४. अब्ययवग्गवण्णना
११३६-११३७. चिरस्सादयो चत्तारो चिरत्थका. चिराय, चिरा चात्र. सहादयोपि चत्तारो सहत्था. पुनप्पुनमादयो पञ्च पुनप्पुनत्था. विनादयो पञ्च वज्जनत्था.
११३८. बलवं सुट्ठु अतीव किमुत सु अति एते छ अतिसयत्थे. पसंसायञ्च सुट्ठु. पञ्हेपि किमुत. आहो किं किमु उदाहु किमुत उद एते छ विकप्पे वितक्के. तत्र आहोसद्दो दीघादि. ‘‘दिट्ठो आहो उदाहु च, विकप्पत्थे विभावने’’ति हि भागुरि. खाणुरयमाहो पुरिसो. रुद्दो तु रस्सादिमाह ‘‘इस्सरेप्यधिकेपि च, विकप्पेविम्हयेप्यहो’’ति. किमुसद्दो रस्सन्तो. किमायं खाणु, किमु पुरिसो. उदसद्दो रस्सादि. धूमोयमोद कापोतं, समूहत्थे णो. किञ्चसद्दोपि विकप्पे. किमुतसद्दो अतिसयेति वुत्तो.
११३९. भो अरे अम्भो हम्भो रे जे अङ्ग आवुसो हे हरे एते दस अव्हाने. हं होसद्दाप्यत्र. कथं किंसु ननु कच्चि नु किं एते छ समा समानत्था.
११४०. अधुना, एतरहि, इदानि, सम्पति चाति चत्तारो इदानीत्यत्थे. अञ्ञदत्थु तग्घ ससक्कं अद्धा कामं जातु वे हवे एते अट्ठ एकंसे एकंसत्थे.
११४१. यावतादयो सत्त परिच्छेदवाचका. तत्र यावता, यावाति द्वे अनियमपरिच्छेदत्थवाचका. तावता, ताव, एत्तावताति नियमपरिच्छेदत्थवाचका. कित्तावता, कीवेति परिच्छेदपुच्छनत्थवाचका.
११४२-११४३. यथा तथा यथेव एवं यथानाम यथाहि सेय्यथापि एवमेवं वा तथेव यथापि एवम्पि सेय्यथापि नाम यथरिव यथा च विय तथरिव इच्चेते सत्तरस पटिभागत्थे सदिसत्थे भवन्ति.
११४४. सं, सामं, सयञ्चेति तयो सयमिच्चत्थे. आम साहु लहु ओपायिकं पतिरूपं साधु एवं एते सत्त सम्पटिच्छनत्थे. आमन्ताप्यत्र.
११४५. यमादयो छ कारणत्थेसियुं. चनसद्दो, चिसद्दो चाति द्वे असाकल्ये असकलत्थे. कदाचनं, कदाचीत्यादि पयोगो. मुधासद्दो निप्फले फलरहिते, निप्पयोजनेत्यत्थो. अमूलेपि च मुधा.
११४६. जातुसद्दो एकंसेपि. सब्बतो, समन्ततो, परितो, समन्ता चाति चत्तारो तुल्यत्था.
११४७. न अ नो मा अलं नहि इच्चेते छ निसेधे. चे, सचे, यदीति तयो यद्यत्थे. सद्धंसद्दो अनुकूलत्थे. नत्तं दोसो च रजनीयमिच्चत्थे. दिवासद्दो अहे अहनीत्यत्थे.
११४८. ईसं, किञ्चि, मनं इच्चेते अप्पत्थे. अतक्किते अवितक्किते. बलक्कारे तु साहसं. अग्गतो, पुरतो च पुरेइच्चत्थे. पेच्च अमुत्रसद्दा भवन्तरे.
११४९. अहो च हि चाति एते विम्हये. विकप्पेपि अहो. सम्मोदेपि हि. तुण्हीसद्दो मोने अभासने. आवि, पातु च पाकटत्थे. सज्जु सपदिसद्दा तङ्खणेत्यत्थे.
११५०. सुदं खो अस्सु यग्घे वे हादयो हकारादयो च पदपूरणे सियुं. अन्तरेन, अन्तरा, अन्तो चाति एते अब्भन्तरेइच्चत्थे. अवस्सं, नून च निच्छयत्थे.
११५१. संसद्दो दिट्ठासद्दो आनन्दत्थे. समुपजो, संप्यत्र. कामप्पवेदने इच्छाय अक्खाने कच्चि जीवति ते माता, ममेदमभिमतमिच्चत्थे. उसूयोपगमे उसूयापुब्बके उपगमे.
