५६. वच्छा

तरो होतीति वुत्तेपि तेहि तरो होतीति विञ्ञायति, वच्छादीहीति सुतत्ता पन वच्छादीनन्ति च विञ्ञायतीति वच्छादीनन्तिआदिना वुत्तिगन्थोपदस्सनं. ननु तनुत्ते ववच्छादीहि पच्चयो विधीयते, ये च सरीरेन किसावच्छादयो, तत्राप्यविसेसेन पयोगो पसज्जति [पयोपसज्जने (पोत्थके)] विसेसानुपादानतो, तस्मा कथमत्र सभावस्सेव तनुत्तं विञ्ञायते येनेवं विवटमिच्चाह- ‘वच्छादिसद्दान’ मिच्च-दि, वच्छादीहि पकतीति पच्चये विधीयमाने तासं पवत्तिनिमित्तं वयोविसेसादि, यस्मिं सति वच्छादयो सद्दा दब्बे-भिनिविसन्ते, तं पच्चया-सन्नं, न च किसत्तस्स भावा दब्बे वच्छादिसद्दा पवत्तन्ते. अतो तस्सेव सद्दप्पवत्तिनिमित्तस्स तनुत्ते युत्तं पच्चयेन भवितुं, (न) तनुत्तमत्तेति मञ्ञते. पवत्तिनिमित्तं सम्बन्धि आसन्नन्ति समानाधिकरणानि.

वच्छो पठमवयो, तस्स तनुत्तं दुतियवयप्पत्ति. दुतियञ्हि वयं पप्पोन्तस्स वच्छस्स पठमो वयो वच्छसद्दस्स पवत्तिनिमित्तं किञ्चिमत्तावसेसं भवति अमुमेवाह-‘सुसुत्तस्से’च्चादिना. उक्खोतरुणोदुतियवयप्पत्तो वुच्चते, तस्स तनुत्तं ततियवयप्पत्ति. ततियञ्हि वयप्पत्तकाले दुतियस्स वयस्स उक्खसद्दप्पवत्ति निमित्तस्स किञ्चिमत्ता वसेसतो [वसिस्सते (पोत्थके)] जातिसङ्करत्ता गद्दभजातिया वळवाजातिया च मिस्सत्ता. भारवाहकत्तम्पति यो समत्थो, सो उसभोत्युच्चते, यदातु तस्स भारवाहकत्ते सामत्थियं मन्दं भवति परिक्खीणं, तदा तनुत्तम्भवतीत्याह- ‘सामत्थियस्स तनुत्तं अप्पबलता’ति.