२२. दास्स दं वा मिमेस्व+द्वित्ते
अद्वित्ते वत्तमानस्स दास्स दं होति वा मिमेसु. वग्गन्तं, दम्मि देमि, दम्म देम. ईकारे दीयति इच्चादि. अनागतत्थे इञागमे सरणोपादि, ददिस्सति, ददिस्सन्ति. दज्जिस्सति, दज्जिस्सन्ति. लविकरणे दस्सति, दस्सन्ति. अज्जतने-अददि, अददिंसु, अदज्जि, अदज्जिंसु, अदासि, अदंसु. अनज्जतने-अददा, अददु. कालातिपत्तियं-अददिस्स अदज्जिस्स, ले अदस्स, दस्संसु. एय्यादिम्हि-ददे ददेय्य दज्जे दज्जेय्य. ‘‘टा’’ति बहुलाधिकारा दज्जादेसा परस्स एय्यस्स टा, दज्जा, दज्जुं दज्जेय्यं ददेय्युं. त्वादीसु-ददातु, ददन्तु, दज्जतु, दज्जन्तु, लस्से+कारे देतु, देन्तु इच्चादि. सब्बत्थ कम्मेपि योजनीयं.
धा=धारणे, त्यादिम्हि चग्गहणेन द्वित्ते पुब्बाकारस्स रस्सत्ते ललोपे ‘‘चतुत्थदुतियानं ततियपठमा’’ति पुब्बधकारस्स दकारे च कते दधाति, दधन्ति. पिपुब्बो, ‘‘तदमिना’’ दिना आस्स लोपो, ‘‘धास्स हो’’ति द्वित्ते परस्स धास्स हकारो, द्वारं पिदहति, पिदहन्ति. लस्से+कारे निधेति, निधेन्ति. कम्मे-विधीयति, विधीयन्ति इच्चादि. धस्सति, पिदहिस्सति, परिदहेस्सति. अधासि, पिदहि. अधस्स, पिदहिस्स. दधे दधेय्य, पिदहे पिदहेय्य. ददातु, पिदहतु, निधेतु, निधेन्तु इच्चादि. (जुहोत्यादयो).
भूवादि च जुहादि च, हुवादिधातवो चि+मे;
सवुद्धिकभूवादीहि, तिधा भेदं उपेन्ति ते.
(भूवादिनयो.)
अधुना विकरणपभेदपकासनत्थं रुधादीनं अट्ठगणानं कानिचि रूपानि उदाहरियन्ते –
रुध=आवरणे, त्यादयो होन्ति. एव+मुपरिपि सब्बगणेसु.