङ्खारा हीना पणीता दट्ठब्बा.

२५. तत्थ कतमे सङ्खारा दूरे? अकुसला सङ्खारा कुसलाब्याकतेहि सङ्खारेहि दूरे; कुसलाब्याकता सङ्खारा अकुसलेहि सङ्खारेहि दूरे; कुसला सङ्खारा अकुसलाब्याकतेहि सङ्खारेहि दूरे; अकुसलाब्याकता सङ्खारा कुसलेहि सङ्खारेहि दूरे; अब्याकता सङ्खारा कुसलाकुसलेहि सङ्खारेहि दूरे; कुसलाकुसला सङ्खारा अब्याकतेहि सङ्खारेहि दूरे. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे; सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता सङ्खारा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेहि सङ्खारेहि दूरे. असमापन्नस्स सङ्खारा समापन्नस्स सङ्खारेहि दूरे; समापन्नस्स सङ्खारा असमापन्नस्स सङ्खारेहि दूरे. सासवा सङ्खारा अनासवेहि सङ्खारेहि दूरे; अनासवा सङ्खारा सासवेहि सङ्खारेहि दूरे. इमे वुच्चन्ति सङ्खारा दूरे.

तत्थ कतमे सङ्खारा सन्तिके? अकुसला सङ्खारा अकुसलानं सङ्खारानं सन्तिके; कुसला सङ्खारा कुसलानं सङ्खारानं सन्तिके; अब्याकता सङ्खारा अब्याकतानं सङ्खारानं सन्तिके. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तानं सङ्खारानं सन्तिके; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तानं सङ्खारानं सन्तिके; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता सङ्खारा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तानं सङ्खारानं सन्तिके. असमापन्नस्स सङ्खारा असमापन्नस्स सङ्खारानं सन्तिके; समापन्नस्स सङ्खारा समापन्नस्स सङ्खारानं सन्तिके. सासवा सङ्खारा सासवानं सङ्खारानं सन्तिके; अनासवा सङ्खारा अनासवानं सङ्खारानं सन्तिके. इमे वुच्चन्ति सङ्खारा सन्तिके. ते ते वा पन सङ्खारे उपादायुपादाय सङ्खारा दूरे सन्तिके दट्ठब्बा.

५. विञ्ञाणक्खन्धो

२६. तत्थ कतमो विञ्ञाणक्खन्धो? यं किञ्चि विञ्ञाणं अतीतानागतपच्चुप्पन्नं अज्झत्तं वा बहिद्धा वा ओळारिकं वा सुखुमं वा हीनं वा पणीतं वा यं दूरे सन्तिके वा, तदेकज्झं अभिसञ्ञूहित्वा अभिसङ्खिपित्वा – अयं वुच्चति विञ्ञाणक्खन्धो.

२७. तत्थ कतमं विञ्ञाणं अतीतं? यं विञ्ञाणं अतीतं निरुद्धं विगतं विपरिणतं अत्थङ्गतं अब्भत्थङ्गतं उप्पज्जित्वा विगतं अतीतं अतीतंसेन सङ्गहितं, चक्खुविञ्ञाणं सोतविञ्ञाणं घानविञ्ञाणं जिव्हाविञ्ञाणं कायविञ्ञाणं मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति विञ्ञाणं अतीतं.

तत्थ कतमं विञ्ञाणं अनागतं? यं विञ्ञाणं अजातं अभूतं असञ्जातं अनिब्बत्तं अनभिनिब्बत्तं अपातुभूतं अनुप्पन्नं असमुप्पन्नं अनुट्ठितं असमुट्ठितं अनागतं अनागतंसेन सङ्गहितं, चक्खुविञ्ञाणं सोतविञ्ञाणं घानविञ्ञाणं जिव्हाविञ्ञाणं कायविञ्ञाणं मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति विञ्ञाणं अनागतं.

तत्थ कतमं विञ्ञाणं पच्चुप्पन्नं? यं विञ्ञाणं जातं भूतं सञ्जातं निब्बत्तं अभिनिब्बत्तं पातुभूतं उप्पन्नं समुप्पन्नं उट्ठितं समुट्ठितं पच्चुप्पन्नं पच्चुप्पन्नंसेन सङ्गहितं, चक्खुविञ्ञाणं सोतविञ्ञाणं घानविञ्ञाणं जिव्हाविञ्ञाणं कायविञ्ञाणं मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति विञ्ञाणं पच्चुप्पन्नं.

२८. तत्थ कतमं विञ्ञाणं अज्झत्तं? यं विञ्ञाणं तेसं तेसं सत्तानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चक्खुविञ्ञाणं सोतविञ्ञाणं घानविञ्ञाणं जिव्हाविञ्ञाणं कायविञ्ञाणं मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति विञ्ञाणं अज्झत्तं.

