(१३६) १. कुसलाकुसलपटिसन्दहनकथा
६८६. अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलन्ति? आमन्ता. या अकुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधि, साव कुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलं, न वत्तब्बं – ‘‘या अकुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधि, साव कुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधी’’ति? आमन्ता. कुसलं अनावट्टेन्तस्स [अनावट्टन्तस्स (सी. पी. क.), अनावज्जन्तस्स (स्या. कं.)] उप्पज्जति …पे… अप्पणिदहन्तस्स उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु कुसलं आवट्टेन्तस्स उप्पज्जति…पे… पणिदहन्तस्स उप्पज्जतीति? आमन्ता. हञ्चि कुसलं आवट्टेन्तस्स उप्पज्जति…पे… पणिदहन्तस्स उप्पज्जति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूल’’न्ति.
६८७. अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलन्ति? आमन्ता. अकुसलमूलं अयोनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? आमन्ता. कुसलं अयोनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु कुसलं योनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? आमन्ता. हञ्चि कुसलं योनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूल’’न्ति.
अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलन्ति? आमन्ता. कामसञ्ञाय अनन्तरा नेक्खम्मसञ्ञा उप्पज्जति, ब्यापादसञ्ञाय अनन्तरा अब्यापादसञ्ञा उप्पज्जति, विहिंसासञ्ञाय अनन्तरा अविहिंसासञ्ञा उप्पज्जति, ब्यापादस्स अनन्तरा मेत्ता उप्पज्जति, विहिंसाय अनन्तरा करुणा उप्पज्जति, अरतिया अनन्तरा मुदिता उप्पज्जति, पटिघस्स अनन्तरा उपेक्खा उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
६८८. कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूलन्ति? आमन्ता. या कुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधि, साव अकुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूलं, न वत्तब्बं – ‘‘या कुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधि, साव अकुसलस्स उप्पादाय आवट्टना…पे… पणिधी’’ति? आमन्ता. अकुसलं अनावट्टेन्तस्स उप्पज्जति…पे… अप्पणिदहन्तस्स उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अकुसलं आवट्टेन्तस्स उप्पज्जति…पे… पणिदहन्तस्स उप्पज्जतीति? आमन्ता. हञ्चि अकुसलं आवट्टेन्तस्स उप्पज्जति…पे… पणिदहन्तस्स उप्पज्जति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूल’’न्ति.
६८९. कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूलन्ति? आमन्ता. कुसलं योनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? आमन्ता. अकुसलं योनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… ननु अकुसलं अयोनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जतीति? आमन्ता. हञ्चि अकुसलं अयोनिसो मनसिकरोतो उप्पज्जति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूल’’न्ति.
कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूलन्ति? आमन्ता. नेक्खम्मसञ्ञाय अनन्तरा कामसञ्ञा उप्पज्जति, अब्यापादसञ्ञाय अनन्तरा ब्यापादसञ्ञा उप्पज्जति, अविहिंसासञ्ञाय अनन्तरा विहिंसासञ्ञा उप्पज्जति, मेत्ताय अनन्तरा ब्यापादो उप्पज्जति, करुणाय अनन्तरा विहिंसा उप्पज्जति, मुदिताय अनन्तरा अरति उप्पज्जति, उपेक्खाय अनन्तरा पटिघं उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….
६९०. न वत्तब्बं – ‘‘अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलं, कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूल’’न्ति? आमन्ता. ननु यस्मिंयेव वत्थुस्मिं रज्जति तस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं विरज्जति, यस्मिंयेव वत्थुस्मिं विरज्जति तस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं रज्जतीति? आमन्ता. हञ्चि यस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं रज्जति तस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं विरज्जति, यस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं विरज्जति तस्मिञ्ञेव वत्थुस्मिं रज्जति, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘अकुसलमूलं पटिसन्दहति कुसलमूलं, कुसलमूलं पटिसन्दहति अकुसलमूल’’न्ति.
कुसलाकुसलपटिसन्दहनकथा निट्ठिता.