नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स
नीतिमञ्जरी
१. कुलक्खये विनस्सन्ति,
कुलधम्मा सनन्तना;
धम्मे नट्ठे कुलं सब्बं,
अधम्मो अभिभू खलं.
२. अधम्माभिभवा दन्ता,
पदुस्सन्ति कुलित्थियो;
थीसु दुट्ठा स्व धम्मेन,
जायते वण्णसङ्करो.
३. पियं भासे गुणग्गाहो,
सूरो सिया विकन्तनो;
दाता चन्दसमा नारी,
दिट्ठं दिट्ठं नहासये.
४. कुतोत्थि कुमित्ते सच्चं,
कुदारे रतिवड्ढनं;
कुदेसम्हि मनो रम्मं,
कुराजे भोगसम्पदं.
सङ्केतेव अमित्तस्मिं,
मित्तस्मिं पि नविस्ससे;
अभया भय मुप्पन्नं,
अपि मूलानि कन्तति.
अदिट्ठोव परो सेय्यो,
दुम्मित्तो नो विस्सासिको.
अग्गिहोमफलं वेदो,
सत्थंसीलफलं मतं;
रतिपुत्तफलं नारी,
दानभुत्तिफलं धनं.
असच्चं साहसं माया,
मूळ्हत्त म तिलोभता;
असोचं निद्दयत्तञ्च,
थीनं दोसा सभावजा.
जायाय भत्तुनो भारो,
सिस्सेन गुरुनो कतो;
अमच्चकेहि राजस्स,
पितरानं निजेनच.
५. उय्यमेन हि सिज्झन्ति,
कम्मानि न मनोरथा;
न हि सुत्तस्स सीहस्स,
पवीसन्ति मुखे मिगा.
अतिसीतं अतिउण्हं,
अतिसायमिदं अहु;
इति विसट्ठकम्मन्ते,
खणा अच्चेन्ति माणवे.
आदानस्स पदानस्स,
कत्तब्बस्स च कम्मुनो;
खिप्पं अकय्यमानस्स,
काले पिवति सम्पदं.
नादब्बे निहिता काचि,
क्रिया फलवती भवे;
नब्यापारसतेनापि,
सुकोव पाठते बको.
यो दन्धकाले तरति,
तरणीये च दन्धये;
सुक्खपण्णं व अक्कम्म,
अत्थं भञ्जति अत्तनो.
६. यं ददाति यं भुञ्जति,
तदेव धनिनो धनं;
अञ्ञे मतस्स कीळन्ति,
दारेहिपि धनेहिपि.
दानोपभोगहीनेन,
धनेन धनिनो सुखं;
को विसेसो दलिद्दस्स,
अधिकं धनरक्खणं.
निजसोख्यं निरुन्धन्तो,
नीचभोगो मितम्पचो;
धनं सञ्चयते यो सो,
परभारवहो पसु.
यं उस्सुका सङ्खरोन्ति,
अलक्खिका बहुं धनं;
सिप्पवन्तो असिप्पावा,
लक्खि वा तानि भुञ्जति.
७. सम्पत्यं महतं चित्तं,
भवे उप्पले कोमलं;
विपत्यंच महासेल,
सिलासङ्घातकक्कसं.
८. असम्भब्यगुणं थुत्वा,
खेदो मुधाव जायते;
अव्हायं चन्द मु ल्लोक्य,
नचन्दोत मु पागमी.
९. सच्चं मुखम्हि धारेय्य,
कण्णे सुतं भुजे जयं;
हदयम्हि खमं वीरं,
लोकादासंच लोचने.
सद्दमत्तं नफन्देय्य,
अञ्ञत्वा सद्दकारणं;
सद्दहेतुं परिञ्ञाय,
पमोदो वा भयो तथा.
सब्बसुत म धीयेय्य,
हीनमुक्कट्ठमज्झिमं.
१०. दुन्नारिया कुलं सुद्धं,
पुत्तो नस्सति लालना;
समिद्धि अनया बन्धु,
पवासा मदना हिरी.
लालये पञ्चवस्सानि,
दसवस्सानि तालये;
पत्तेतु सोळसेवस्से,
पुत्तं मित्तंव आचरे.
लालने बहवो दोसा,
लालने बहवो गुणा.
पापा निवारयति योजयते हिताय,
गुय्हानि गूहति गुणं पकटीकरोति;
आपत्तिकञ्च नजहाति ददाति काले,
सम्मित्त लक्खणमिदं पवदन्ति सन्तो.
११. दुज्जनो जीयते युत्या,
निग्गहेन नधीमता;
निपात्यते महारुक्खो,
तस्समीप खतिक्खया.
वने मिगाच लुद्धानं,
दुज्जनानञ्च सज्जना;
अकारणवेरी होन्ति,
तिणभक्खा सुपेसला.
पादलग्गं करट्ठेन,
कण्डकेनेव कण्डकं.
बालं नपस्से नसुणे,
नचबालेन संवसे;
बालेनाल्लापसल्लापं,
नकरे नचरोचये.
१२. उप कत्तुं यथा खुद्दो,
समत्थो नतथामहा;
कूपो हि हन्ति पिपासं,
नतु पायो महम्बुधि.
१३. आदानस्स पदानस्स,
कत्तब्बस्सच कम्मुनो;
खिप्पं अकरमानस्स,
कालो भक्खति तं रसं.
नक्खत्तं पटिमानेन्तं,
अत्थो बालं उपज्झगा;
अत्थो अत्थस्स नक्खत्तं,
किं करिस्सन्ति तारका.
अजरामरोव पञ्ञो,
विज्जमत्थञ्च चिन्तये;
गहितोविय केसेसु,
मच्चुना धम्ममाचरे.
१४. वज्जा गुरूच मन्तीच,
तयो रट्ठाभिसङ्खता;
जीवीत दक्ख कोसानं,
वड्ढना नासनाच ते.
१५. थिरेन कम्मं वड्ढति,
अथिरेन तुरेन नो;
फलन्ति समये रुक्खा,
सित्तापि बहुवारिना.
वायामेथेव पुरिसो,
ननिब्बिन्देय्य पण्डितो.
पयतनो तादिसो नेव,
कय्यो येन फलं नहि;
सेलग्गे कूपखणना,
कथं तोयसमागमो.
ञाणङ्कुसेन सम्मग्गं,
निय्यत्युस्साहकुञ्जरो.