‘‘कामानुमतियं कामो,
उसूयोपगमेपि चा’’ति रुद्दो.
उसूयोपगमानुञ्ञाणेपिचायं अत्थो दिस्सते.
११५२-११५३. यथात्तन्ति सच्चं. तथस्स अनतिक्कमो यथातथं, यथात्थे अब्ययीभावो. तथसद्दोयं भूतपरियायो. सदासद्दो, सनंसद्दो चाति निच्चे. सनसद्दोप्यत्र. पायो, बाहुल्यञ्च समा. पञ्चकं बाह्ये. सणिकंसद्दो असीघे.
११५४. सम्मा, सुट्ठूति द्वे अभिधानानि.
११५५. सायं साये सायन्हे. अत्राहेति इमस्मिं अहनि अज्जसद्दो.
११५६. यत्थादयो तयो अनियमट्ठानादिवाचका. तत्थादयो नियमट्ठानादिवाचका.
११५७. सम्मुखा, आवि, पातु च समानत्था.
११५८. अप्पेवादयो तयो संसयत्थम्हि. इति इत्थं एवंसद्दा निदस्सने वत्तन्ति. कथञ्चिसद्दो किच्छत्थे.
११५९. खेदो खिन्नता. पच्चक्खे सच्छिसद्दो. थिरे, अवधारणे च धुवं. तिरो तिरियंसद्दा समा. दुट्ठुकुसद्दा कुच्छायं.
११६०. आसिट्ठत्थम्हि सुवत्थि. धिसद्दो निन्दायं. कुहिञ्चनादयो सत्त ठानादिपुच्छनत्था.
११६१. इह इध अत्र एत्थ अत्थ एते ओकासत्थादिवाचका. सब्बस्मिं कालादिके सब्बत्रादिद्वयं. किस्मिं काले कदा. कस्मिं काले कुदाचनं.
११६२-११६३. विभत्यन्तनामसराख्यातपतिरूपके अब्यये दस्सेत्वा तदञ्ञभावे अब्यये दस्सेतुमाह ‘‘आदिकम्मे’’इच्चादि. तत्र विभत्यन्तपतिरूपकं यथा – ‘‘चिरस्सं, चिरं, चिरेनि’’च्चादि. नामपतिरूपकं यथा – ‘‘आम, साहु, लहु, ओपायिक’’मिच्चादि. सरपतिरूपकं यथा – ‘‘अ’’-इच्चादि. आख्यातपतिरूपकं यथा – ‘‘अत्थि’’इच्चादि.
सम्भवो पभवो. उदिण्णे पवुद्धे वड्ढने. तिस पीणने,ति, तित्ति. नियोगे नियोजने. अग्गे उत्तमे. तप्परे तप्पधाने. सङ्गे लग्गने. पकारे सदिसे, भेदे वा. अन्तोभावे पक्खित्ते. वियोगे पवासे. अवयवे पदेसे. धितियं वीरिये पधाने. एते चत्था धातुसंयोगत्था वा नामसंयोगत्था वा भवन्ति. असंयोगस्स पन नामपदस्स अत्थो ‘‘पो सिया परमत्थस्मिं, पातु वातेसु पा भवे’’ति एकक्खरकोसे [एकक्खरकोस ७३ गाथा] वुत्तो.
११६४. विक्कमो पधानं.
११६५-११६७. सन्यासे निक्खित्ते. मोक्खो निब्बानं. रासि निकरो. गेहे निलये. आदेसो आचिक्खनं. उपमाय सन्निभे. अच्चयो अतिक्कमो. सामीप्ये समीपभावे. उपरति उपसमो. नीहरणं अपनयनं. आवरणं नीवरणं [आहरणं गहणं (क.)].
११६८. उद्धकम्मे उय्याने. वियोगे उप्पासिते. अत्थलाभो उप्पत्ति. पबलत्ते महाबहलत्ते. दक्खग्गतासूति दक्खभावे, अग्गभावे च. सत्तियं, मोक्खे निब्बाने च.
११६९. दु च अभावे दुस्सीलो, दुप्पञ्ञो. असमिद्धियं दुब्भिक्खं. अनन्दनं अमोदनं.
११७०. समन्तत्तसमिद्धीसूति समन्तभावे, समिद्धियञ्च. सङ्गते सहिते. विधाने करणे. पभवो सम्भवो. पुनप्पुनक्रिया पुनप्पुनकरणं.
