नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

महारहनीति

पण्डितकथा

१. महारहरहं सक्य,

मुनिं नीवरणा तण्हा;

मुत्तं मुत्तं सुदस्सनं,

वन्दे बोधिवरं वरं.

२. मुनिना मुनिनागेन,

दुट्ठपब्बज्जिता जिता;

यथा यथाअसद्धम्म-

पुरणा पुरणादयो.

३. तथा तथागतोवादा,

नुगते लोकनीतियं;

कतयोगेन विदूना,

जेय्योवानत्थ कारिनो.

४. नितीध जन्तुनं सारो,

मित्ताचरियाच पीतरा;

नीतिमा सुबुद्धि ब्यत्तो,

सुतवा अत्थदस्सिमा.

५. कविहेरञ्ञका कत्वा,

सुत्तत्तं सत्थकञ्चनं;

गज्जपज्जाद्यालङ्कारं,

करोन्तीध मनोरम्मं.

६. वुत्यं विसदञाणस्स,

ञातो अत्थोतरस्स न;

सुरप्पभाय आदासो,

छायं दिस्से न माकरे.

७. महातेजोपि तेजोयं,

मत्तिकं नमुदुकंकरो;

आपो आपेति मुदुकं,

साधुवाचाच कक्खळं.

८. मुदुनाव रिपुं जेति,

मुदुना जेति दारुणं;

नोसिद्धं मुदुना किञ्चि,

यत्वतो मुदुना जये.

९. चन्दनं सीतलं लोके,

ततो चन्दंव सीतलं;

चन्दनचन्दसीतम्हा,

वाक्यं साधुसुभासितं.

१०. पत्तकल्लोदितं अप्पं,

वाक्यं सुभासितं भवे;

खुद्दितस्स कदन्नंपि,

सुत्तं सादुरसो सिया.

११. सत्थकापि बहूवाचा,

नादरा बहुभाणिनो;

सोपकारमुदासीनं,

ननुदिट्ठं नदीजलं.

१२. संसारविसरुक्खस्स,

द्वयमेवामतंफलं;

सुभासितस्ससारादो,

साधूहिरसमागमो.

१३. पासाणछत्तं गरुकं,

ततो देवानचिक्खना;

ततो वुड्ढानमोवादो,

ततो बुद्धस्स सासनं;

१४. तुलं सल्लहुकं लोके,

ततो चपलजातिको;

ततोनोवादिको ततो,

यति धम्मेपमादको.

१५. अह गच्छति हायन्ती,

सत्तानमिध जीवितं;

तस्माहि मापमत्तत्वं,

गच्छन्तु जिनसासने.

१६. पण्डितस्स पसंसाय,

दण्डोबालेन दीयते;

पण्डितो पण्डितेनेव,

वण्णितोव सुवण्णितो.

१७. सतेसु जायते सूरो,

सहस्सेसुच पण्डितो;

वुत्ता सतसहस्सेसु,

दाता भवतिवा नवा.

१८. भूपत्तंच पण्डितत्तञ्च,

नेवतुल्यं कदाचिपि;

सदेसेपूजितो राजा,

बुद्धो सब्बत्थपूजितो.

१९. क्वातिभारो समत्थानं,

किंदूरो ब्यवहारिनं;

कोविदेसो सविज्जानं,

कोपरो पियवादिनं.

२०. ननु ते येवसन्ता नो,

सागरा नकुलाचला;

अप्पम्पि मरियादं ये,

संवट्टेवि जहन्तिनो.

२१. पलयेतीतमरियादा,

भवन्तिकिर सागरा;

मरियादातिकं साधु,

नइच्छन्ति पलयेपि.

२२. सतं दीघायुकं सब्ब,

सत्तानं सुखकारणं;

असतंपन सब्बेसं,

दुक्खहेतु नसंसयो.

२३. पामोक्खे सुजने सन्ते,

सब्बेपि सुजना जना;

जातेकस्मिंसारगन्धे,

सब्बे गन्धमया दुमा.

२४. अत्तना यदि एकेन,

विनतेन महाजना;

विनयं यन्ति सब्बेपि,

को तं नासेय्य पण्डितो.

२५. सरीरस्स गुणानञ्च,

दूरमच्चन्त मन्तरं;

सरीरं खणविद्धंसि,

कप्पन्तिट्ठायिनो गुणा.

२६. यदि निच्चमनिच्चेन,

निमलं मलवाहिना;

यो सो कायेन लभेथ,

किंनलद्धं भवे नुकिं.

२७. धम्मत्थकाममोक्खानं,

पाणं संसिद्धिकारणं;

तन्निघाता किन्नहतं,

रक्खना किन्नरक्खितं.

२८. अत्ता बन्धु मनुस्सस्स,

रिपु अत्ताव जन्तुनं;

अत्ताव नियतो ञाति,

अत्ताव नियतो रिपु.

२९. अत्तनोपरिचागेन,

यंसितमनुरक्खनं;

करोन्ति सज्जनायेव,

न तं नीतिमता मतं.

३०. तिणानि भूमिरुदकं,

चतुत्थी वाक्यसुट्ठुता;

एतानि हि सतंगेहे,

नोछिन्दन्ते कदाचिपि.

३१. अम्बुं पिवन्तिनो नज्जो,

रुक्खो खादतिनो फलं;

मेघो क्वचिपि नो सस्सं,

परत्थाय सतंधनं.

३२. सतं फरुसवाचाहि,

नयाति विकतिं मनो;

तिणुक्काहि नसक्काव,

तापेतुं सागरे जलं.

३३. सम्पत्यं महत्तंचेतो,

भवत्युप्पलकोमलं;

विप्पत्यञ्च महासेले,

सिलासङ्घादकक्कसो.

३४. अत्थं महन्तमापज्ज,

विज्जं सम्पत्तिमेवच;

चरेय्यामानथद्धोयो,

पण्डितो सो पवुच्चति.

३५. नालब्भमभिपत्थेन्ति,

नट्ठम्पि नचसोचरे;

विप्पत्यञ्च नमुय्हन्ति,

येनरा तेव पण्डितो.

३६. गण्ठिट्ठाने एकपदे,

नातिमञ्ञेय्य पण्डितो;

किं अक्को वेळुपब्भारो,

तिमहादीपभानुदो.

३७. गुणदोसेसुमेकेन,

नत्थि कोचि विवज्जितो;

सुखुमालस्स पदुमस्स,