नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

सूरस्सतीनीति

पठमो भागो

पणामगाथा

१. मुखम्हा भगवन्तस्स,

सुगन्धकमला सुभा;

सञ्जातं उत्तमं वाणिं,

वन्दामि वित्तमानसा.

२. समज्झिट्ठो रचिस्सामि,

दक्खेन राजमन्तिना;

नामेन सन्तेन,

नीतिं लोकहितावहं;

सालङ्कारं सोपदेसं,

नामेनाहं स्वरस्सतिं.

३. पेक्खन्त्विमं नीतिं सन्ता,

मञ्जूसरुक्खसन्निभं;

नानोपदेससंपुण्णं,

सदत्थकुसला सदा.

सूरस्सतीनीति

१. कतञ्ञुता च सच्चञ्च,

लोकसारा हि ते दुवे;

लोकापि तेहि तिट्ठन्ति,

रट्ठं अकंसु इस्सरं.

२. काकाच दुज्जना लोके,

मलीभूताव सब्बदा;

इट्ठं गुणं नासयन्ति,

ते वे लोकस्स वेरिनो.

मिगानं सिङ्गालो अन्तो,

पक्खीनं पन वायसो.

अकारणवेरी होन्ति,

मच्छानं धीवरा यथा;

गुणीनं सज्जनानञ्च,

दुज्जना निच्चवेरिनो.

३. सिरिं भोन्तो सुपोसेथ,

सिरि मूला हि सम्पदा;

सिरिय इध जोतन्ति,

सिरी सा सब्बसिद्धिका.

४. मुसा तमोकरा लोके,

सच्चं मीदितिकारकं;

मुसातमेन दुक्खन्ति,

सच्चाभाय सुखन्तिवे.

सुविजानं सिङ्गालानं,

सकुणानञ्च वस्सितं;

मनुस्सवस्सितं राज,

दुब्बिजानतरं ततो.

५. कप्पग्गिसदिसा इस्सा,

झापेति सब्बसम्पदं;

मुदिता कप्पमेघोव,

रोपेति सब्बसम्पदं.

६. यथा असन्थिरा थम्भा,

थुसरासिम्हि उस्सिता;

तथेव कपिचित्तानं,

कम्मन्ता चञ्चलङ्गता.

हलिद्दिरागं कपिचित्तं;

पुरिसं रागविरागिनं,

एदिसं तात मासेवि;

निम्मनुस्सम्पि चे सिया.

७. [क]

पुप्फचुम्बि चित्तपत्ती,

सकवण्णेन मज्जितो;

विक्कमी पुप्फतो पुप्फं,

नस्सागारं न सङ्गमो.

[ख]

किप्पिलिका दुब्बण्णापि,

समग्गाच परक्कमा;

मा होथ पुप्फचुम्बीव,

होथ वो पचिका यथा.

१. ये मरन्ति कीळन्ता ते,

स्वाना अञ्ञोञ्ञमोदिता;

दिस्वान छट्टितं भत्तं,

सीघवेरी विहिंसरे.

२. तथेकेपि जना दानि,

समग्गा ञ्ञोञ्ञमोदिता;

धनहेतु विहिंसन्ति,

धीरत्थु सीघवेरिका.

९. वसन्ते हेमन्ते गिम्हे;

नेव ताला विसेसिनो;

थिरचित्ता जना सन्ता;

सुखदुक्खेसु निच्चला.

१०. यथा पवट्टमानम्हि,

सुट्ठु तिट्ठति गेण्ठुके;

अप्पवट्टे भूम्यं सेति,

तथेव गेण्ठुको जनो.

११. अग्घापेतुं नसक्कोन्ति,

कालञ्हि कालिका जना;

वजिरादिञ्च सक्कोन्ति,

तेन कालो अनग्घिको.

१२. [क]

असनो हि दीघद्धानो,

सारसारो सुगन्धिको;

निग्गन्धो त्वेव निस्सारो,

दीघद्धानोपि सिम्बली.

[ख]

तथेवेके जना लोके,

दीघद्धाना सुसारका;

निस्सारा केचि फेग्गूव,

दीघद्धानापि गोयथा.

१३. उपकारो चापकारो,

यस्मिं गच्छति नट्ठतं;

पासाणहदयस्सस्स,

जीवतीत्या भिधामुधा.

पसादो निप्फलो यस्स,

कोपोचापि निरत्थको;

न तं सङ्गन्तु मिच्छेय्य,

थीपुमाव नपुंसकं.

१४. उपचारो हि कातब्बो,

न याव सोहदं भवे;

उपचारो सुमित्तम्हि,

माया च होति कोटिलं.

१५. कमेन अग्गतो उच्छु,

रसो सादुतरो यथा;

तथेव सुमित्तो लोके,

दुम्मित्तो पन नेदिसो.

१६. सोकाराति परित्ताणं,

विस्सासपीतिभाजनं;

रतनाभिरतनं इच्छे,

सुमित्तं अक्खरत्तयं.

१७. दम्पतीनं सुमित्तानं,

मुखं अञ्ञोञ्ञदप्पणं,

सुखे सुखं दुक्खे दुक्खं,

पटिच्छायेव दप्पणे.

कथं नु तासं हदयं,

सुखरावत इत्थियो;

यासामिके दुक्खितम्हि,

सुखमिच्छन्ति अत्तनो.

१८. निवातञ्च पुरे कत्वा,

मानं कत्वान पच्छतो;

सकत्थं धारये धीरो,

अत्थभञ्जो हि मुळ्हता.

१९. पुरेचारं सतिं कत्वा,

सद्धं करेय्य पच्छतो;

तुरं न सद्दहे धीरो,

सीघसद्धो हि मन्दको.

२०. वने ०.००९९ बहूनि कट्ठानि;

दुल्लभं रत्तचन्दनं;

तथा जना बहू लोके;

पुमा जञ्ञो सुदुल्लभो.

२१. तिणकट्ठपलासेहि;

सुक्खेहि दय्हते वनं;

एतादीहि असारेहि;

लोको जनेहि दय्हते.

२२. अन्तोवस्से तिमासम्हि,

पुञ्ञकम्मेन मोदिता;

सुखं वसिंसु पोराणा,

बुद्धसासनमामका.

२३. मिगमदेन एकेन,

तं वनं सुरभिगन्धिकं;

तथा जनेन तं रट्ठं,

गुणिना हि सिरीमता.

सरीरं खणविद्धंसी,