११७१-११७२. अतिसयो अत्र अधिमत्तं. भुसत्थो समन्तत्थो, तेन समन्त परियायोपि भुससद्दो अत्थीति वेदितब्बो. इस्सरियो पभूति. अच्चये अतिक्कमे. कलहे विग्गहे. भासे कथने, ‘‘भासाया’’तिपि पाठो. कुच्छने कुच्छायं. अनभिमुखत्थे विमुखो. मोहो विमति. पधाने विसिट्ठे. दक्खता छेकता. खेदे परिस्समे.
११७३. जानने अवगते. अधोभागे अवंसिरे. अनिच्छये अनिण्णये. परिभवे अवञ्ञाते. देसो च ब्यापनञ्च हानि चाति द्वन्दो. वचोक्रियाय वचनक्रियायं. थेय्ये चोरिये. अञ्ञाणे च पत्तिआदिके च.
११७४. पच्छात्थे अनुचरो. भुसत्थे अनुग्गतो. सदिसे अनुरूपो. अनुवत्तियं अन्वेति. हीने अनु सारिपुत्तं पञ्ञवन्तो. ततियत्थे नदिमन्ववसिता बाराणसी. देसे, लक्खणे, विच्छायं, इत्थम्भूते, भागादिके च अनु. लक्खणे रुक्ख’मनु विज्जोतते चन्दो. विच्छायं रुक्खं रुक्खमनु तिट्ठति. इत्थम्भूते साधु देवदत्तो मातर’मनु. भागे यदेत्थ मं अनु सिया.
११७५. आलिङ्गने परिस्सजति. दोसक्खाने परिभासेत्वा. निवासने वत्थं परिदहित्वा. अवञ्ञो परिभवो. आधारे भोजने सोके ब्यापने. तत्वे सभावे. लक्खणादो लक्खणविच्छाइत्थम्भूतभागे.
११७६. विसिट्ठे अभिधम्मो. उद्धकम्मे सारुप्पे वुद्धियं पूजायं अधिके. कुले अभिजनो. असच्चे लक्खणादिम्हि चतुब्बिधे [‘अभिरभागे (पा.१.४.९१)’ ति अभिस्स भागवज्जितेसु लक्खणादीसु कम्मप्पवचनीयसञ्ञा वुत्ता (रूपसिद्धि-कारकतण्डे)].
११७७. अधिके इस्सरे पाठे उच्चारणे, अधिट्ठाने पापुणने निच्छये उपरिभागादिके भटने भत्तियं विसेसने च अधि.
११७८-११७९. वामादाने इति पाठे वामे पटिलोमे, आदाने गहणे. वाचादाने पच्चस्सोसि. पटिनिधिम्हि मुख्यसदिसे बुद्धस्मा पति. पटिबाधे निवत्तने. पटिच्चत्थे ‘‘पटिच्चा’’ति पदस्स अत्थे. लक्खणादिके चतुब्बिधे.
११८०-११८१. समीपे आदिकम्मनि मरियादे उद्धकम्मनि इच्छायं बन्धने अभिविधिम्हि च आ. किच्छे ईसत्थे निवत्तियञ्च अप्पसादे आसीसने सरणे वाक्यसरणे आ एवं अनुस्सरं. पतिट्ठायं, विम्हयादीसु च आ.
११८२. भूतभावे अतीतो.
११८३. सम्भावने अपि दिब्बेसु कामेसु, रतिं सो नाधिगच्छति [ध. प. १८७]. सम्भावनमधिकत्थवचनेन अञ्ञत्र सत्तिया अविघातो. संवरणे अपिधानं.
११८४-११८५. अपगतो अपेतो. उपपत्तियं युत्तियं उपेक्खा. आधिक्ये उपखारियं दोणो. पुब्बकम्मनि बुद्धोपक्कमं किलेसच्छेदो. गय्हाकारे पच्चुपट्ठानं. उपरित्ते उपरिभावे उपपन्नो. अनसने उपवासो.
११८६. उपदेसे एवं ते अभिक्कमितब्बं, एवं ते पटिक्कमितब्बं. वचनपटिग्गाहे एवं होतु. इदमत्थे इदंसद्दस्स अत्थे.
११८७. समुच्चये केवलसमुच्चये –
चीवरं पिण्डपातञ्च, पच्चयं सयनासनं;
अदासि उजुभूतेसु, विप्पसन्नेन चेतसा [जा. २.२२.५५१].
