८. अत्तकारीसुत्तं

३८. अथ खो अञ्ञतरो ब्राह्मणो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवता सद्धिं सम्मोदि. सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि. एकमन्तं निसिन्नो खो सो ब्राह्मणो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘अहञ्हि, भो गोतम, एवंवादी एवंदिट्ठि – ‘नत्थि अत्तकारो, नत्थि परकारो’’’ति. ‘‘माहं, ब्राह्मण, एवंवादिं एवंदिट्ठिं अद्दसं वा अस्सोसिं वा. कथञ्हि नाम सयं अभिक्कमन्तो, सयं पटिक्कमन्तो एवं वक्खति – ‘नत्थि अत्तकारो, नत्थि परकारो’’’ति!

‘‘तं किं मञ्ञसि, ब्राह्मण, अत्थि आरब्भधातू’’ति? ‘‘एवं, भो’’. ‘‘आरब्भधातुया सति आरब्भवन्तो सत्ता पञ्ञायन्ती’’ति? ‘‘एवं, भो’’. ‘‘यं खो, ब्राह्मण, आरब्भधातुया सति आरब्भवन्तो सत्ता पञ्ञायन्ति, अयं सत्तानं अत्तकारो अयं परकारो’’.

‘‘तं किं मञ्ञसि, ब्राह्मण, अत्थि निक्कमधातु…पे… अत्थि परक्कमधातु… अत्थि थामधातु… अत्थि ठितिधातु… अत्थि उपक्कमधातू’’ति? ‘‘एवं, भो’’. ‘‘उपक्कमधातुया सति उपक्कमवन्तो सत्ता पञ्ञायन्ती’’ति? ‘‘एवं, भो’’. ‘‘यं खो, ब्राह्मण, उपक्कमधातुया सति उपक्कमवन्तो सत्ता पञ्ञायन्ति, अयं सत्तानं अत्तकारो अयं परकारो’’.

‘‘माहं, ब्राह्मण [तं किं मञ्ञसि ब्राह्मण माहं (क.)], एवंवादिं एवंदिट्ठिं अद्दसं वा अस्सोसिं वा. कथञ्हि नाम सयं अभिक्कमन्तो सयं पटिक्कमन्तो एवं वक्खति – ‘नत्थि अत्तकारो नत्थि परकारो’’’ति.

‘‘अभिक्कन्तं, भो गोतम…पे… अज्जतग्गे पाणुपेतं सरणं गत’’न्ति! अट्ठमं.