बावीसतिम परिच्छेद

गामणिकुमार सुति

१. एळारं घातयित्वान, राजा’हु दुट्ठगामणि;

तदत्थ दीपनत्थाय, अनुपुब्बकथा अयं.

२. देवानं पियतिस्सस्स, रञ्ञो दुतियभातिको;

उपराजा महानागो, नामानु भातुनो पियो.

३. रञ्ञो देवी सपुत्तस्स, बाला रज्जाभिकामिनि;

उपराजवधत्थाय, जातचित्ता निरन्तरं.

४. वापिं तरच्छनामं सा, कारापेन्तस्स पाहिणि;

अम्बं विसेन योजेत्वा, ठपेत्वा अम्बमत्थके.

५. तस्सा पुत्तो सहगतो, उपराजेन बालको;

भाजने विवटेयेव, तं अम्बं खादिया’मरि.

६. उपराजा ततोयेव, सदार बल वाहनो;

रक्खिहुं सकमत्तानं, रोहणा’भिमुखो अगा.

७. यट्ठालय विहारस्मिं, महेसी तस्स गब्भिनी;

पुत्तं जनेसि सो तस्स, भातु नाम मकारयि.

८. ततो गन्त्वा रोहणं सो,

इस्सरो रोहणे’खिलो;

महा भागो महा गामे,

रज्जं कारेसि खत्तियो.

९. कारेसि सो नागमहा-विहारं सकनामकं;

उद्धकन्दरकादी च, पिहारे कारयी बहू.

१०. यट्ठालय कतिस्सो सो, तस्स पुत्तो तदच्चये;

हत्थेव रज्जं कारेसि, तस्स पुत्तो’भयो तथा.

११. गोट्ठाभयसुतो काक-वण्णतिस्सोति विस्सुहो;

तदच्चये तत्थ रज्जं, सो अकारेसि खत्तियो.

१२. विहारदेवि नामा’सि, महेसी तस्स राजिनो;

सद्धस्स सद्धासम्पन्ना, धीता कल्याणि राजिनो.

१३. कल्याणियं नरिन्दो हि, तिस्सो नामासि खत्तियो;

देविसञ्ञोगजनित-को पोतस्स कनिट्ठको.

१४. भीतो ततो पलायित्वा, अय्यउत्तिय नामको;

अञ्ञत्थ वसि सो देसो, तेन तं नामको अहु.

१५. दत्वा रहस्सलेखं सो, भिक्खुवेसधरं नरं;

पाहेसि देविया गन्त्वा, राजद्वारे ठितो तुसो.

१६. राज गेहे अरहता, भुञ्जमानेन सब्बदा;

अञ्ञायमानो थेरेन, रञ्ञो घरमुपागमि.

१७. थेरेन सद्धिं भुञ्जित्वा, रञ्ञो सह विनिग्गमे;

पातेसि भूमियं लेखं, पेक्खमानाय देविया.

१८. सद्देन तेन राजानं, निवत्तित्वा विलोकयं;

ञत्वान लेखसन्देसं, कुद्धो थेरस्स दुम्मति.

१९. थेरं तं पुरिसं तञ्च, मारापेत्वान कोधसा;

समुद्दस्मिं खिपापेसि, कुज्झित्वा तेन देवता.

२०. समुद्देनो’त्थरा पेसुं, तं देसं सोतुभूपति;

अत्तनो धीतरं युद्धं, देविं नाम सुरुपिनिं.

२१. लिखित्वा राजधीताति, सोवण्णक्खलिया लहुं;

निसीदापिय तत्थेव, समुद्दस्मिं विस्सज्जयि.

२२. ओक्कन्तं तं ततो लंके-काकवण्णो महीपति;

अभिसेचयि तेना’सि, विहारोपपदव्हया.

२३. तिस्स महाविहारञ्च, तथा चित्तलपब्बतं;

गमित्थवालिं कुटालिं, विहारे एवमादिके.

२४. कारेत्वा सुपसन्नेन, मनसारतनत्तये;

उपट्ठहि तदा सङ्घं, पच्चयेहि चतूहि सो.

२५. कोटिपब्बत नामम्हि, विहारे सीलवत्तिमा;

तदा अहु सामणेरो, नानापुञ्ञकरो सदा.