समाहारे चक्खु च सोतञ्च चक्खुसोतं. अन्वाचयो एकं पधानभावेन वत्वा इतरस्स अप्पधानभावेन वचनं, तस्मिं. सीलं रक्खाहि, दानञ्च देहि. इतरीतरे समणो च ब्राह्मणो च समणब्राह्मणा. तत्र केवलसमुच्चयो च अन्वाचयो च समासे नत्थि, इतरद्वयं समासेयेव.
११८८. पकारो तुल्यो, भेदो च. पदत्थस्स विपल्लासे गोति अयमाहेति. समापने इच्छितस्स पदस्स परिनिट्ठापने.
११८९. पज्जं वासद्दस्सत्थे. ववत्थितविभासायं वा परो असरूपा. विअवपुब्बो ठा गतिनिवत्तियं, तो, ठातिस्स थो, असरूपद्वित्तञ्च. ववत्थिता नियमिता विभासा ववत्थितविभासा. अवस्सग्गेति अवपुब्बो सज विस्सज्जनालिङ्गननिम्मानेसु.
११९०. भूसने अलङ्कारे. वारणे निवारणे. परियत्ति परियापुणनता, युत्तत्थेपि अलं. अथो अथसद्दा अनन्तरादीसु चतूसु अत्थेसु सियुं.
११९१. पसंसादीसु तीसु. स्वीकारे पटिञ्ञाणे. आदिना पकासत्थसम्भाब्याकोधादिके चत्थे नामसद्दो. अवधारणमेवत्थो.
११९२. अनुञ्ञा अनुमति. सन्तानं अनुनयो. आलपनं सम्बोधनं. वतसद्दो एकंसे दयायं करुणायं हासे पहासे खेदे परिस्समे आलपने विम्हये अच्छरिये च सिया.
११९३. वाक्यारम्भे ‘‘हन्द वदामि ते’’ति. विसादे खेदे. याव ताव तूति यावतावसद्दा साकल्ये निरवसेसे. यावदत्थं ताव गहितं. माने पमाणे. ‘‘याव पमाणमरियादा-वधारणत्थकं मत’’मिति भागुरि. अवधिम्हि परिच्छिन्ने.
११९४. पुरत्थासद्दो पाचियं दिसायं इच्चत्थे, पुरत्थे वक्खमाने, अग्गतो समुद्धे इच्चत्थे च पठमेपि आदिम्हि वत्तति. पबन्धे वाक्यरचनायं वाक्यपबन्धे पुराणादिके. चिरन्तरे अतीतभूते. निकटे सन्निहिते. आगामिके अनागते.
११९५. खलुसद्दो निसेधे वाक्यालङ्कारे वाक्यभूसायं अवधारणे एवत्थे, पसिद्धियञ्च वत्तति. अभितोसद्दो आसन्ने अभिमुखे उभयतो इच्चत्थे, आदिना सीघे, साकल्ये च अत्थे वत्तति. आसन्ने अभितोयं नदी. अभिमुखे अभितोव ताता. उभयतोइच्चत्थे अभितो मग्गस्स. सीघे अभितो अधीयित्वा. साकल्ये अभितो वनं दड्ढं.
११९६. यद्यपिसद्दत्थे अनुग्गहणगरहत्थे. एकंसत्थे अवितथत्थे. अथो पनसद्दो विसेसस्मिं अत्थे, पदपूरणत्थे च सिया.
११९७. हिसद्दो कारणादीसु चतूसु अत्थेसु वत्तति. तुसद्दो पन तत्थ चतूसु अत्थेसु मज्झे हेतुवज्जे तिके अत्थे वत्तति. कुसद्दो पापे ईसत्थे कुच्छने जिगुच्छायञ्च.
११९८. नुकारो संसये, पञ्हे च. नानासद्दो अनेकत्थे, वज्जने च. किंसद्दो पुच्छायं, जिगुच्छायञ्च, अब्ययो. तिलिङ्गो च, नियमे तु तिलिङ्गोव. वारिम्हि उदके. मुद्धनि सीसे च, कं सुखेपि, वुत्तञ्च नानत्थसङ्गहे –
‘‘को ब्रह्मत्तानीलक्केसु, समाने सब्बनामिके;
पावके च मयूरे च, सुखसीसजलेसु क’’न्ति.