तत्थ कतमं विञ्ञाणं बहिद्धा? यं विञ्ञाणं तेसं तेसं परसत्तानं परपुग्गलानं अज्झत्तं पच्चत्तं नियकं पाटिपुग्गलिकं उपादिन्नं, चक्खुविञ्ञाणं सोतविञ्ञाणं घानविञ्ञाणं जिव्हाविञ्ञाणं कायविञ्ञाणं मनोविञ्ञाणं – इदं वुच्चति विञ्ञाणं बहिद्धा.

२९. तत्थ कतमं विञ्ञाणं ओळारिकं सुखुमं? अकुसलं विञ्ञाणं ओळारिकं, कुसलाब्याकता विञ्ञाणा सुखुमा. कुसलाकुसला विञ्ञाणा ओळारिका, अब्याकतं विञ्ञाणं सुखुमं. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं ओळारिकं, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा सुखुमा. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा ओळारिका, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं सुखुमं. असमापन्नस्स विञ्ञाणं ओळारिकं, समापन्नस्स विञ्ञाणं सुखुमं. सासवं विञ्ञाणं ओळारिकं, अनासवं विञ्ञाणं सुखुमं. तं तं वा पन विञ्ञाणं उपादायुपादाय विञ्ञाणं ओळारिकं सुखुमं दट्ठब्बं.

३०. तत्थ कतमं विञ्ञाणं हीनं पणीतं? अकुसलं विञ्ञाणं हीनं, कुसलाब्याकता विञ्ञाणा पणीता. कुसलाकुसला विञ्ञाणा हीना, अब्याकतं विञ्ञाणं पणीतं. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं हीनं, सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा पणीता. सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा हीना, अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं पणीतं. असमापन्नस्स विञ्ञाणं हीनं, समापन्नस्स विञ्ञाणं पणीतं. सासवं विञ्ञाणं हीनं, अनासवं विञ्ञाणं पणीतं. तं तं वा पन विञ्ञाणं उपादायुपादाय विञ्ञाणं हीनं पणीतं दट्ठब्बं.

३१. तत्थ कतमं विञ्ञाणं दूरे? अकुसलं विञ्ञाणं कुसलाब्याकतेहि विञ्ञाणेहि दूरे; कुसलाब्याकता विञ्ञाणा अकुसला विञ्ञाणा दूरे; कुसलं विञ्ञाणं अकुसलाब्याकतेहि विञ्ञाणेहि दूरे; अकुसलाब्याकता विञ्ञाणा कुसला विञ्ञाणा दूरे; अब्याकतं विञ्ञाणं कुसलाकुसलेहि विञ्ञाणेहि दूरे; कुसलाकुसला विञ्ञाणा अब्याकता विञ्ञाणा दूरे. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि विञ्ञाणेहि दूरे; सुखाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्ता विञ्ञाणा दूरे; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्तेहि विञ्ञाणेहि दूरे; दुक्खाय च अदुक्खमसुखाय च वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा सुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता विञ्ञाणा दूरे; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्तेहि विञ्ञाणेहि दूरे; सुखदुक्खाहि वेदनाहि सम्पयुत्ता विञ्ञाणा अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्ता विञ्ञाणा दूरे. असमापन्नस्स विञ्ञाणं समापन्नस्स विञ्ञाणा दूरे; समापन्नस्स विञ्ञाणं असमापन्नस्स विञ्ञाणा दूरे. सासवं विञ्ञाणं अनासवा विञ्ञाणा दूरे; अनासवं विञ्ञाणं सासवा विञ्ञाणा दूरे – इदं वुच्चति विञ्ञाणं दूरे.

तत्थ कतमं विञ्ञाणं सन्तिके? अकुसलं विञ्ञाणं अकुसलस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; कुसलं विञ्ञाणं कुसलस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; अब्याकतं विञ्ञाणं अब्याकतस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके. दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं दुक्खाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तं विञ्ञाणं अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके. असमापन्नस्स विञ्ञाणं असमापन्नस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; समापन्नस्स विञ्ञाणं समापन्नस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके. सासवं विञ्ञाणं सासवस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके; अनासवं विञ्ञाणं अनासवस्स विञ्ञाणस्स सन्तिके – इदं वुच्चति विञ्ञाणं सन्तिके. तं तं वा पन विञ्ञाणं उपादायुपादाय विञ्ञाणं दूरे सन्तिके दट्ठब्बं.

सुत्तन्तभाजनीयं.