५१. तस्स

ननु च सङ्ख्यासद्दो सङ्ख्याने सङ्ख्येय्ये च वत्तते, कथमेत्थ सङ्ख्यानेवसिता वुत्ति येनेवं विवरणं कतमिच्चाह- ‘यदिपि’च्चादि, पच्चासन्नं सङ्ख्यासद्दस्साति अधिप्पायो. इमिना च करणसाधनो-यं पूरणसद्दोति विञ्ञापेति. यतोति वुत्तयं सद्दसम्बन्धिना तंसद्देन सेति उल्लिङ्गितस्स सङ्ख्यातिअत्थमुपदस्सिय सायेव पूरीयतेतीमस्स कम्मभावेन तिट्ठतीति दस्सेतुं तेन पूरणेन पूरीयते’ति आह.

सम्पज्जतेति पूरीयतेत्यस्सत्थमाचिक्खति. अनेनेतं दस्सेति ‘‘(न) घटिकादीनमिव दब्बानं दब्बन्तरे नातिरित्तीकरणं सङ्ख्याय पूरणं किञ्चरहि तस्स समप्पत्तियेवा’’ति. अथ कायं वचोयुत्ति ‘सासङ्ख्या पूरीयते येने’ति, यावता साति यस्मा पच्चयो विहितो तस्स सङ्ख्यासद्दस्स परामासो तस्स च पूरणेन अभेदोच्चासङ्कियाह- ‘अभेदेनोच्चते सङ्ख्या पूरीयते येनेती’ति अभिधानाभिधेय्यानमभेदोपचारेन वुच्चतीत्यत्थो, सङ्ख्येय्यपूरणे डो न होतीति वत्वा तदत्थं विभावेतुमाह- ‘द्वादसन्न’मिच्चादि. सो घटो तासं घटिकानं पूरणो दब्बानं दब्बन्तरे नाति रित्तीकरणवसेन. वीसतिया पूरणोतिआदिना विग्गहो.