११९९. अमासद्दो सहत्थे, समीपत्थे च, अमावासी, अमागतो च. पुनसद्दो भेदे विसेसे. अपठमे पुन ददाति. किरसद्दो अनुस्सवे अनुक्कमेन सवने, अरुचियञ्च. उदसद्दो अप्यत्थे पञ्हे. विकप्पने अत्थन्तरस्स विकप्पने च.
१२००. पच्छासद्दो पतीचियं दिसायं. चरिमे अनागते काले. सामिसद्दो तु अद्धे भागे, जिगुच्छने निन्दायञ्च. अद्धे भागे सामि वुत्तं, जिगुच्छनेपि तदेव. पातु पकासे पकासनीये, सम्भवे उप्पत्तियञ्च. मिथोसद्दो अञ्ञोञ्ञेइच्चत्थे, रहोइच्चत्थे च.
१२०१. हासद्दो खेदे, सोके, दुक्खे च. अहहसद्दो खेदे, विम्हये अब्भुते च. धिसद्दो हिंसापने, निन्दायञ्च. तिरियं तिरोसद्दा पिधाने वत्तन्ति. तिरियं कत्वा कण्डङ्गतो, तिरोकत्वा वा.
१२०२-१२०३. सङ्ख्यातासङ्ख्यातत्थानं उपसग्गनिपातसङ्ख्यातानं अब्ययानं पसिद्धे पचुरप्पयोगे एकच्चे वा दस्सेत्वा तदञ्ञेपि सङ्खेपनयेन दस्सेतुमाह ‘‘तुनि’’च्चादि. एत्थ च तुनादिसद्देहि ज्जुपरियन्तेहि तदन्ताव गहिता, न हि केवलानं एतेसं अब्ययभावो सम्भवति. तस्सत्थो – तुनपच्चयन्तो च तथा त्वान तवे त्वा तुं धा सो था क्खत्तुं तो थ त्र हिञ्चनं हिं हं धि ह यकारतो हिंध धुना रहि दानि, किंस्मा वो दाचनं दाज्जथं थत्तं ज्झज्जुपच्चयन्तो च अब्ययीभावसमासो च तुनादीनं यादेसन्तो च अब्ययं नाम भवेति. पयोगो यथा – ‘‘कातुन, कत्वान, कातवे, कत्वा, कातुं, सब्बधा, सब्बसो, सब्बथा, चतुक्खत्तुं, सब्बतो, सब्बत्थ, सब्बत्र, कुहिञ्चनं, कुहिं, कुहं, सब्बधि, इह, यहिं, इध, अधुना, एतरहि, इदानि, क्व, कुदाचनं, कदा, अज्ज, कथं, अञ्ञथत्तं, एकज्झं, सज्जु, उपनगरं, अन्तोपासादं, अभिवन्दिय’’इच्चादि. इदं पन सब्बेसम्पि अब्ययानं सङ्खेपलक्खणं.
‘‘सदिसं तीसु लिङ्गेसु, सब्बासु च विभत्तिसु;
वचनेसु च सब्बेसु, यं न ब्येति तदब्यय’’न्ति.
अब्ययवग्गवण्णना निट्ठिता.
इति सकलब्याकरणमहावनासङ्गञाणचारिना कविकुञ्जरकेसरिना धीमता सिरिमहाचतुरङ्गबलेन महामच्चेन विरचितायं अभिधानप्पदीपिकावण्णनायं सामञ्ञकण्डवण्णना समत्ता.
निगमनवण्णना
१. ‘‘सग्गकण्डो चा’’त्यादिना अभिधानप्पदीपिकायं कपालतेलवट्टिसदिसेन कण्डत्तयेन समङ्गिता दीपिता.
२. ‘‘तिदिवे’’त्यादिना तोटकेन तस्सा पयोजनं कथितं. तस्सत्थो – यो नरो कत्तुभूतो तिदिवे देवलोके, ब्रह्मलोके च महियं मनुस्सलोके, भुजगावसथे नागलोके चाति एतेसु तीसु ठानेसु सन्निहितानं सकलत्थानं सब्बेसं अभिधेय्यानं समव्हयस्स अभिधानस्स दीपनियं पकासनियं इह अभिधानप्पदीपिकायं सवनधारणादिना कुसलो छेको होति, स नरो महामुनिनो सम्मासम्बुद्धस्स वचने सुत्ताभिधम्मविनयसङ्खाते वचने पटु छेको होति, पटुत्तायेव मतिमा नाम होतीति.
