३. लोकसुत्तं

२३. ‘‘लोको, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धो. लोकस्मा तथागतो विसंयुत्तो. लोकसमुदयो, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धो. लोकसमुदयो तथागतस्स पहीनो. लोकनिरोधो, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धो. लोकनिरोधो तथागतस्स सच्छिकतो. लोकनिरोधगामिनी पटिपदा, भिक्खवे, तथागतेन अभिसम्बुद्धा. लोकनिरोधगामिनी पटिपदा तथागतस्स भाविता.

‘‘यं, भिक्खवे, सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, सब्बं तं तथागतेन अभिसम्बुद्धं. तस्मा ‘तथागतो’ति वुच्चति.

‘‘यञ्च, भिक्खवे, रत्तिं तथागतो अनुत्तरं सम्मासम्बोधिं अभिसम्बुज्झति यञ्च रत्तिं अनुपादिसेसाय निब्बानधातुया परिनिब्बायति, यं एतस्मिं अन्तरे भासति लपति निद्दिसति सब्बं तं तथेव होति, नो अञ्ञथा. तस्मा ‘तथागतो’ति वुच्चति.

‘‘यथावादी, भिक्खवे, तथागतो तथाकारी, यथाकारी तथावादी. इति यथावादी तथाकारी, यथाकारी तथावादी. तस्मा ‘तथागतो’ति वुच्चति.

‘‘सदेवके, भिक्खवे, लोके समारके सब्रह्मके सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय तथागतो अभिभू अनभिभूतो अञ्ञदत्थु दसो वसवत्ती. तस्मा ‘तथागतो’ति वुच्चति’’.

‘‘सब्बं लोकं अभिञ्ञाय, सब्बं लोके यथातथं;

सब्बं लोकं [सब्बलोक (सी. स्या. कं. पी.)] विसंयुत्तो, सब्बलोके अनूपयो.

‘‘स वे सब्बाभिभू धीरो, सब्बगन्थप्पमोचनो;

फुट्ठ’स्स परमा सन्ति, निब्बानं अकुतोभयं.

‘‘एस खीणासवो बुद्धो, अनीघो छिन्नसंसयो;

सब्बकम्मक्खयं पत्तो, विमुत्तो उपधिसङ्खये.

‘‘एस सो भगवा बुद्धो, एस सीहो अनुत्तरो;

सदेवकस्स लोकस्स, ब्रह्मचक्कं पवत्तयी.

‘‘इति देवा मनुस्सा च, ये बुद्धं सरणं गता;

सङ्गम्म तं नमस्सन्ति, महन्तं वीतसारदं.

‘‘दन्तो दमयतं सेट्ठो, सन्तो समयतं इसि;

मुत्तो मोचयतं अग्गो, तिण्णो तारयतं वरो.

‘‘इति हेतं नमस्सन्ति, महन्तं वीतसारदं;

सदेवकस्मिं लोकस्मिं, नत्थि ते [नत्थि ते (सी. स्या. कं. पी.)] पटिपुग्गलो’’ति. ततियं;