(१३७) २. सळायतनुप्पत्तिकथा

६९१. सळायतनं अपुब्बं अचरिमं मातुकुच्छिस्मिं सण्ठातीति? आमन्ता. सब्बङ्गपच्चङ्गी अहीनिन्द्रियो मातुकुच्छिस्मिं ओक्कमतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

उपपत्तेसियेन चित्तेन चक्खायतनं सण्ठातीति? आमन्ता. उपपत्तेसियेन चित्तेन हत्था सण्ठन्ति, पादा सण्ठन्ति, सीसं सण्ठाति, कण्णो सण्ठाति, नासिका सण्ठाति, मुखं सण्ठाति, दन्ता सण्ठन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

उपपत्तेसियेन चित्तेन सोतायतनं…पे… घानायतनं…पे… जिव्हायतनं सण्ठातीति? आमन्ता. उपपत्तेसियेन चित्तेन हत्था सण्ठन्ति, पादा सण्ठन्ति, सीसं सण्ठाति, कण्णो सण्ठाति, नासिका सण्ठाति, मुखं सण्ठाति, दन्ता सण्ठन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

६९२. मातुकुच्छिगतस्स पच्छा चक्खायतनं उप्पज्जतीति? आमन्ता. मातुकुच्छिस्मिं चक्खुपटिलाभाय कम्मं करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… मातुकुच्छिगतस्स पच्छा सोतायतनं…पे… घानायतनं…पे… जिव्हायतनं उप्पज्जतीति? आमन्ता. मातुकुच्छिस्मिं जिव्हापटिलाभाय कम्मं करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

मातुकुच्छिगतस्स पच्छा केसा लोमा नखा दन्ता अट्ठी उप्पज्जन्तीति? आमन्ता. मातुकुच्छिस्मिं अट्ठिपटिलाभाय कम्मं करोतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

न वत्तब्बं – ‘‘मातुकुच्छिगतस्स पच्छा केसा लोमा नखा दन्ता अट्ठी उप्पज्जन्ती’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता –

‘‘पठमं कललं होति, कलला होति अब्बुदं;

अब्बुदा जायते पेसि [पेसी (स्या. कं. पी.)], पेसि निब्बत्तते [निब्बत्तती (सी. स्या., सं. नि. १.२३५), निब्बत्तति (पी. क.)] घनो;

घना पसाखा जायन्ति, केसा लोमा नखापि च.

‘‘यञ्चस्स भुञ्जति माता, अन्नं पानञ्च भोजनं;

तेन सो तत्थ यापेति, मातुकुच्छिगतो नरो’’ति [सं. नि. १.२३५].

अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि मातुकुच्छिगतस्स पच्छा केसा लोमा नखा दन्ता अट्ठी उप्पज्जन्तीति.

सळायतनुप्पत्तिकथा निट्ठिता.