९. पञ्हे
पच्छिमं पच्छिमं पदन्तिआदीसु पञ्होति पुरिमं पदं, सम्पुच्छनाति पच्छिमं पदन्तिआदिना दट्ठब्बं. समेच्च अञ्ञमञ्ञं पुच्छना सम्पुच्छना, याचनं देही त्यादिना याचनमत्थं, इट्ठस्सासम्पत्तस्सात्थनमिट्ठासिंसनं. पत्तकालवसेन च विसयभेदेन भिन्नाय पीति योजेत्वा अत्थो दट्ठब्बो. पत्तकालं दस्सेति निमित्तभूतस्सातिआदिना. निमित्तभूतस्साति तंतंकिच्चसम्पज्जने कारणभूतस्स. विधि नाम दिट्ठधम्मिकसम्परायिक निमन्तणामन्तणाज्झेसनपेसनानि. एत्थ च अनुञ्ञापत्तकालेसु च पञ्चमी विहिता परेहि, दिट्ठधम्मिकादीसु पञ्चसु सत्तमी. इध पन ते द्वेपि विधिविसेसायेवाति विधिम्हि अन्तोकरित्वा एय्यादिं विधातुं यं वुत्तं वुत्तिकारेन, तदिदानि वत्तुकामो आह- ‘अनुञ्ञापत्तकालेसुपि’च्चादि. विधिप्पतीतिमेव पकासेति ‘एवं करेय्यासी’’तिच्चादिना. अनुजानन्तोपि दीपेन्तोपि किरियासु ब्यापारेतियेवाति ब्यापारणम्पतीतितोति योजेत्वा अत्थो वेदितब्बो.
पेसनेपि केसञ्चि ब्याकरणञ्ञूनं सत्तमीविधिच्छितोतिवुत्तिकारेन यं वुत्तं, तं दानि वत्तुमाह- ‘पेसने पि’च्चादि. समूलतन्ति केसञ्चि सद्दिकानं सत्तमीविधिविधानमूलेन समूलतं. ‘‘अनुमतिपरिकप्पत्थेसु सत्तमी’’ति (३-१-११) कच्चानसुत्तं. कत्तुमिच्छतो परस्स अनुजाननं अनुमति, परिकप्पनं सल्लक्खणं निरूपनं परिकप्पो हेतुफलकिरिया सम्भवो च, तस्मिं अनुमत्यत्थे च परिकप्पत्थे च सत्तमीविभत्ति होतीति अत्थो. अत्थग्गहणेन विधिनिमन्तणामन्तणाज्झेसन पत्थनापत्तकालेसु च.