७४. गरुपुब्बा रस्सा रे+न्तेन्तीनं

गरुपुब्बस्मा रस्सा न्ते+न्तीनं रे वा होति.

अक्खरनियमो छन्दं,

गरुलहुनियमो भवे वुत्ति;

दीघो संयोगादिपुब्बो,

रस्सो गरु लहु तु रस्सो.

गच्छरे गच्छन्ति. त्वं गच्छसि, तुम्हे गच्छथ. अहं गच्छामि, मयं गच्छाम. च्छादेसाभावपक्खे ‘‘ऊ लस्से’’ति एकारे गमेति. परलोपे गमेन्ति. गमेसि, गमेथ. गमेमि, गमेम. परच्छक्केपि सो गच्छते, गच्छरे गच्छन्ते. गच्छसे, गच्छव्हे. गच्छे, गच्छाम्हे.

पुरे अधम्मो दिब्बति, पुरा मरामीति च तंसमीपे तब्बोहारूपचारेन वत्तमानवचनं. वुत्तञ्हि –

आरद्धा+निट्ठितं किच्चं, वत्तमानन्ति वुच्चति;

वत्तमानसमीपञ्च, वत्तमानन्ति वुच्चति.

किमिव ते –

गङ्गाच तंसमीपञ्च, यतो गङ्गाति ञायते;

गङ्गायं पातु+मागच्छ, घोसो गङ्गाय+मित्यपि.

मुख्या+मुख्यत्थभेदेन, वत्तमानं ततो द्विधा;

मुख्यञ्हि रुळ्हि+मापन्नं, त+दारोपा अमुख्यताति.

पुरे+पुरासद्देहि वा अनागतता गम्यते, तदा तस्स वत्तमानत्ता. कालब्यत्तयो वा एसो, भवन्त्येव हि कालन्तरेपि त्यादयो बाहुलका ‘‘सन्तेसु परिगूहामि’’ ‘‘कायस्स भेदा अभिसम्परायं, सहब्यतं गच्छति वासवस्स’’ ‘‘अतिवेलं नमस्सिस्सं’’ति. ‘‘कुतो नु त्वं आगच्छसि, राजगहतो आगच्छामी’’तिआदीसु पन पच्चुप्पन्नसमीपे वत्तमानवचनं.