१०. दसमवग्गो

(९९) ५. साभोगातिकथा

५८४. पञ्चविञ्ञाणा साभोगाति? आमन्ता. ननु पञ्चविञ्ञाणा उप्पन्नवत्थुका उप्पन्नारम्मणाति? आमन्ता. हञ्चि पञ्चविञ्ञाणा उप्पन्नवत्थुका उप्पन्नारम्मणा, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पञ्चविञ्ञाणा साभोगा’’ति. ननु पञ्चविञ्ञाणा पुरेजातवत्थुका पुरेजातारम्मणा अज्झत्तिकवत्थुका बाहिरारम्मणा असम्भिन्नवत्थुका असम्भिन्नारम्मणा नानावत्थुका नानारम्मणा न अञ्ञमञ्ञस्स गोचरविसयं पच्चनुभोन्ति, न असमन्नाहारा उप्पज्जन्ति, न अमनसिकारा उप्पज्जन्ति, न अब्बोकिण्णा उप्पज्जन्ति, न अपुब्बं अचरिमं उप्पज्जन्ति, ननु पञ्चविञ्ञाणा न अञ्ञमञ्ञस्स समनन्तरा उप्पज्जन्तीति? आमन्ता. हञ्चि पञ्चविञ्ञाणा न अञ्ञमञ्ञस्स समनन्तरा उप्पज्जन्ति, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘पञ्चविञ्ञाणा साभोगा’’ति.

५८५. चक्खुविञ्ञाणं साभोगन्ति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं सुञ्ञतं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… चक्खुविञ्ञाणं सुञ्ञतं आरब्भ उप्पज्जतीति? आमन्ता. चक्खुञ्च पटिच्च सुञ्ञतञ्च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे… चक्खुञ्च पटिच्च सुञ्ञतञ्च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाणन्ति? आमन्ता. ‘‘चक्खुञ्च पटिच्च सुञ्ञतञ्च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? नत्थि…पे… ‘‘चक्खुञ्च पटिच्च रूपे च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. हञ्चि ‘‘चक्खुञ्च पटिच्च रूपे च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तो, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘चक्खुञ्च पटिच्च सुञ्ञतञ्च उप्पज्जति चक्खुविञ्ञाण’’न्ति.

चक्खुविञ्ञाणं साभोगन्ति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं अतीतानागतं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… चक्खुविञ्ञाणं साभोगन्ति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं फस्सं आरब्भ…पे… फोट्ठब्बं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… मनोविञ्ञाणं साभोगं, मनोविञ्ञाणं सुञ्ञतं आरब्भ उप्पज्जतीति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं साभोगं, चक्खुविञ्ञाणं सुञ्ञतं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… मनोविञ्ञाणं साभोगं, मनोविञ्ञाणं अतीतानागतं आरब्भ उप्पज्जतीति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं साभोगं, चक्खुविञ्ञाणं अतीतानागतं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे… मनोविञ्ञाणं साभोगं, मनोविञ्ञाणं फस्सं आरब्भ…पे… फोट्ठब्बं आरब्भ उप्पज्जतीति? आमन्ता. चक्खुविञ्ञाणं साभोगं, चक्खुविञ्ञाणं फस्सं आरब्भ…पे… फोट्ठब्बं आरब्भ उप्पज्जतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे….

५८६. न वत्तब्बं – ‘‘पञ्चविञ्ञाणा साभोगा’’ति? आमन्ता. ननु वुत्तं भगवता – ‘‘इध, भिक्खवे, भिक्खु चक्खुना रूपं दिस्वा निमित्तग्गाही होति…पे… न निमित्तग्गाही होति…पे… कायेन फोट्ठब्बं फुसित्वा निमित्तग्गाही होति…पे… न निमित्तग्गाही होती’’ति! अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता. तेन हि पञ्चविञ्ञाणा साभोगाति…पे….

साभोगातिकथा निट्ठिता.