९. बुद्धवम्मवाणिजकवत्थुम्हि अयमानुपुब्बीकथा

जम्बुदीपे किर पाटलिपुत्तनगरे बुद्धवम्मो नाम वाणिजको अहोसि वाणिजककम्मेन जीवमानो. सो अपरभागे सत्थवाहेहि सद्धिं गामनिगमजनपद राजधानीसु वाणिज्जं पयोजयमानो विचरति, तस्मिं समये भगवानेकभिक्खुसहस्सपरिवुतो जनपदचारिकं चरति बहू देवमनुस्से संसारकन्तारा उत्तारेन्तो. तदा सो भगवन्तं अद्दस द्वत्तिंसलक्खणानुब्यञ्जनपतिमण्डितं जलमानसुवण्णमेरुं वियविरोचमानं महाभिक्खुसङ्घपरिवुतं, दिस्वा परमपीतिया फुटसरीरो अञ्जलिं पग्गय्ह भगवन्तं उपसङ्कमित्वा वन्दित्वा सायण्हे भगवन्तं भत्तेन निमन्तेसि बुद्धसासने अपरिचितभावेन. अथस्स भगवा विकालभोजना पटिविरता तथागताति आह. अथ सो भगवन्तं वन्दित्वा किं भन्ते भगवन्ता विकाले भुञ्जिस्सन्तीति, अथस्स कथं पटिच्च भगवा अट्ठविधं पानं तथागतानं विकाले भुञ्जितुं कप्पति. सेय्यथिदं, अम्बपानं जम्बुपानं चोचपानं मोचपानं फारुसकपानं मधुपानं मुद्दिकपानं सालूकपानन्ति. तं सुत्वा वाणिजो सहसक्कारारसेहि मुद्दिकपानं कत्वा बुद्धपमुखस्स भिक्खुसङ्घस्स अदासि, सभिक्खुसङ्घो सत्था परिभुत्तपानीयरसो तस्स धम्मं देसेत्वा जनपदचारिकं पक्कामि. सोपि पसन्नमानसो हुत्वा निवत्तो सद्धिं वाणिजकेहि तेसु तेसु जनपदेसु वाणिज्जं पयोजेन्तो महावत्तनीयंनाम कन्तारं पापुणि, तत्त तेसं सब्बेसुयेव सकटेसु पानीयं परिक्खयमगमासि. तत्थ सब्बमनुस्सानंच बलीवद्दानंच पानीयं नाहोसि. अथ सो वाणिजो पिपासाभिभूतो तेसु तेसु सकटेसु पानीयं परियेसन्तो विचरति. अथेकस्मिं सकटे मनुस्सा तं दिस्वा कारुञ्ञेन एत्थागच्छ, इमस्मिं कोळम्बे थोकं पानीयं अत्थि पिवाति वदिंसु. त तो सो गन्त्वा पानीयं पिवि. तस्स तं रसं मुद्दिकपानरससदिसं अहोसि, पिवन्तोव सो एवं चिन्तेसि. सम्मासम्बुद्धस्स तदा मे दिन्नमुद्दिकपानस्स निस्सन्दो अज्ज सम्पत्तो भविस्सतीति अच्छेरब्भुतचित्तो सोमनस्सजातो गन्त्वा सयमेव चाटिया पिधानं विवरि. सकलापि सा चाटि मुद्दिकपानेन परिपुण्णा अहोसि. ततो सो र सव न्तं ओजवन्तं अपरिक्खयं दिब्बपानसदिसं पानीयं दिस्वा परमाय पीतिया फुटसरीरो उग्घोसेसि सब्बे पानीयं पिवन्तूति. तं सुत्वा सब्बे सन्निपतित्वा पानीयं दिस्वा अब्भुतचित्ता जाता. वाणिजो तेसं मज्झे बुद्धानुभावं पकासेन्तो आह.

१. पस्सथेदं भवन्तो भो, आनुभावं महेसिनो;

अचिन्तनीयमच्छेरं, सन्दिट्ठिक मकालिकं.

२. पसन्नमनसा बुद्धे, दिन्नं पानीयकं मया;

विपच्चति इदानेव, तं दानं मुनिवाहसा.

३. ओजवन्तं सुखन्नंव, सीतलं मधुरो दकं;

दिब्बपानंव देवानं, जातमब्भुतमक्खयं.

४. सीलवन्तेसु को नाम, न ददेय्य विचक्खणो;

इध लोके परत्तेच, सुखदं दान मुत्तमं.

५. यथि च्छितं गहेत्वान, पिवन्तु मधुरो दकं;

भाजनानिच पूरेत्वा, यन्तु सब्बे यथिच्छितन्ति.

एवञ्च पन वत्वा सब्बे मनुस्सेच बलीवद्देच मुद्दिकरसेनेव सन्तप्पेसि. ततो ततो आगतापि पानीयं पिवन्तोच पानीयं अक्खयं अहोसि. ततो वाणिजो सत्थवाहेहि सद्धिं वाणिज्जं पयोजेत्वा सकनगरं आगच्छन्तो भगवन्तं पस्सित्वा गमिस्सामीति वेळुवनं गन्त्वा सत्थारं वन्दित्वा कतानुञ्ञो एकमन्ते निसीदि. सत्थापि तेन सद्धिं मधुरपटिसन्थारमकासि. उपासकोपि भन्ते तुम्हाकं पाटिहारियं दिस्वा पसन्नो वन्दित्वा गमिस्सामीति आगतोम्हि, एवञ्चे वञ्च पाटिहारियन्ति वित्थारेन कथेसि. अथस्स भगवा धम्मं देसेसि. सो धम्मं सुत्वान सत्थारं स्वातनाय निमन्तेत्वा महादानं दत्वा अत्तनो गेहमेव अगमासि. सो ततो पट्ठाय दानादीनि पुञ्ञानि कत्वा ततो चुतो देवलोके द्वादसयोजनिके कनकविमाने देवच्छरापरिवुतो देविस्सरियसमन्नागतो निब्बत्ति. तस्स पुब्बकम्मपकासनत्थं तत्थ तत्थ रतनभाजनेसु दिब्बमयेहि मुद्दिकपानेहि परिपुण्णं अहोसि. पानीयं पिवित्वा देवा नच्चन्ति वादेन्ति कीळन्तीति.

६. न विपुलजिनसारं जानमानो जनेवं,

लभति विपुलभोगं तोयमत्तस्स दाना;

विदितगुणगणा भो तीसु वत्थूसु तुम्हे,

लभथ खलु विसेसं सीलवन्तेसु दानाति.

बुद्धवम्मवाणिजकस्स वत्थुं नवमं.