१६. सोळसमवग्गो

(१५९) ४. अधिगय्हमनसिकारकथा

७४९. अधिगय्ह मनसि करोतीति? आमन्ता. तेन चित्तेन तं चित्तं पजानातीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… तेन चित्तेन तं चित्तं पजानातीति? आमन्ता. तेन चित्तेन तं चित्तं ‘‘चित्त’’न्ति पजानातीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… तेन चित्तेन तं चित्तं ‘‘चित्त’’न्ति पजानातीति? आमन्ता. तं चित्तं तस्स चित्तस्स आरम्मणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

तं चित्तं तस्स चित्तस्स आरम्मणन्ति? आमन्ता. तेन फस्सेन तं फस्सं फुसति, ताय वेदनाय…पे… ताय सञ्ञाय… ताय चेतनाय… तेन चित्तेन… तेन वितक्केन… तेन विचारेन… ताय पीतिया… ताय सतिया… ताय पञ्ञाय तं पञ्ञं पजानातीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७५०. अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोति, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोति, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. तिण्णं फस्सानं…पे… तिण्णं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७५१. अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोति, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोति, पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. तिण्णं फस्सानं…पे… तिण्णं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७५२. पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. द्विन्नं फस्सानं…पे… द्विन्नं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोति, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… पच्चुप्पन्नं ‘‘पच्चुप्पन्न’’न्ति मनसिकरोन्तो, अतीतं ‘‘अतीत’’न्ति मनसि करोति, अनागतं ‘‘अनागत’’न्ति मनसि करोतीति? आमन्ता. तिण्णं फस्सानं…पे… तिण्णं चित्तानं समोधानं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७५३. न वत्तब्बं – ‘‘अधिगय्ह मनसि करोती’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता –

‘‘सब्बे सङ्खारा अनिच्चाति, यदा पञ्ञाय पस्सति;

अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया.

‘‘सब्बे सङ्खारा दुक्खाति, यदा पञ्ञाय पस्सति;

अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया.

‘‘सब्बे धम्मा अनत्ताति, यदा पञ्ञाय पस्सति;

अथ निब्बिन्दति दुक्खे, एस मग्गो विसुद्धिया’’ति [ध. प. २७७-२७९].

अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि अधिगय्ह मनसि करोतीति.

अधिगय्हमनसिकारकथा निट्ठिता.