७. छळङ्गदानसुत्तं

३७. एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे. तेन खो पन समयेन वेळुकण्डकी [वेळुकण्डकिया (अ. नि. ७.५३; २.१३४; सं. नि. २.१७३)] नन्दमाता उपासिका सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखे भिक्खुसङ्घे छळङ्गसमन्नागतं दक्खिणं पतिट्ठापेति. अद्दसा खो भगवा दिब्बेन चक्खुना विसुद्धेन अतिक्कन्तमानुसकेन वेळुकण्डकिं नन्दमातरं उपासिकं सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखे भिक्खुसङ्घे छळङ्गसमन्नागतं दक्खिणं पतिट्ठापेन्तिं. दिस्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘एसा, भिक्खवे, वेळुकण्डकी नन्दमाता उपासिका सारिपुत्तमोग्गल्लानप्पमुखे भिक्खुसङ्घे छळङ्गसमन्नागतं दक्खिणं पतिट्ठापेति’’.

‘‘कथञ्च, भिक्खवे, छळङ्गसमन्नागता दक्खिणा होति? इध, भिक्खवे, दायकस्स तीणङ्गानि होन्ति, पटिग्गाहकानं तीणङ्गानि. कतमानि दायकस्स तीणङ्गानि? इध, भिक्खवे, दायको पुब्बेव दाना सुमनो होति, ददं चित्तं पसादेति, दत्वा अत्तमनो होति. इमानि दायकस्स तीणङ्गानि.

‘‘कतमानि पटिग्गाहकानं तीणङ्गानि? इध, भिक्खवे, पटिग्गाहका वीतरागा वा होन्ति रागविनयाय वा पटिपन्ना, वीतदोसा वा होन्ति दोसविनयाय वा पटिपन्ना, वीतमोहा वा होन्ति मोहविनयाय वा पटिपन्ना. इमानि पटिग्गाहकानं तीणङ्गानि. इति दायकस्स तीणङ्गानि, पटिग्गाहकानं तीणङ्गानि. एवं खो, भिक्खवे, छळङ्गसमन्नागता दक्खिणा होति.

‘‘एवं छळङ्गसमन्नागताय, भिक्खवे, दक्खिणाय न सुकरं पुञ्ञस्स पमाणं गहेतुं – ‘एत्तको पुञ्ञाभिसन्दो कुसलाभिसन्दो सुखस्साहारो सोवग्गिको सुखविपाको सग्गसंवत्तनिको इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तती’ति. अथ खो असङ्ख्येय्यो [असङ्खेय्यो (सी. स्या. कं. पी.)] अप्पमेय्यो महापुञ्ञक्खन्धोत्वेव सङ्खं गच्छति.

‘‘सेय्यथापि, भिक्खवे, महासमुद्दे न सुकरं उदकस्स पमाणं गहेतुं – ‘एत्तकानि उदकाळ्हकानीति वा एत्तकानि उदकाळ्हकसतानीति वा एत्तकानि उदकाळ्हकसहस्सानीति वा एत्तकानि उदकाळ्हकसतसहस्सानी’ति वा. अथ खो असङ्ख्येय्यो अप्पमेय्यो महाउदकक्खन्धोत्वेव सङ्खं गच्छति. एवमेवं खो, भिक्खवे, एवं छळङ्गसमन्नागताय दक्खिणाय न सुकरं पुञ्ञस्स पमाणं गहेतुं – ‘एत्तको पुञ्ञाभिसन्दो कुसलाभिसन्दो सुखस्साहारो सोवग्गिको सुखविपाको सग्गसंवत्तनिको इट्ठाय कन्ताय मनापाय हिताय सुखाय संवत्तती’ति. अथ खो असङ्ख्येय्यो अप्पमेय्यो महापुञ्ञक्खन्धोत्वेव सङ्खं गच्छती’’ति.

[पे. व. ३०५ पेतवत्थुम्हिपि] ‘‘पुब्बेव दाना सुमनो, ददं चित्तं पसादये;

दत्वा अत्तमनो होति, एसा यञ्ञस्स [पुञ्ञस्स (क.)] सम्पदा.

‘‘वीतरागा [वीतरागो (स्या. कं. क.) एवं अनन्तरपदत्तयेपि] वीतदोसा, वीतमोहा अनासवा;

खेत्तं यञ्ञस्स सम्पन्नं, सञ्ञता ब्रह्मचारयो [ब्रह्मचारिनो (स्या. कं.)].

‘‘सयं आचमयित्वान, दत्वा सकेहि पाणिभि;

अत्तनो परतो चेसो, यञ्ञो होति महप्फलो.

[अ. नि. ४.४०] ‘‘एवं यजित्वा मेधावी, सद्धो मुत्तेन चेतसा;

अब्यापज्जं सुखं लोकं, पण्डितो उपपज्जती’’ति. सत्तमं;