२६. सुखेनारोहणत्थाय, अकास चेतियङ्गणे;

ठपेसि तीणि पासाणे, पासाण फलकानि सो.

२७. अदा पानीय दानञ्च, वत्तं सङ्घस्स चा’करि;

सदा किलन्तकायस्स, तस्सा’बोधो महा अहु.

२८. सिविकाय कमानेत्वा, भिक्खवो कतवेदिनो;

सिलापस्सय परिवेणे, तिस्सारामे उपट्ठहुं.

२९. सदा विहारदेवीसा, राजगेहे सुसङ्खते;

पुरेभत्तं महादानं, दत्वा सङ्घस्स सञ्ञता.

३०. पच्छाभत्तं गन्धमालं, भेसज्जवसनानि च;

गाहयित्वा गता’रामं, सक्करोति यथारहं.

३१. तदा तथेव कत्वा सा, सङ्घत्थेरस्स सन्तिके;

निसीदि धम्मं देसेन्तो, थेरो तं इध मब्रवि.

३२. ‘‘महासम्पत्ति तुम्हेहि, लद्धा’यं पुञ्ञकम्मुना;

अप्पमादो’व कातब्बो, पुञ्ञकम्मे इदानिपि’’.

३३. एवं वुत्ते तु सा आह, ‘‘किं सम्पत्ति अयं इध;

येसं नो दारका नत्थि, वञ्झासम्पत्ति तेन नो’’.

३४. छळभिञ्ञो महाथेरो, पुत्तलाभमवेक्खिय;

‘‘गिलानं सामणेरं तं, पस्सदेवी’’ति अब्रवि.

३५. सा गन्त्वा’सन्न मरणं, सामणेरमवोच तं;

‘‘पत्थेहि मम पुत्तत्तं, सम्पत्ती महती हि नो’’.

३६. न इच्छतीति ञत्वान, तदत्थं महतिं सुभं;

पुप्फपूजं कारयित्वा, पुन याचि सुमेधसा.

३७. एवम्प’निच्छमानस्स, अत्थायु’पायकोविदा;

नाना भेसज्ज वत्थानि, सङ्घे दत्वा’थ याचितं.

३८. पत्थेसि सो राजकुलं, सा तं ठानं अनेकधा;

अलङ्करित्वा वन्दित्वा, यानमारुय्ह पक्कमि.

३९. ततो चुतो सामणेरो, गच्छमानाय देविया;

तस्सा कुच्छिम्हि निब्बत्ति, तं जानिय निवत्तिसा.

४०. रञ्ञो तं सासनं दत्वा, रञ्ञा सह पुना’गमा;

सरीरकिच्चं कारेत्वा, सामणेरस्सु’भोपिते.

४१. तस्मिंयेव परिवेणे, वसन्ता सन्तमानसा;

महादानं पवत्तेसुं, भिक्खुसङ्घस्स सब्बदा.

४२. तस्से’वं दोहळो आहि, महा पुञ्ञाय मातुया;

‘‘उसभमत्तं मधुगण्डं, कत्वा उस्सीसके सयं.

४३. वामेतरेन पस्सेन, निपन्नासयने सुभे;

द्वादसन्नं सहस्सानं, भिक्खूनं दिन्नसेसकं.

४४. मधुं भुञ्जितुकामा’सि, अथ एळार राजिनो;

योधान मग्गयोधस्स, सीसच्छिन्नासिदेवनं.

४५. तस्सेव सीसे ठत्वान, पातुञ्चेव अकामयि;

अनुराध पुरस्सेव, उप्पलक्खेत्ततो पन.

४६. आनीतुप्पलमालञ्च, अमिला तं पिलन्धितुं;

तं देवी राजिनो आह, नेमित्ते पुच्छि भूपति.

४७. तं सुत्वा आहु नेमित्ता, ‘‘देविपुत्तो निघातिय;

दमिळे कत्वे’करज्जं, सासनं जोतयिस्सति’’.

४८. एदिसं मधुगण्डं सो, दस्सेति तस्स ईदिसिं;

सम्पत्तिं देति राजा’’ति, घोसापेसि महीपति.

४९. गोट्ठसमुद्दवेलन्ते, मधुपुण्णं निकुज्जितं;

नावं ञत्वान आचिक्खि, रञ्ञो जनपदे नरो.

