१५. पन्नरसमवग्गो

(१५५) ११. कम्मूपचयकथा

७३७. अञ्ञं कम्मं अञ्ञो कम्मूपचयोति? आमन्ता. अञ्ञो फस्सो, अञ्ञो फस्सूपचयो; अञ्ञा वेदना, अञ्ञो वेदनूपचयो; अञ्ञा सञ्ञा, अञ्ञो सञ्ञूपचयो; अञ्ञा चेतना, अञ्ञो चेतनूपचयो; अञ्ञं चित्तं, अञ्ञो चित्तूपचयो; अञ्ञा सद्धा, अञ्ञो सद्धूपचयो; अञ्ञं वीरियं, अञ्ञो वीरियूपचयो; अञ्ञा सति, अञ्ञो सतूपचयो; अञ्ञो समाधि, अञ्ञो समाधूपचयो; अञ्ञा पञ्ञा, अञ्ञो पञ्ञूपचयो; अञ्ञो रागो, अञ्ञो रागूपचयो…पे… अञ्ञं अनोत्तप्पं, अञ्ञो अनोत्तप्पूपचयोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७३८. अञ्ञं कम्मं, अञ्ञो कम्मूपचयोति? आमन्ता. कम्मूपचयो कम्मेन सहजातोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कम्मूपचयो कम्मेन सहजातोति, आमन्ता. कुसलेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो कुसलोति, न हेवं वत्तब्बे…पे….

कुसलेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो कुसलोति? आमन्ता. सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… दुक्खाय वेदनाय…पे… अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७३९. कम्मूपचयो कम्मेन सहजातोति? आमन्ता. अकुसलेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो अकुसलोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

अकुसलेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो अकुसलोति? आमन्ता. सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो सुखाय वेदनाय सम्पयुत्तोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… दुक्खाय वेदनाय…पे… अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तेन कम्मेन सहजातो कम्मूपचयो अदुक्खमसुखाय वेदनाय सम्पयुत्तोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७४०. कम्मं चित्तेन सहजातं, कम्मं सारम्मणन्ति? आमन्ता. कम्मूपचयो चित्तेन सहजातो, कम्मूपचयो सारम्मणोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कम्मूपचयो चित्तेन सहजातो, कम्मूपचयो अनारम्मणोति? आमन्ता. कम्मं चित्तेन सहजातं, कम्मं अनारम्मणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कम्मं चित्तेन सहजातं, चित्तं भिज्जमानं कम्मं भिज्जतीति? आमन्ता. कम्मूपचयो चित्तेन सहजातो, चित्तं भिज्जमानं कम्मूपचयो भिज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कम्मूपचयो चित्तेन सहजातो, चित्तं भिज्जमानं कम्मूपचयो न भिज्जतीति? आमन्ता. कम्मं चित्तेन सहजातं, चित्तं भिज्जमानं कम्मं न भिज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७४१. कम्मम्हि कम्मूपचयोति? आमन्ता. तञ्ञेव कम्मं सो कम्मूपचयोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कम्मम्हि कम्मूपचयो, कम्मूपचयतो विपाको निब्बत्ततीति? आमन्ता. तञ्ञेव कम्मं, सो कम्मूपचयो, सो कम्मविपाकोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

कम्मम्हि कम्मूपचयो, कम्मूपचयतो विपाको निब्बत्तति, विपाको सारम्मणोति? आमन्ता. कम्मूपचयो सारम्मणोति? न हेवं वत्तब्बे…पे… कम्मूपचयो अनारम्मणोति? आमन्ता. विपाको अनारम्मणोति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

७४२. अञ्ञं कम्मं अञ्ञो कम्मूपचयोति, आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘इध, पुण्ण, एकच्चो सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि [सब्यापज्झम्पि अब्यापज्झम्पि (क.) म. नि. २.८१ पस्सितब्बं] कायसङ्खारं अभिसङ्खरोति, सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि वचीसङ्खारं…पे… मनोसङ्खारं अभिसङ्खरोति, सो सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि कायसङ्खारं अभिसङ्खरित्वा, सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि वचीसङ्खारं…पे… मनोसङ्खारं अभिसङ्खरित्वा सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि लोकं उपपज्जति. तमेनं सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि लोकं उपपन्नं समानं सब्याबज्झापि अब्याबज्झापि फस्सा फुसन्ति. सो सब्याबज्झेहिपि अब्याबज्झेहिपि फस्सेहि फुट्ठो समानो सब्याबज्झम्पि अब्याबज्झम्पि वेदनं वेदेति वोकिण्णसुखदुक्खं, सेय्यथापि मनुस्सा एकच्चे च देवा एकच्चे च विनिपातिका. इति खो, पुण्ण, भूता भूतस्स उपपत्ति होति, यं करोति तेन उपपज्जति, उपपन्नमेतं फस्सा फुसन्ति. एवम्पाहं, पुण्ण, ‘कम्मदायादा सत्ता’ति वदामी’’ति [म. नि. २.८१]. अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि न वत्तब्बं – ‘‘अञ्ञं कम्मं, अञ्ञो कम्मूपचयो’’ति.

कम्मूपचयकथा निट्ठिता.

पन्नरसमवग्गो.

तस्सुद्दानं –

पच्चयता ववत्थिता, पटिच्चसमुप्पादो, अद्धा, खणो लयो मुहुत्तं, चत्तारो आसवा अनासवा, लोकुत्तरानं धम्मानं जरामरणं लोकुत्तरा, सञ्ञावेदयितनिरोधसमापत्ति लोकुत्तरा, सञ्ञावेदयितनिरोधसमापत्ति लोकिया, सञ्ञावेदयितनिरोधं समापन्नो कालं करेय्य, स्वेव मग्गो असञ्ञसत्तुपपत्तिया, अञ्ञं कम्मं अञ्ञो कम्मूपचयोति.

ततियो पण्णासको.

तस्सुद्दानं –

अनुसया, संवरो, कप्पो, मूलञ्च ववत्थिताति.