सकारन्तधातु
पुस पोसने. पोसेति, पोसयति. इमानि रूपानि किञ्चापि भूवादिगणिकं ‘‘पोसेती’’ति रूपं पटिच्च हेतुकत्तुरूपानि विय दिस्सन्ति, तथापि ‘‘अञ्ञेपि देवो पोसेती’’तिआदिकस्स चुरादिगणिकरूपस्स दस्सनतो सुद्धकत्तुवसेन वुत्तानीति दट्ठब्बं. उभिन्नं पन कारितट्ठाने ‘‘पोसापेति, पोसापयती’’ति हेतुकत्तुरूपानि इच्छितब्बानि.
पेस पटिहरणे. पेसेति, पेसयति.
पिस बलपाणनेसु. पिसेति, पिसयति.
पसि नासने. पंसेति, पंसयति.
जसि रक्खणे. जंसेति, जंसयति.
सिलेस सिलेसने. सिलेसेति, सिलेसयति. सिलेसो.
लूस हिंसायं. लूसेति, लूसयति.
पुन्स अभिमद्दने. नकारो निग्गहीतत्थं. पुंसेति, पुंसयति. नपुंसको. धातुनकारस्स लोपे ‘‘पोसो’’ इच्चपि रूपं.
तत्थ न पुंसकोति इत्थिभावपुम्भावरहितो पुग्गलो. सो हि पुरिसो विय सातिसयं पच्चामित्ते न पुंसेति अभिमद्दनं कातुं न सक्कोतीति नपुंसकोति वुच्चति. केचि पन ‘‘न पुमा, न इत्थी’’ति नपुंसकोति वचनत्थं वदन्ति. तथा हि सद्दसत्थविदू तं पुग्गलं नपुंसकलिङ्गवसेन नपुंसकन्ति वदन्ति.
धूस कन्तिकरणे. धूसेति, धूसयति.
रुस रोसने. रोसनं कोपकरणं. रोसेति, रोसयति. रोसो. रोसोति कोधो.
ब्युस उस्सग्गे. ब्योसेति, ब्योसयति.
जस हिंसायं. जासेति, जासयति.
दंस दंसने. दंसेति, दंसयति. दंसनो. दंसनोति दन्तो. दंसन्ति खादनीयं वा भोजनीयं वा एतेनाति दंसनो.
दसि दस्सने च. चकारो दंसनं अपेक्खति. दंसेति, दंसयति. विदंसेति, विदंसयति सूरियो आलोकं.
तस्स सन्तज्जने. तस्सेति, तस्सयति पुरिसो चोरे.
वस्सु सत्तिबन्धने. सत्तिबन्धनं समत्थताकरणं. वस्सेति, वस्सयति.
जस ताळने. ताळनं पहरणं. जासेति, जासयति.
पस बन्धने. पासेति, पासयति. पासो. पासन्ति बन्धन्ति सत्ते एतेनाति पासो, सकुणपासादि.
घुसि विसद्दने. विसद्दनं उग्घोसनं. घोसेति, घोसयति. घोसो.
लस सिल्ययोगे. सिल्ययोगो लासियं नाटकनाटनं रेचकदानं. लासेति, लासयति. लासेन्तो, लासेन्ती. अत्रायं पाळि ‘‘वादेन्तियापि लासेन्ति, नच्चन्तियापि लासेन्ति, लासेन्तियापि नच्चन्ती’’ति. तत्थ लासेन्तीति या उप्लवमाना विय उट्ठहित्वा लासियनाटकं नाटेन्ति, रेचकं देन्ति.
भूस अलङ्कारे. भूसेति, भूसयति. विभूसेति, विभूसयति. भूसनं, विभूसनं.
वस सिनेहनछेदावहरणेसु. अवहरणं चोरिकाय गहणं. वासेति, वासयति. वसा.
तास वारणे. वारणं निवारणं. तासेति, तासयति.
धस उञ्छे. धासेति, धासयति.
भस गहणे. भासेति, भासयति.
पुस धारणे. पोसेति, पोसयति, आभरणं धारेतीति अत्थो.
तुसि पिसि कुसि दसि भासायं. तुंसेति, तुंसयति. पिंसेति, पिंसयति. कुंसेति, कुंसयति. दंसेति, दंसयति.
खुसि अक्कोसने. खुंसेति, खुंसयति. खुंसना.
गवेस मग्गने. गवेसेति, गवेसयति. गवेसको, गवेसितो, गवेसना, गवेट्ठि.
वास उपसेवायं. वासेति, वासयति. वासो, आवासो.
हिसि हिंसायं. हिंसेति, हिंसयति.
निवास अच्छादने. वत्थं निवासेति, निवासयति. पुब्बण्हसमयं निवासेत्वा.
अंस सङ्घाते. अंसेति, अंसयति. अंसो, अंसा.
एत्थ च अंसोति कोट्ठासोपि खन्धोपि वुच्चति. अंसाति अरिसरोगो.
मिस सज्जने. मेसेति, मेसयति.
रस अस्सादने. रसेति, रसयति. रसो. रसियते अस्सादियते जनेहीति रसो.
रस सिनेहने. रसेति, रसयति. रसो.
तत्थ रसेतीति सिनेहति. रसोति सिनेहो, सिनेहसम्बन्धो सामग्गिरसोति वुच्चति, यं सन्धाय ब्राह्मणा भगवन्तं ‘‘अरसरूपो समणो गोतमो’’ति अवोचुं.
सिय असब्बप्पयोगे. सेसेति, सेसयति. सेसो. विपुब्बो अतिसये, विपुब्बो अतिसये, विपुब्बो सिसधातु अतिसये वत्तति, विसेसेति, विसेसयति. विसेसो, विसिट्ठो, विसेसनं.
मिस्स सम्मिस्से. मिस्सेति, मिस्सयति. सम्मिस्सेति, सम्मिस्सयति. मिस्सो, मिस्सो, मिस्सितो, सम्मिस्सितो, सम्मिस्सो इच्चादीनि. अलम्बुसाजातके मिस्साति इत्थीनं वत्तब्बनामं, पुरिसेहि सद्धिं सम्मिस्सनताय.
जुस परितक्कने. जोसेति, जोसयति.
मस पहासने. मसेति, मसयति.
मरिस तितिक्खायं. मरिसेति. मरिसयति.
पिस पेसने. पेसेति, पेसयति. पेसको, पेसितो.
घुस सद्दे. घोसेति, घोसयति. उग्घोसयुं बोधिमण्डे पमोदिता. घोसो.
दिसी उच्चारणे. देसेति, देसयति. देसको, देसेता, देसितो, देसना.
वस अच्छादने. वासेति, वासयति. निवासेति, निवासयति. वत्थं.
सकारन्तधातुरूपानि.