५०. राजा देविं तहिं नेत्वा, मण्डपम्हि सुसङ्खते;

यथिच्छिथं ताय मधुं, परिभोगमकारयि.

५१. इतरे दोहळे तस्सा, सम्पादेतुं महीपति;

वेळुसुमन नामं तं, योधं तत्थ नियोजयि.

५२. सो’नुराधपुरं गन्त्वा, रञ्ञो मङ्गलवाजिनो;

गोपकेन अका मेत्तिं, तस्स किच्चञ्च सब्बदा.

५३. तस्स विस्सत्थ तं ञत्वा, पातोव उप्पलान’सिं;

कदम्बनदिया तीरे, ठपेत्वान असङ्कितो.

५४. अस्सं नेत्वा तमारुय्ह, गण्हित्वान उप्पलान’सिं;

निवेदयित्वान अत्तानं, अस्सवेगेन पक्कमि.

५५. सुत्वा राजा गहेतुं तं, महा योधानपेसयि;

दुतियं सम्मथं अस्सं, आरुय्ह सोनुधापितं.

५६. सो गुम्बनिस्सितो अस्स-पिट्ठेयेव निसीदिय;

एन्तस्स पिट्ठितो तस्स, उब्बय्हा’सिं पसारयि.

५७. अस्सवेगेनयन्तस्स, सीसं छिज्ज उभोहये;

सीसञ्चा’दाय सायं सो, महागाममुपागमि.

५८. दोहळे ते च सा देवी, परिभुञ्जि यथारुचि;

राजा योधस्स सक्कारं, कारापेसि यथारहं.

५९. सा देवी समये धञ्ञं, जनयी पुत्तमुत्तमं;

महाराजकुले तस्मिं, आनन्दो च महा अहु.

६०. तस्स पुञ्ञानुभावेन, तदहेव उपागमुं;

नानारतनसम्पुण्णा, सत्तनावा ततो ततो.

६१. तस्सेव पुञ्ञतेजेन, छद्दन्तकुलतो करी;

हत्थिच्छापं आहरित्वा, ठपेत्वा इध पक्कमि.

६२. तं तित्थसरतीरम्हि, दिस्वा गुम्बन्तरे ठितं;

कण्डुलव्हो बालिसिको, रञ्ञो आचिक्खि तावदे.

६३. पेसेत्वा’चरिये राजा, तमाणापिय पोसयि;

कण्डुलो इति ञायित्थ, दिट्ठत्ता कण्डुलेन सो.

६४. ‘‘सुवण्णभाजनादीनं, पुण्णा नावा इधागता’’;

इति रञ्ञो निवेदसुं, राजा ताना’हरापयि.

६५. पुत्तस्स नामकरणे, मङ्गलम्हि महीपति;

द्वादस सहस्ससङ्खं, भिक्खुसङ्घं निमन्तिय.

६६. एवं चिन्तेसि ‘‘यदिमे, पुत्तो लंकातले’खिले;

रज्जं गहेत्वा सम्बुद्ध-सासनं जोतयिस्सति.

६७. अट्ठुत्तरसहस्सञ्च, भिक्खवो पविसन्तु च;

सब्बे ते उद्धपत्तञ्च, चीवरं पारपन्तु च.

६८. पठमं दक्खिणं पादं, उम्मारन्तो ठपेन्तु च;

एकच्छत्तयुतं धम्म-करणं नीहरन्तु च.

६९. गोतमो नाम थेरो च, पतिग्गण्हातु पुत्तकं;

सो च सरणसिक्खा यो, देतु’’ सब्बं तथा अहु.

७०. सब्बं निमित्तं दिस्वान, तुट्ठचित्तो महीपति;

दत्वा सङ्घस्स पायासं, नामं पुत्तस्स कारयि.

७१. महागामे नायकत्तं, पितुनामञ्च एकतो;

उभो कत्वान एकज्झं, गामणिअभयो इति.

७२. महागामं पविसित्वा, नवमे दिवसे ततो;

सङ्गमं देविया कासि, तेन गब्भमगण्हि सा.

७३. काले जातं सुतं राजा, तिस्सनामं अकारयि;

महता परिहारेन, उभतो वड्ढिंसु दारका.