४७. तग्घो
‘‘पमाणपरिमाणेहि सङ्ख्यायचापि संसये मत्तोवत्तब्बो’’ति (५-२-३७) पाणिनियवत्तब्बकारवचनं, तत्थ पमाण मायामो. सङ्ख्यायाति पञ्चमी. एतेहि संसये मत्तो वत्तब्बोति अत्थो. विदत्थिमत्तं रतनमत्तं वातिआदीनि कमेन तत्थोदाहरणानि.
न वत्तब्बन्ति यथावुत्तवत्तब्बवचनं पटिक्खिपति. पटिक्खित्ते तस्मिं विदत्थिमत्तं रतनमत्तं वातिआदि(ना) यंकिञ्चि दण्डपुब्बण्णादिकं [पण्णादिकं (पोत्थके)] संसयितं, तेन मानसङ्खातस्स परिच्छेदस्साभावा कथमेते पयोगा सियुन्ति आसङ्किय तत्थ कारणमाह- ‘तथाभ्यूहनतो सिद्धत्ता’ति. तथाभ्यूहनतोति विदत्थिमानम्पमाणमस्स रतनम्मान मस्सात्यादिना तेनप्पकारेन अभ्यूहनतो अभ्युपगमतोति अत्थो. संसयो च नाम उभयपक्खपरामसने सति सियाति यथावुत्तमब्भूहनं साधेतुमाह-नान्तरेने’च्चादि. पक्खद्वयेहीति विदत्थि मानमस्स रतनम्मानमस्साति एवमादिकेहि पक्खद्वयेहि. अभ्यूहनं संसयस्साति गम्यते. जण्णु मानमस्स जण्णुतग्घं.