सरणानिवग्ग

पठम महानामसुत्त

पुच्छा – तत्थेव आवुसो ततिये सरणानिवग्गे पोराणकेहि धम्मसंगाहकमहाथेरेहि पठमं संगीतं पठममहानामसुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सक्केसु भन्ते कपिलवत्थुस्मिं निग्रोधारामे महानामं सक्कं आरब्भ भासितं. महानामो भन्ते सक्को भगवन्तं एतदवोच ‘‘इदं भन्ते कपिलवत्थु इद्धञ्चेव फीतञ्च बाहुजञ्ञं आकिण्णमनुस्सं सम्बाधब्यूहं, सो ख्वाहं भन्ते भगवन्तं वा पयिरुपासित्वा मनोभावनीये वा भिक्खू सायन्हसमयं कपिलवत्थुं पविसन्तो भन्तेनपि हत्थिना समागच्छामि, भन्तेनपि अस्सेन समागच्छामि, भन्तेनपि रथेन समागच्छामि, भन्तेनपि सकटेन समागच्छामि, भन्तेनपि पुरिसेन समागच्छामि, तस्स मय्हं भन्ते तस्मिं समये मुस्सतेव भगवन्तं आरब्भ सति, मुस्सति धम्मं आरब्भ सति, मुस्सति सङ्घं आरब्भ सति, तस्स मय्हं भन्ते एवं होति इमम्हि चाहं समये कालं करेय्यं, का मय्हं गति, को अभिसम्परायो’’ति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘मा भायि महानाम, मा भायि महानाम, अपापकं ते मरणं भविस्सति अपापिका कालं किरिया’’ति एवमादिना भगवता भासितं.

दुतिय सरणानिसक्कसुत्त

पुच्छा – तत्थेव आवुसो धम्मसंगाहकमहाथेरेहि पञ्चमं संगीतं दुतियसरणानिसक्कसुत्तं भगवता कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सक्केसु भन्ते कपिलवत्थुस्मिं निग्रोधारामे महानामंयेव सक्कं आरब्भ भासितं.

महानामो भन्ते सक्को भगवन्तं एतदवोच ‘‘इध भन्ते सरणानि सक्को कालङ्कतो, सो भगवता ब्याकतो ‘सोतापन्नो अविनिपातधम्मो नियतो सम्बोधिपरायणो’ति. तत्र सुदं भन्ते सम्बहुला सक्का सङ्गम्म समागम्म उज्झायन्ति खीयन्ति विपाचेन्ति ‘अच्छरियं वत भो, अब्भुतं वत

भो, एत्थ दानि को न सोतापन्नो भविस्सति, यत्र हि नाम सरणानि सक्को कालङ्कतो, सो भगवता ब्याकतो ‘सोतापन्नो अविनिपातधम्मो नियतो सम्बोधिपरायणो’ति, सरणानि सक्को सिक्खाय अपरिपूरकारी अहोसी’’ति तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘यो सो महानाम दीघरत्तं उपासको बुद्धं सरणं गतो, धम्मं सरणं गतो, सङ्घं सरणं गतो, सो कथं विनिपातं गच्छेय्या’’ति एवमादिना भगवता भासितं.

पठम अनाथपिण्डिकसुत्त

पुच्छा – तत्थेव आवुसो पोराणकेहि धम्मसंगाहकमहाथेरेहि छट्ठं संगीतं पठमअनाथपिण्डिकसुत्तं कत्थ कं आरब्भ किस्मिं वत्थुस्मिं केन कथञ्च भासितं.

विस्सज्जना – सावत्थियं भन्ते अनाथपिण्डिकं गहपतिं आरब्भ आयस्मता सारिपुत्तत्थेरेन धम्मसेनापतिना भासितं.

आयस्मा भन्ते सारिपुत्तत्थेरो आयस्मता आनन्दत्थेरेन पच्छासमणेन सद्धिं येन अनाथपिण्डिकस्स गहपतिस्स निवेसनं तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि, निसज्ज खो आयस्मा सारिपुत्तो अनाथपिण्डिकं गहपतिं आबाधिकं दुक्खितं बाळ्हगिलानं एतदवोच ‘‘कच्चि ते गहपति खमनीयं कच्चि यापनीयं, कच्चि दुक्खा वेदना पटिक्कमन्ति, नो अभिक्कमन्ति, पटिक्कमोसानं पञ्ञायति, नो अभिक्कमो’’ति, न मे भन्ते खमनीयं, न यापनीयं, बाळ्हा मे दुक्खा वेदना अभिक्कमन्ति, नो पटिक्कमन्ति, अभिक्कमोसानं पञ्ञायति, नो पटिक्कमोति. तस्मिं भन्ते वत्थुस्मिं ‘‘यथा रूपेन खो गहपति बुद्धे अप्पसादेन समन्नागतो अस्सुतवा पुथुज्जनो कायस्स भेदा परं मरणा अपायं दुग्गतिं विनिपातं नियरं उपपज्जति तथारूपो ते बुद्धे अप्पसादो नत्थि, अत्थि च खो ते गहपति बुद्धे अवेच्चप्पसादो ‘इतिपि सो भगवा अरहं सम्मासम्बुद्धो…पे… भगवा’ति तञ्च पन ते बुद्धे अवेच्चप्पसादं अत्तनि समनुपस्सतो ठानसो वेदना पटिप्पस्सम्भेय्या’’ति एवमादिना आयस्मता सारिपुत्तत्थेरेन धम्मसेनापतिना भासितं.

यस्स सद्धा तथागते, अचला सुप्पतिट्ठिता;

सीलञ्च यस्स कल्याणं, अरियकन्तं पसंसितं.

सङ्घे पसादो यस्सत्थि, उजुभूतञ्च दस्सनं;

अदलिद्दोति तं आहु, अमोघं तस्स जीवितं.

तस्मा सद्धञ्च सीलञ्च, पसादं धम्मदस्सनं;

अनुयुञ्जेथ मेधावी, सरं बुद्धानसासनं.