३-९. इदानि यस्स रञ्ञो विहारे वसित्वा अयं गन्थो विरचितो, तस्स नामगुणनिवासकरणप्पकारविहारगुणनामादीनि दस्सेत्वा अत्तनो च नामगुणे दस्सेतुं सत्त गाथा वुत्ता.
तत्र दुतिया भुजङ्गप्पयातं नाम. तासं अयं सम्बन्धाधिप्पाया अत्थवण्णना – यो परक्कमभुजो नाम भूपालो राजा कारेसि, रक्खेसीति च इमिना सम्बन्धो. किंगुणो सो राजा? गुणभूसनो सद्धादिगुणालङ्कारधरो. तेजस्सी तेजोयुत्तो. जयी अरिजयेन युत्तो. केसरिविक्कमो केसरसीहो विय सूरगुणयुत्तो, वीरियवा च. स कत्थ निवासी? सो राजा लङ्कायमासि लङ्कानामके दीपे निवासनसीलो. चिरं चिरकालं विभिन्नं तिधा विभिन्नं निकायत्तयस्मिं निकायत्तयं भिक्खुसङ्घं सम्मा नयेन हेतुना समग्गे समग्गं कारेसि, कारितन्तोयं करोतीति कम्मिको, तथा सदेहंव अत्तनो कायं इव निच्चादरो हुत्वा दीघकालं महग्घेहि च पच्चयेहि तं निकायत्तयं रक्खेसि.
तथा येन रञ्ञा यथा कित्तिया अत्तनो सद्धादिकित्तिया करणभूताय लङ्का अत्तनो निवासनट्ठानभूता कम्मभूता सम्बाधीकता सङ्कटीकता अनोकासीकता, तथा विहारेहि गामेहि आरामेहि खेत्तेहि वापीहि च लङ्का सम्बाधीकता.
तथा यस्स रञ्ञो सब्बकामददं अञ्ञेहि असाधारणं अनुग्गहं पत्वा पापुणनहेतु अहं विबुधगोचरं पण्डितविसयं गन्थकारत्तं पत्तो, तेन रञ्ञा कारिते पासादगोपुरादिविभूसिते, सग्गकण्डे देवलोकस्स कण्डसदिसे, सतोयासयस्मिं सादुसलिलासयसमन्नागते, पटिबिम्बिते भगवतो निवासनट्ठानजेतवनमहाविहारस्स पटिबिम्बभूते, साधुसम्मते साधुविहारोति सम्मते, साधूहि वा सम्मते सरोगामसमूहम्हि सलिलासयभिक्खाचारयुत्तगामसमूहसमन्नागते महाजेतवनाख्यम्हि विहारे वसता निवासं कुब्बता सन्तवुत्तिना सन्तचारिना सद्धम्मट्ठितिकामेन धीमता अतिसयञाणयुत्तेन मोग्गल्लानेन सम्मासम्बुद्धस्स दुतियअग्गसावकभूतस्स आयस्मतो इद्धिमतो महामोग्गल्लानस्स नामधेय्येन थेरेन एसा अभिधानप्पदीपिका रचिताति.
निगमनकथा
यद्यत्र दोसोणुपमाणसम्भवो,
गुणीसु वीधिम्पि तथा विगाहते;
यथा जलं भोजनम्पि जन्तुवा,
चतुप्पदो वाप्यचरो कणण्यपि.
असम्पवेदिदस्सनाय भासिते,
गुणो च दोसो च सदा विविज्जरे;
ततो बुधा मे नवधानता भवं,
खमन्तु दोसं गुणतं नयन्तु वा.
यो सीहसूरो सितकुञ्जरिन्दो,
राजाधिराजा अहु तम्बदीपे;
दुब्बारनागादिजितो नरिन्दो,
सुकन्तभीमादिगुणोपपन्नो.
तन्नामधेय्यो तदनुब्बादजातो,
सद्धादियुत्तो चतुसेतिभिन्दो;
नागादिथामो अतिदुप्पसय्हो,
उळारपञ्ञो धितिमा यसस्सी.
तेनाहमच्चन्तमनुग्गहीतो,
अनञ्ञसाधारणसङ्गहेन;
सङ्खेपतोकासिमिमं विसुद्धि-
संवण्णनं सोतुहितं सुबोधं.
राजा पजं रक्खतु सप्पजंव,
धम्मञ्च लोकापि समाचरन्तु;
पूरेन्तु अत्था सुपकप्पिता च,
कालेन देवोपि पवस्सतूति.
अभिधानप्पदीपिकाटीका निट्ठिता.