५. ब्राह्मणसच्चसुत्तं
१८५. एकं समयं भगवा राजगहे विहरति गिज्झकूटे पब्बते. तेन खो पन समयेन सम्बहुला अभिञ्ञाता अभिञ्ञाता परिब्बाजका सिप्पिनिकातीरे परिब्बाजकारामे पटिवसन्ति, सेय्यथिदं अन्नभारो वरधरो सकुलुदायी च परिब्बाजको अञ्ञे च अभिञ्ञाता अभिञ्ञाता परिब्बाजका. अथ खो भगवा सायन्हसमयं पटिसल्लाना वुट्ठितो येन सिप्पिनिकातीरे परिब्बाजकारामो तेनुपसङ्कमि.
तेन खो पन समयेन तेसं अञ्ञतित्थियानं परिब्बाजकानं सन्निसिन्नानं सन्निपतितानं अयमन्तरा कथा उदपादि – ‘‘इतिपि ब्राह्मणसच्चानि, इतिपि ब्राह्मणसच्चानी’’ति. अथ खो भगवा येन ते परिब्बाजका तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्ञत्ते आसने निसीदि. निसज्ज खो भगवा ते परिब्बाजके एतदवोच –
‘‘काय नुत्थ, परिब्बाजका, एतरहि कथाय सन्निसिन्ना, का च पन वो अन्तराकथा विप्पकता’’ति? ‘‘इध, भो गोतम, अम्हाकं सन्निसिन्नानं सन्निपतितानं अयमन्तराकथा उदपादि – ‘इतिपि ब्राह्मणसच्चानि, इतिपि ब्राह्मणसच्चानी’’’ति.
‘‘चत्तारिमानि, परिब्बाजका, ब्राह्मणसच्चानि मया सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदितानि. कतमानि चत्तारि? इध, परिब्बाजका, ब्राह्मणो एवमाह – ‘सब्बे पाणा अवज्झा’ति. इति वदं ब्राह्मणो सच्चं आह, नो मुसा. सो तेन न समणोति मञ्ञति, न ब्राह्मणोति मञ्ञति, न सेय्योहमस्मीति मञ्ञति, न सदिसोहमस्मीति मञ्ञति, न हीनोहमस्मीति मञ्ञति. अपि च यदेव तत्थ सच्चं तदभिञ्ञाय पाणानंयेव अनुद्दयाय [तदभिञ्ञाय अनुदयाय (क.)] अनुकम्पाय पटिपन्नो होति.
‘‘पुन चपरं, परिब्बाजका, ब्राह्मणो एवमाह – ‘सब्बे कामा अनिच्चा दुक्खा विपरिणामधम्मा’ति. इति वदं ब्राह्मणो सच्चमाह, नो मुसा. सो तेन न समणोति मञ्ञति, न ब्राह्मणोति मञ्ञति, न सेय्योहमस्मीति मञ्ञति, न सदिसोहमस्मीति मञ्ञति, न हीनोहमस्मीति मञ्ञति. अपि च यदेव तत्थ सच्चं तदभिञ्ञाय कामानंयेव निब्बिदाय विरागाय निरोधाय पटिपन्नो होति.
‘‘पुन चपरं, परिब्बाजका, ब्राह्मणो एवमाह – ‘सब्बे भवा अनिच्चा…पे… भवानंयेव निब्बिदाय विरागाय निरोधाय पटिपन्नो होति.
‘‘पुन चपरं, परिब्बाजका, ब्राह्मणो एवमाह – ‘नाहं क्वचनि [क्वचन (सी. स्या.)] कस्सचि किञ्चनतस्मिं न च मम क्वचनि कत्थचि किञ्चनतत्थी’ति. इति वदं ब्राह्मणो सच्चं आह, नो मुसा. सो तेन न समणोति मञ्ञति, न ब्राह्मणोति मञ्ञति, न सेय्योहमस्मीति मञ्ञति, न सदिसोहमस्मीति मञ्ञति, न हीनोहमस्मीति मञ्ञति. अपि च यदेव तत्थ सच्चं तदभिञ्ञाय आकिञ्चञ्ञंयेव पटिपदं पटिपन्नो होति. इमानि खो, परिब्बाजका, चत्तारि ब्राह्मणसच्चानि मया सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा पवेदितानी’’ति. पञ्चमं.